Navasamnita Athva Arya

न्स््ल्स्ल्कल्यल्टन्यीत्नटललललटक्टवलस्टस्स्टरटमस पनवेल

पफ;

प्राणा 58पा॥'१

णि .०प्रछा) 1-8 ०8 पपष परश

७7 एप्प
फ्ग्सााणर 1०275-8-91ण5-&0-00.

५५४४0 णाला तल

*२ण“
न“ क््

<<

अथवा
आथे लोकांचे नियमशास्त्र,
ब्रह्मानंद केदावचंद्र सेन
यांच्या मूळ इंग्रेजी अ्रंथावरून
बळवंतराव भाऊ नगरकर
यांनीं मराठीत केलें.
नम्क्न्य्े दै कमत रा ती. ह

ण ण ला

स्ट म्या

ळक नरर क्ट कन 2006010 शमन म या हा. नकळे य र का डक म्य ८ न र य य टी कका आक क कळती ल 22 ण्य प हटली 2 त क व का.
> वनवड ्ः ट्र डड भ् तः _ मड क क कक यह र
क व पत र...७ ५. च कय कता क पा स क व टिक मक क त ती ला भिक स्ती मरती वरी री चकली यी कं वड पि मिन मिडी न

मऱऱ्ा

द
न

र

का मी म
४"
यांचा

क

क-न .रग रि ल म ना

|.

क

प्ऱस्म्भाषातर कत्प
हा अंथ
प्रम आदराने

टक

-६>अपेण केला आाहे..«5>

भाक्तिभाजन,
अचल निष्ठा पाहून
त्यात

मरणा एल लि वी क

"७, 9० '_. ्ा
एर वी ५७ कक अ

५७, १/00तक क कक.
त्य
९-4

पज,
"४

त्री » शहाजी प्रतापसिंह महाराज
सव्षसनातन काह्यध

मी 20. मक... ळळेन कट (की दडी नीळा प प क ल णन 20000 ज्य टक य कन
१. ह अ... कली. क की ह आ ककल आह > "> ०020424... प क कक. कळ पीली आळ मी मोनाकीनन आ वळ नवी जाहल ळय टू 2८0०404404... रॉ
कर ह स करक केक 2० 0200000:20....७.७७०.७०.७.-०७-..७ ७.७... ..“. _ “2 ७७ य क २०००-००-८८.

"-प्रस्तावना.€3>

कल्या

॥ नवसंदिता हा ग्रंथ ब्रह्मानंद बाबु केशवचंद्र सेन ।
यांनीं मूळ इंग्रेजींत लिहिळा. सर्वे आये ह्मणविणाऱ्या ।

। लोकांनीं--आणि विशेषतः ब्राह्मघमोनुयायी जनांनी ।
: -र्‍संसारांत नेहमीं कसें वागावें व आपलीं नित्याची व ।

। नैमित्तिक कत्यें कशीं करावीं, हें या ग्रंथांत उत्कृष्ट ।

न न ली रा पळ का क र ज्य

ह
च

/ रीतीनं सांगितळें आहे. एकेश्वरवादी ग्रहस्थांस तर हा ।
: ग्रंथ अत्यावश्यक आहेच. परंतु इतर सर्वांनींही याचें ।
| वाचन व मनन आवश्यक करावें. प्रधानाचार्य केशव |
| यांनीं केठेल्या या अत्युत्तम ग्रंथाचा लाभ आमच्या |
/ महाष्ट्रवासी भमेजिज्ञासु बंधूंस मिळावा ह्मणून मूळ इं- |
॥ ग्रेजीवरून हे मराठी भाषांतर केलें आहे. मूळ जंथां- |
त केशवचे चरित्र दिठेळें नाहीं. तें आह्मां संक्षेपाने व ।
साचित्र दिळें आहे. भाषांतर शब्दशः केलेलें नाहीं. ।
' ते सुबोध करण्याकडे फार लक्ष्य दिलें आहे. या ग्रंथा- |

जे

अँ

. पासून कोणास यत्किंचित जरी उपयोग झाला तरी |.
माझे परिश्रम सफळ झाले असं मी मानीन ,

ल
एमल--.१*ट
रे ी
०७०७०००... ७.७० मामा ती "७७७ , "क. "८४४, तर ७. क. तर क, कवेत त ही हता

ब० भा० नगरकर. |.

1 र र म. चीच क रय टरी. न कया क वी य ७ ७ जि चे क. ल टु क च य केळ, >> ज्र कचकन भो टोक. क. १ र, अ. त. 3. अवक क ळत स
क टर 22 क र ळर वीक, च क्ट, भ्र प. कीट मम, ही ५“ न > र.
ग्र प्यन्डरल या द्द कट, > क अ कका च ०००३००० र ४4 शि वि कक २ ७७ ७७ ७ कि की ली क. कान ०८ च 2 ४०७ प प म क > च“ ७ ४02 १७00. क णे क कजय नक ५०० क कश खल काय की ल ऱ

० ८” त. 96. ७७. 0 दर्ञी तशी ८”. ०. ८६७ त. १), र
छी "श्‍श €&७/ 2० पुरे 20. ४ 9७ 2०0, उ. कळ. ६2. छी
| (> की रू

र टा
५ क क जक क क क के क श्र क डे क्क क क
- ड़ रि डु क श्व जक ढु क क क क क सु र्य र्य
१ क क क क जू शि क क |] यी क था कु जु
र जे श्र क क छि क क्क शः छु क री
क्क शं य क क क क क
शै . र्य डू कि जे क जक क्र क क री
क दि क य क क्र क क
ढ क क ड़ य कु क

144.
क्क कि
क

क्ल

नुकम.
“स्य यस्य
कश क
% कक
श्र
क
री शः
3.

७ळकक्र
अण,

० आप्तविषय आणि संबंधो.

आक
वषय
| उपासना.
भोजन.
अभ्यास आणि वाचन.

:] क डू क कित | च

वक छे क र क्षि र . ६)

$. 8 र ३. ८ न्य प्या _»> छि 4९

ज्ञ प क ई€ डं रि ण्ॅ न आळ पि धस दरप ह. !'

स छे ४८... छं फिश क स्य पटपट टि टि 1
क ता ्ञाक्रिकाआ्ाासखाय प किण (पट लि |

उ फि फि कि ७० 900८ (2. रि ४6 छि ळक ब जि क्रि ५
पा ति [ल टा. टी तट 9 ७. ८४५ ७ १” ५४ ल. कटी तश ग
ट्‌ टा. पि 2८”. >” ७ «८. शो.

*९८>०>९९>९>९<<><><><9<9<9<9<9<9९9<9<9<9<9<9<9<9<><<5596<5:299<<><><>59<9<39<3<9<9<9<90१

४ २९८ विरक्तगृहस्थाश्रम---[म्रत ७] ..... .... (८२९
। ९९ धर्मेप्रचारक--[व्रत ८].... .... .... १८४
र ब्राह्मधमेमते. »$३७&& ' ७०७७ विकी -:: 8०५४६ ७७७७ १ ष्र रे

| ह _ विषयानुक्रम,
। (तार... . क तता
1 १५ जातकमे अथवा जन्मोत्सव. ..... ..... ट८
। १६ नामकरण अथवा मुलाचे नांव ठेवणे. .... ९२ |
| १७ दौक्षा अथवा धमंपारग्रह. .... .... ९९ |
| १८ विवाह अथवा लय्नसंस्कार. .... .... १०९ !
। १९ अन्लेष्टि अथवा प्रेतसंस्कार. .... .... १२९ |
| २० श्राडसंस्कार. .... .... ..... .... १४९६ |
| २१ ब्रतें आणि नियम. .... .... .... १९१ ४
। २९२ रिपुसंहार--[व्रत १] ..... .... ... १९६ |
॥ २९३ शिशुशिक्षण अ० चित्रसाधन--[ब्रत २] १६१ |
1 २४ आत्मिक विवाहन्रत---ब्रत ३].... .... १६६ !
१४५ ९६ बह्मचर्ये--ब्रत -1 चह |
वि, २६ वैधव्य---[व्रत (1. गोळ आ की खाड
1 २७ साधक---[ग्रत १] . .... . .... . .... ८० ,
|

;

डू भे
9 आ. की प्रक. मो त दट म य य
११ '२९७३- प ी डी ्

व कळवा क क क क क
कह र 20०: चह” यई* आये चह 3

य व नोव जळ 23-22 ह रे
क.“ क» क र ७. “क

2२० ४००७०७ लीन दा

क

टज्त्रिह्मानंद केशवचंद्र सेन.-<> !
यांचे | )

त्रोटक चरित्र, !

ण हा दता डले 9

पारत्राणाय साधूनां विनाशायच दुण्कतां ,
धर्मेसंस्थाएनार्थाय संभवामि यगेयगे । भा

ते प

|

१ छागला; दुजन उन्मत्त होऊन सज्जनांचा छल मयी
ृ | | करूं लागले; धर्म पदभ्रष्ट होऊन अधमोर्चे राज्य |
। होऊं लागळें झणजे धमाची संस्थापना करण्याक- !
। रितां साक्षात्‌ परमेश्वर महान प्रतापी असे सत्वशील १
पुरुष उत्पन्न करून आपलें सांम्राज्य स्थापन करितो,
असें जें एका महा पुरुषाने झटळें आहे ते सत्य आहे

बुद्ध, खस्त, मडमद्‌, झरतुस्त, नानक, कबीर, चेतन्य र

र केशवर्चारत,

तुकाराम यांसारखे जे महापुरुष पृथ्वीतलावर निरानि-
राळ्या कालीं उत्पन्न झाले ते एवढ्याच कारेतां. याच
मालिकेतील एक सत्पुरुष अगदीं अलीकडे बंगाल प्रांती !
होऊन गेला. त्याचें चरित्र अत्यंत पावेत्र व पुण्यशील |
आहे. तें या ठिकाणीं संक्षेपाने सांगतों. |
बंगाल प्रांती कलकत्ता शहराच्या जवळ हुबळी न-
दीच्या कांठीं. गरीफा अथवा गोौरीपूर नांवाचें लहानसे .
सेडें आहे. त्यामध्ये बऱ्याच वर्षांपूर्वी गोकुल्चंद्र नांवा- |
चा एक य्रहस्थ राहात असे. तो फार गरीब असून त्याचें
' कुटुंब बरेंच मोठें होते. त्यास मदन, रामकमळ, आणि
रामधन असे तीन पुत्र होते. यांपैकीं मधला, झणजे राम-
कमळ, हा मोठा बुद्धिमान होता. त्यानें केवळ ।
बुद्धिप्रभावाच्या बळावर आपल्या कुलास दारिद्याच्या
अति दुर्वे अवस्थेतून काढून वैभवाच्या अति उंच पदवीस
/ चढविले. हहानपणीं थोडी बहुत विद्या संपादन केल्यावर
| रामकमल हा कलकत्याच्या एशिभाटिक सोसेटीच्या
छापखान्यांत खिळे जुळण्याच्या चाकरीस राहिला. तेव्हां ।
, त्याला दरमहा सारे आठ रुपये मिळत असत. हें काम क-
_ रीत असतां रामने दिवसास छापखान्यांत व रात्री आपल्या
| सरी ज्ञानम्राप्तीचें काम मोठ्या झपात्याने चालाविलें.

ही
2

केशवचरित, ड्‌

त्यामुळे त्याची बढती होत होत तो त्याच एशिभाटिक
सोसेटाचा सेक्रेटरी झणजे मुरूय मंत्री झाला. त्याची बुद्धि ।
अति तीत्र होती व तो मोठा सत्वस्त आणि प्रामाणिक ।
। होता. यामुळें पुढे अल्प कालानें त्यास कलकत्याच्या टां- |
कसाळेच्या मुख्य अधिकाऱ्याची जागा मिळाली. हें काम |
मोठ्या जोखमीचे व हा भधिकार मोठ्या मानाचा असे.
। परंतु रामचे वैभव एवढ्याच मजळेवर येऊन थांबळें नाहीं.
, कांहों वर्षांनीं रामकमळला बेंगाल ब्यांकेच्या दिवाणा-
| चा अधिकार प्राप्त झाला ! या जांगेचा दरमहा पगार |
1 रु० २००० असे! पहा, आठ रुपये महिन्याचा यःक- |
॥ श्वित कंपाजिटर कोठें, आणि मुख्य राजधानीच्या ब्यां-
॥ केचा दिवाण कोटें!! खरेच, वैभवाचे चरित्र फार विचित्र
/ होय, यांत संशय नाहीं! हा भाग्यशाली पुरुष या त्रोटक |
चरित्रनायकाचा आजा. साधु केशवचंद्र हे रामकमल |
यांचे नातु होत.
॥&& रामकमल यांस तीन चार मुलें होतीं. त्यांपैकी दुस- ,

| रा मुलगा पिथररी मोहन हा फार सावा, सात्विक, आणि ।
सत्वशील असे. तो तारुण्याच्या भरांत असतांच मृत्यु
! पावला. यामुळें त्याच्या स्वभावाविषयीं व कतृत्वाविषयीं
॥ फारसें सांगतां येत नाहीं. हे पिभरी मोहन, केदावचंद्र
ट्ट टील्टीस््टस्टस्टस्टर०9२०9००%१००१०८०९८७99<909९2२2050529९9९96> अ

केशवचरित.

॥ यांचे वडील होत. पिअर्रा मोहन हे आपल्या पित्याच्या, ।
, हणजे वर सांगितलेल्या प्रतापशाली दिवाण रामकमल
यांच्या मृत्यूनंतर इ० स० १८४८ या सालीं निवतेले. ।
। त्या वेळीं त्यांचे वय ३२ वर्षांचे होते. पिभरी मोहन ।
मोठे भक्तिमान वैष्णव होते.
साधु केशव यांचा जन्म कलकत्ता शहरांत इ० स० ४
१८९८ या साठी नोव्हेंबर महिन्याच्या १९ व्या ।
तारखेस झाला. बंगाल प्रांताच्या इतिहासांत सेन नांवा-
चे राजे होऊन गेळे आहेत. त्यांच्याच वंशांत केराव- ।
चंद्र यांचा जन्म झाला. केदवच्या पणजापासून त्यांचें .
मूळचे राहाण्याचे गांव गरीफा होतें. परंतु दिवाण |
॥ रामकमलच्या कारकिदींपासून कामाच्या संबंधाने त्यांच्या
॥ कुटुंबास कलकत्यांतच राहावें लागे. यामुळें केशवचा ।
| जन्म मुख्य राजधानीच्या ठिकाणी झाला. केशवच्या मा-
. $ तोश्रोचे नांव शरोदा सुंदरी. ही साधुमाता साव्वि अद्यापि
४ जीवंत आहे. हिच्या वयास साठ वर्षे उलटून गेलीं आहेत
१, अगदी बालपणापासून नानाप्रकारचीं दुःखें सहन करावीं
१ लागल्याच्या योगें तिचें अंतःकरण होरपळून गेले आहेव |
१ सांप्रत तिचा अगदी वृद्धापकाळ झाला आहे, तरी विच्या
४ मुखावरील मक्तिभावाचें अलौकिक तेज अद्यापि कायम

केशवचरित, &

। आहे. लहानपणापासून ही स्त्री मोठी भाविक, भक्तिमान
| व धमेशील आहे. पुत्राच्या सहवासाने तिच्या मनावर
' ब्राह्मम्मांचा संस्कार होऊन तिची नवविधानधमावर
। पूर्ण प्रा बसली आहे, तरी पुरातन हिंदु स्त्रियांच्या
। आंगी जे कांहीं अप्रतिम गुण असत ते सवें दरोदा सुंद-
॥ रीच्या ठार्यी कायम आहेत. ती भर पंचविशींत असतां
५ तिचा पाति मरण पावला ! अशा भर तारुण्यावस्थत दुर्धर
| वैधव्यदशा प्राप्त झाली असतां इंश्वरेच्छा प्रमाण मानून
। आपलें शेष आयुष्य धमोचरणांत ख्चे करावयाचें असा
तिने निश्चय केला ! तिने सवे यात्रा केल्या आहेत व
य्चयावतू पुण्यक्षेत्रांचें दशन घेतलें आहे. उपवास
करणे, अ्रते व नियम पाळणे या कामी तिच्यासारखी
कंटक स्त्री दुसरी कोणीही नसेळ. हा विलक्षण धर्मस्व-
। भाव आणि ही अलोकिक तापसी वृत्ति हीं दोन्हीही

४ पुढे केशवचंद्र यांच्या ठायी आलीं !

पिअरी मोहन वारले तेव्हां त्यांचा पुत्र केशव दहा

| दोन बंधु होते. हे तिन्ही पुत्र अगदीं ठहान असतां प-

$$ नाहासा झाला . तशात ता मधल्या बवूचा पात्न, जावा

| वर्षांचा होता. केशवला एक वडील व एक धाकटा असे ।

। ति गत झाला तेव्हां शरोदा सुंदरीच्या दुःखास पारच |

>5:.>६%६-३६३८३
2 वल

कका धता. रळ अश ७00७ 00१ ७. प, पट धे. कर 0 क कू
कया आ जी भं केन नल पावलना्यापणचा न र कय ,

ट्रे केशवचरित.

| नणंदांचा नेहमीं जाच होई; त्यांची उणीं उत्त सहन क-
( रावी लागत. मुळें अज्ञानी असल्यामुळें त्यांस सर्व म-
| कारे उभयतां चुलत्यांवर अवलंबन राहाणे भाग पडे. परं-
| तु बिचारी करते कायः वारा येईल तशी पाठ दिळी पा-
हिजे असें झणून तीं मायळंकरें दिवस कंठीत होतीं.
| कुलीन घराण्यांतील संप्रदायाप्रमाणें बाळपणी कलोपा-
| घ्यायांपा्शी केशावनीं आपली जन्मभाषा बंगाली इचा थो-
१ डा बहुत अभ्यास केला. नंतर सात वर्षांचे वय अस-

ता सन१८४५६ साठी हिदु कालेज नांवाच्या विद्याल्यांत

ते जाऊ लागले. पुढे कांहीं वर्षांनीं मेट्रापालिटन कालेज
| नांवाचें एक नवीन विद्यालय स्थापन झालें व त्यांत मोठ-
/ मोव्या श्रीमान गरहस्थांचीं व सरदारांची मुळें जाऊं लाग-
लीं असें पाहून केरावच्या चुलत्याने आपल्या पुतण्यासही
( त्याच शाळेंत पाठविलें. येथें त्यांनी १८५८ पर्संत अभ्यास
। केला. ह्याच वर्षी केदाव ह्या पाठशाळेतन निघाठे

केशव जात्या फार तेल बडीचे होते. त्यांची कल्पना-

| शाक्त अत्यंत तीत्न असे; आणिनत्यांस अश्लांत उद्योग.

७ करण्याचीही माठ हास होती. त्यांस गणित विषयाचा
मोठा कंटाळा “होता. गणिताचा त्यांस अगदीं वीट येडे

४ तयाच्या माद्या आवडीचे विषय हटले ह्मणजे इंग्रेजी
क्य ्््लराभस9०0५90900प929 सया ्् जर नदया

७. ५००१७ मल री “>> का यान

र च्य

"१.०७ २०५

विक अहित शलक, “बट प. 1 पनी
क.

“क. “कळ -ठ..
कर

७ हा हचक क 21 क चाक व: काळ काण वक
न्हुडी; अ

2202 2) “क

१ प << ५ “>>. ज्र

क क क क कक क क क क कक यक क क का क क कक कक कळक

मशन

भाषाध्ययन व तत्वज्ञान, कवितेचा त्यांस मोठा नाद.

दोक्सपिअर, मिल्टन हे त्यांचे आवडते कवी व बेकन आ-
णि बके हे त्यांचे अत्यंत प्रिय गद्यग्रेथकार. कल्पित
कथानके व कादंबऱ्या केरवनी कर्धांच वाचल्या नाहींत.
नाटकें वाचण्याची, पाहाण्याची, व कधीं मधी तीं करून
दाखविण्याची त्यांस मोठी होस वाटे. एकाद्या खेळांत
पतकरिठेल्या पात्राचे काम ते फारच उत्तम रीतीनं क-

रीत. ही त्यांची नाटकाची होस प्रोढ वयांत देखील का-

यम होती. धमेप्रसाराच्या कार्मी साटकाचा उपयोग केला

१. असतां त्यापासून एक महत्कार्य होईळ असें वाटून त्यांनीं
_“ नवदृंदावन ” नांवाचें एक धर्मविषयक नाटक रचून

रंगभुमीवर त्याचा प्रयोगही करून दाखविला. या खेळांत

ते स्वतः मुख्य पात्राचे काम करीत. ते इतके उत्तम होई
कीं तं पाहून हजारों माणसें थक होत!

केशव गभेश्रीमान असल्यामुळें ठहानपणीं त्यांचे ल-
क्ष्य सुंदर वस्त्र, डागडागेनं, गाडीघोडा यांकडे विशेष
असे. परंतु तेव्हां देखील त्यांच्या मनाचा ओढा धमो-
कडे असे. वस्त्रालंकाराची ही आवड फार दिवस टिक-

ली नाही. विशी उलटन गेल्याबरोबर त्यांच्या मनाची

वृत्ति पालटली. परंतु ती पालटण्याच्या अगोदर देखील

००02८४८४८५ 2200: ० ७0-20 2200-20 ०” क.” ४ अ

शी ल क

मीक “रक. ७४४. ४0 “४. 0

अली जट डे... ८2६344242५. ६५८.३<.३ टॅ
ह ह धल प ळी कळती फिकी वळी विली विळी के यल ककी धुक कक ७ स म्ह की आ त

_ क ०) तक क,

3
जे
2 । च

> लाब

यी ल

€ केशवचोरे

ऐषाराम, मौजमजा, सखोपभोग, व चैनबाजी, यांकडे

ह<*_ &५_.. सि

त्यांचं लक्ष्य कधींही गेलं नाहीं. ते नेहमीं हणत काँ मी
श्रीमान कुळांत जन्मलो आहें तरी मला या श्रामताम-
ध्य॑ देखीळ विरक्त राहिले पाहिजे. ह्या त्यांच्या हण-
ण्यास मोठेपणी विलक्षण प्रकारची सत्यता आली; त-
थांपि ह्या विरक्त इृत्तीला प्रारंभ हटला ह्मणजे त्यांच्या

विवाहकालापासून झाला असे हटले पाहिजे. केरावचा

विवाह सन १८५६ साली झाला. तेव्हां त्यांचे वय १८
वर्षाचं होतं

केंदावच्या भावी मोठेपणाची चिन्हे त्यांच्या लहान-
पणी देखील दृष्टोत्पत्तीस येण्यासारखीं होतीं. लहानपणी
खेळगड्यांबरोबर अगर्दी साधारण खेळ खेळत असतां त्यां
च्या मनाचा स्वतंत्रपणा विलक्षण रीतीने दिसून येई. मुलें
एकत्र जमून आज कोणता खेळ खेळावा हा विचार करूं
छागठी ह्मणजे कालचाच खेळ आज पुनः खेळावा असें
पृष्कळांस वाटे. परंतु केशवला असें कधींच वाटले नाहीं
तो नित्य नवा खेळ काढी; आणि तो इतका उत्तम असे
कीं सवे जण तो मोठ्या आवडीनं खेळत. तसंच या सवे
खेळांत प्रमुख भाग असेल तो केशव आपणाकडे घेत

3७. ओ आना द ७ ८७ क 0७० ७७ ४८७७७ ४७% ७ ७७४० २७०७७ ७४०७७ ४७४ १५०७ २५.७७ ७४”

202021: “022006

७४0 १९७० ७७७०० क क ० चळ नन च 09". :: फकेर 6. जहल 0“. पेर वकर 22: आहहे”:

र
क 2८-८७ ८९१८००4000: 0.77“. ७४८०७३0 ०34” ०१-८४ १२८”.

केशवचारेत.

खवेळगड्यांवर त्यांचें इतकें वजन असे कीं ते सर्व त्यांचे ।|
सांगणें ऐकत व त्यांच्या तंत्राने वागत. हे त्यांचें व्यक्ति- १
स्वातंत्र्य मोठेपणी विशेष उदयास येऊन हजारों माणसे ।
त्यांनी आपणासारखीं करून घेतली. लांच्या सहवासाचा :
असा कांहीं गुण होता कीं, एकमेकांस पाण्यांत पाहाणारां १
अशीं देखील माणसें त्यांच्या समोर आपले शात्नत्व वि- ॥.
सरून जात. त्यांच्या शिष्यवर्गांत कोणामध्यं भांडण झाले
ह्झणजे केवला एकांतांत गांठून भत्येक जण पाळी पाळी-
न आपले गाऱ्हाणं त्यांस सांगे. केशव दोघांचेही समा-
घान करीत; आणि त्यामुळें दोघांसही बरें वाटे.
कालेजांतील विद्याभ्यास केदव वीस वर्षांचे असतां-
नांच पुरा झाला व त्यांनों त्याच वेळी काळेज सोडले हं ।
मार्गे सांगितळेंच आहे. तरी त्यांच्या इंत्रजो भाषेच्या ।
व तत्वज्ञानाच्या व्यासंगास खंड पडला नव्हता. त्यांचें ।
विलक्षण बुद्धिवेभव पाहून त्यांच्या सवे गुरूंनी भाकित भी |
'केठेंच होतें की---“हा मुलगा पुढें अलौकिक निपजेल !” ।
केशक्या वयास पुरीं अठरा वर्षे झालीं नाहींत तांच !
| | त्यांचा वक्तृत्वप्रभाव अनुभवास यऊं लागळा. समवयी /
४ मुलांच्या सभा स्थापन करून त्यांत व्याख्याने देण्याचा, ॥.
| ४. व भाषणे करण्याचा त्यांस मोठा नाद असे. अशा प्रका- १.

टक षि ज्स्््स््स्स्स्स्स्क्स्स््क्य्क्क््य्््स्स्स्स्क््ल्स्ल्स्स्न्स््न्क्ल्ञ्स्स्््ल्ल्ल्ल्ल््ल्य्ये य. र ठक र, ५५७ को ह ७. 29
क म र 0 विदया हह याया याया गया न्या वात रम्य वक होत हाहाहा नकटे शि क ्यायाटक च्यात

2. क

१० केशवचरित.

रच्या अनेक सभा त्यांनीं स्थापन केल्या होत्या. त्यांत
ते तासांचे तास मोठमोठ्या गहन विषयांवर आवेशाने
भाषणे करीत. सतत ग्रंथवाचन, अखंड मनन, आणि
वारंबार भाषण हा त्यांचा कम बरींच वर्षे एकसारखा
चालला होता. त्यांच्याकडून जे कांहीं त्रंथावळोकन
झाले तं याच वयांत झालें. पुढें प्रोढ वयांत कार्यबाहु-
ल्यामुळे त्यांस तितका वेळही मिळेनासा झाला व त्यां-
/ च्या बुद्धीस विलक्षण' प्रतीची परिपक्कावस्था आल्या
/ कारणानें वाचनाची तितकी जरुरीही वाटेनाशी झाली.
__ केंद्व वेष्णवकुलांत उत्पन्न झाल्यामुळे मातापितरां-
। प्रमाणें तेही स्वभावतहाच धार्मिक व भक्तिमान होते. प-
द त्यांच्या मनावर पाश्रात्य शिक्षणाचा योग्य संस्कार
झाल्यावर त्यांच्या विस्तृत वाचनाच्या योगें केशवचे ध-
| | मेविचार उदार व उन्नत झाळे. त्यांस वाटूं लागले काँ
| परमेश्वराचे सत्य सवे धर्मात आहे; धर्मांच्या संबंधानें
/ मनुष्यांत जो कांहीं भिन्नभाव दृष्टोत्पत्तीस येतो तो म-
| नुष्यांच्या दुरभिमानामुळे. अशा प्रकारची अंतःकरणा-
, चीं दात्ति झाल्यावर केदावचें मन एकेश्वरधर्माकडे वळूं ।
॥ लागलें. त्यांच्या बाळसभेत त्यांचे उद्गार निघत ते याच
॥ प्रकारचे असत. कह ही

क चा ४७० प याहन र जे" ह येके. ये. यटयाहे > य: यकर वहन णह यव्या

00१४ ४५४१५५७/२/क. क कप

केशवचरित. ११

४४४ !)ीण10000000000ीँंश?१00000000000000000ी0णी?ीण)02?0?)292?92?2ीण?नलल-ल-ंंळ रळ

केरावच्या घराजवळ पंडित राजवलुभ नांवाच्या
एका पंतोजीची एक बंगाली शाळा होती. राजवछम हा
जुन्या प्रकारचा परंतु मोठा धत व अमळ उदार विचाराचा
गृहस्थ हाता. त्यास संस्कृत भाषेचे वेडे वांकडं ज्ञान होते,
व ह्यास बाह्मसमानाची थोडी बहत माहिती असन त्यानं
बाह्मधर्मेविषयक कांहीं पुस्तकें वाचिलीं होतीं. त्याच्या
भाषणांत एक प्रकारची गोडी असे, हणून केशव त्याच्या
घरीं कधी कधीं जात व त्याच्याशी तास ढोड तास बो-
ळत बसत. आपल्या अल्पवयी मित्राचे असे उदार विचार
ऐकून एके दिवशीं राजवछभनें केशवला बाह्मधर्गसंबंधी
एक पुस्तक बिले. तें वाचून त्यांना विलक्षण आनंद झाला
व फार समाधान वाटले. ब्राह्मधममाच्या सिद्धांतांमध्ये व
त्यांच्या अंतस्थ विचारांत अविच्छिन्न ऐक्य आहे हं पा-
हून त्यांस मोठा चमत्कार वाटला. एव्हांपासून केशवचें
लक्ष्य ब्राझसमाजाकडे लागलें. पहा, मोठमोठ्या गोष्टी
चें मूळ कारण किती यःकाश्चित व साधारण असते ते!
आपण देलेळं पुस्तक इतकें फलद्रूप होऊन पुढें हे पोर
बाझसमाजास अर्से उज्वळ स्वरूप आणील व त्याच्या
कौर्तीने सारें जग दुणाणून टाकील हे राजवळभ पंतोजी-
च्यास्वभींतरी होते काय£ |

3 न य क क क क त क खी य टके हक ही क होळी कि. महल. तह हे हलो लिक. अहकवरक- आहेना: ेळाीकिळ- मति े-ििळन व मिनिकेळ-िशन्

रव.
अरु;
आ. -दे.अ... अवक र क हस्ग््््य्ख

जी

नुक

क र नेई

किडणी 4800 आका ळल केक यक येड कण क 0 मोहक क क. हक जक 2400 06. आ जी ही 00 हहे 0000010000... 00. द 0. आह 0000 य 0 री 2. 00 0 0 0 ३ य व नक्कल
शिस्दधदससयाया शेत धसका तम चाळीच्या सवध टी जेेननेस नकसान मळणे तरच जयते लचा पर जजमसयससधा रतयवटनखेककक यकर गंबोंबर>मविडयाधीडिळा जिळ.» तहिहनिकानकिी र क पम बावि कील चड मेवाड बेटी
यी गष्क क प शकल हणे ह कदा ललत कल किर कि णस मक ळे शा सिक्का कत पक कत क कहा बर क य क 00 कत्या मसत

९२९ केशवचरित.
1.2 2 1 ता य मान

अथात त्या वेळीं नुस्ता आदिसिमाजच होता. त्याचे
ममुखत्व देवेंद्रनाथ टागोर यांचेकडे होते. हा भक्तिमान

पुरुष अद्यापि जीवंत आहे. त्या वेळीं ते भर तारुण्यांत

भड

होते. देवेंद्ठ हे श्रोमान असून सरदारी कुलांतील पुरूष.

, कुलीन घराण्यांतील तरूण मंडळी बाह्मसमाजांत आण-
: ण्याविषयी त्यांचा फार प्रयत्न असे. केंगवही श्री
: सान व कुलीन घराण्यांतील असल्यामुळें देवेंदनाथांचा

व त्यांची साधारण तोंडओळख होती. प्रत्यक्ष पारेचय
मात्र नव्हता. याच सुमारास करावनी “ गुड-वुइल
फ्रा्टनिटी ” नांवाची एक मंडळी स्थापन केली होती.
तींत मोठमोद्यांची मुळें जात असत. तेथे देवेदनाथ

हेही कधीं कधीं निमंत्रणावरझून जात व अध्यक्षस्थान

स्वीकारून मुलांस उत्तेजन देत. तेव्हां त्या सभत केदा-
वचे बालपणचे वक्तृत्व ऐकून त्यांचा उत्साह व आवेश
पाहून त्यांच्याविषयी देवेंद्रनाथांच्या मनांत विलक्षण

प्रेम उत्पन्न होई. हा सिंहशावक मोठा झाल्यावर

आपल्या सिंहनादाने सकल आरयावत दणाणून सोडील

:; अते त्या महा पुरुषाच्या मनांत कधींच येऊन चुकले
। होतें! राजवछभने दिलेलें ब्राह्मघर्मविषयक पुस्तक
। केदवच्या हातांत पडले ते याच संधीस. त्याच्या

केशवचरित. १३

वाचनाने केशवर्चे मन ब्राह्मसमाजाकडे वळळें आणि
लवकरच त्यांनीं ब्राह्मघर्माची दीक्षा घेतली. ही गोष्ट
देवेंदनाथांच्या पश्नातू झाली. कारण त्या वेळीं ते कळ-
कत्यांत नव्हत. कोटें बाहेर गेळे होते. ते परत आल्या- ;
वर जेव्हां त्यांस समजळें कीं केशव समाजाचे सभासद
। झाले तेव्हां त्यांस अत्यानंद झाळा व परम संतोष

। वाटला. ही.गोष्ट इ स० १८५७ सालीं झाली.
केहव आददिसमाजाचे सभासद झाल्या दिवसापासून
त्यांच्यावर देवेंदनाथांचा विशेष लोभ जडत चालला. ह्या
दोन महापुरुषांचे एकमेकांवर इतके प्रेम होतें तरी तयां-
च्या स्वभावांत व गुणांत पुष्कळ गोष्टींच्या संबंधाने भि-
न्नता होती. केशव आपल्या तारुण्याच्या अगदीं प्रथम
अवस्थंत होते; त्यांचें शिंक्षण नव्या तऱ्हेचे असून त्याचा
त्यांच्या मनावर पूर्ण परिणाम झाळा होता; केदाव स्व-
भावतहाच धर्मशील होते, परंतु त्यांच्या शिक्षणाच्या
योगें त्यांच्या धर्मस्वमावास लोकिक स्वरूप प्राप्त होऊ-
| न लोकोपयोगी व देशकल्याणाची कार्भ करण्याकडे त्यां-
४ च्या मनाची फार धाव होती. देवेंद्रनाथांचें तारुण्य उ-
/ लटून. त्यांस प्रोढावस्था प्राप्त झाली होती. इंग्रजी भाषेशी

१४ केशवचरित.

कांहीं संस्कार झाला होता, तो मुख्यतः संस्कृत आणि
| अंशतः फारशी भाषेच्या द्वारे झाला होता. त्यांची दत्त
। शांत, गंभीर असे व त्यांस एकांतवासाची फार आवड
/असे.ते इश्वरध्यानांत व इश्वरगुणचितनांत बहुशः मम
// असत. लौकिक कायीकरितां व जानपदिक कत्यांकरितां
, त्यांच्याजवळ कोणी सहाय्य मागण्यास गेला तर त्यास
ते उदार आश्रय देत. परंतु अशा कृत्यांकडे आपण वि-
, शेष लक्ष्य द्यावें व खटपट करावी असें त्यांच्या मनांत
| फारसे येत नसे. दोघेही पुरुष थोर. परंतु दोघांपैकी
। | प्र्काचा थोरपणा कांहीं निराळ्या भकारचा. एकेका-
| _ च्या मोठेपणाची योग्य कल्पना मनांत येण्याकरितां जड
१. वस्तूंचा दृष्टांत द्यावयाचा ह्मणजे देवेंद्रनाथांचा वृत्त
| | , सागरासारखी व केरवची एकाद्या प्रचंड नदीसारखी.
, होती असें झट्ळें पाहिजे. सागर शांत, विस्तीणे, गंभीर
॥ असा असतो! त्याजवर मोठमोटीं जहाजे गलबते चालत
| | , असतात व त्यांच्या द्वारें त्याच्या पृष्ठावर लाखो रुपयां-
४ चा व्यापार चालूं असतो; परंतु त्यांचे उत्चतत स्वरूप |
४ पाहाण्याची ज्याची इच्छा असेल त्यास आपण होऊन ॥
' सागरासन्निधच गेलें पाहिजे! . तो ह्मणून आपले स्थान
/ बदलणार नाहीं. इकडे नदीची थोरवी कांहीं निराळ्या |

>>22992>22>>3232>3232663323323332>2

/४../१४/५./”७ ५

९.५५... ”%_ १४४४४.” ४४०” ४--”

केशवचरित. १५

प्रकारची ! गंगेसारखी प्रचंड नदी उच्वदैलाशिखरावरून
निघते ती फू फूं करीत मोठ्या वेगानें नाना देशांतून व-
/ हात जाऊन आपल्या अमृततुल्य शीतल उद्‌काच्या
हारे प्राणिमात्रांचा ताप निवारण करून त्यांचा आत्मा
। शांत करिते! महाप देवेंद्रनाथ हणजे भक्ति, ज्ञान, वैरा-
| ग्य यांचा महासागर होत! साधु केशवचंद्र ह्मणजे प्रेम,
। दया, शांति, परोपकार यांसंबंधाने प्रति सिंधु नद!
| याप्रमाणे हे दोन पुरुष परस्परभिन्न परंतु बाह्म-
, समाजांत त्यांचें ऐक्य झाळें व दोवेही. भक्तिमान व
धमेशीळ असल्यामुळे एकमेकांवर त्यांचें अठीकिक
/ प्रेम जडलं. कशव बाह्मसमाजाचे सभासद झाले व
। देवेंद्रनाथांशीं त्यांचा प्रेमभाव वाढत चालला हें पाहून
४ केरवच्या घरच्या माणसांस फारच वाईट वाटलें. तेव्हां-
पासून तीं त्यांचा छळ करूं लागलीं. हा सवे छल केशव

आक

/ केशवच्या धार्मिक सवभावास विलक्षण बळकटी आली.
/ ते दिवसाचा बराच काळ देवेंद्रांच्या समागमांत घालवीत.
। त्यांच्या सहवासास राहून त्यांच्या बरोबर उपासना, संभा-
/ षण, धमेचर्चा केल्याने केशवचा घमाम्नि प्रज्वालित झाला
शेवटीं आदिसमाजांत केशवचा अधिकार वाढत चालला,

/* क क य क काक अ य त क क क ल क क क क क य क मी 70.८१... 0७ (षक नेक. धिक, , 2 केक क. “७, ७.८2 800.
पया की कॉकप मि मीर हीचा शा वीय महीन अक

निमटपर्णे सहन करीत. इकडे देवेंद्रांच्या सहवासाने ।

0५५0002 र. ७७ कल. मिर ल केन ककल हक कि ४ ७ क २४७४७०७ कक षक ककत कर कलर भ्र

1-2 203322326232222223229ेई ७. य ० कळ..
ल, षक किल णो ल या कि

; क ग त्‌ ह
1... क त्याव

। तो इतका की त्यांचा विश्वास, उत्साह, व धर्ममाव पाहून |
॥. महषि देवेंद्रनाथांनीं त्यांस ब्रह्मानंद हें नांव दिळे- याच ,
॥ नांवाने अद्यापि ते पुष्कळांस माहीत आहेत. हे नात
॥. फार योग्य व सार्थ आहे.

॥, आरदिसमाजांत केदावचा अधिकार शोवर्टी इतका वा- !
। ढळला कीं सन १८६२९ च्या एप्रिल महिन्याच्या १९४ेव्या
॥. तारखेस महार्ष देवेंद्रनाथांनीं त्यानां बाह्मसमाजाचे
।॥. आचाय नेमिले. समाजाचे प्रधानाचार्य स्वतः मह्षींच
/. होते. इतर कित्येक जण असत, त्यांस “उपाचार्य” ही
संज्ञा होती. केशवला आचार्याचा अधिकार देण्याचा
| विवि मोव्या थाटाचा व समारंभाचा झाळा. इकडे समाजां-
|| त केशवचा अधिकार जसजसा अधिकाविक वाढत गेला
॥ तसतसा त्यांच्या घरीं त्यांस अधिक जाच होई. शेवटीं हा
|. जाच इतका कांहीं वाढला कीं अखेरीस त्यांचा निरुपा-
॥ य होऊन त्यांस आपल्या पत्नीसह देवेंद्रांच्या घरी ।
॥ येऊन राहाणें भाग पडले. :
॥ देवेंद्र आणि केदाव यांमधील अलौकिक प्रेमभाव पा-
| हून किलेक दुष्ट लोकांच्या मनांत मत्सरबुडि उत्पन्न |
4 झाडी. व त्यांनीं दोघांमध्ये कोणत्या तरी उपायांनी

५०८८५४४

टम

रक कीच जण
०००७००००७० ० वी. आ

28-16“ 2 क प मिरी की कि

भे सुधारणेच्या संबंधानें ह्याच सुमारास केशवचे जे कांही

. परिश्रम चालले होते त्यांच्या योगें वरील मत्सरी

। लोकांच्या प्रयत्नास सत्वर यश आलें.

| देवेंद्रनाथ व केशवचंद्र यांच्या मूळस्वभावा-
॥ मध्यें जो एक मोठा भेद होता तो मार्गे सांगितलाच
। आहे. देवेंद्रांच्या सहवासाने केशवचा धर्मभाव दृढ
: होऊन त्यांची आत्मोन्नाते होत होती; परंतु त्यांची ते-
| वढ्यानें तृस्ति झाली नाहीं. त्यांच्या धर्गवासनेनुरूप
1 ते देशोन्नतीच्या कार्यास झटत होते. विधवाविवाह,
॥ बालविवाहप्रतिबंध, मिन्न वणाच्या स्त्रीपुरुषांचे विवाह
, या संबंधाने केशव नेहमीं खटपट करीत. या सवे गोष्टी
, धमेदृष्टींनं झाल्या पाहिजेत व त्या बाह्मधर्मीच्या हारे
सहज होण्यासारख्या आहेत असें ते वारंवार ह्मणत.
पहिल्या पहिल्यानें देवेंद्र त्यांस मुळींच आड आले
नाहींत. परंतु ही संधि साधून केशवच्या शतूंनी देवेंद्रां-
चे मन दूषित करण्याचा प्रयत्न चालविला. त्यांनी त्यां-
च्या मनांत भरविळे कीं बाह्य सुधारणेचा हा क्रम कांहीं
: दिवस असाच चालल्यास आपल्या समाजाचें सामथ्ये
॥ हिधा होऊन धर्माचा ऱ्हास होईल व ह्या पाश्चात्य
सुधारणेचेंच प्राबल्य वाढेल. ह्याममाणे देवेद्रांचें मन

्यसिजतिसस्सससलसठसन

कक, कभ

10:20“... “होळ... “विक. “िळ...»नहोळ.....जयञाविळ... »श...
१.७० क त ल

|
४)
वे
८

मलनलेनअतितेन्टनयममतकन्सेरट्जरन्या जिक

£
!
रि
$
1”

१

$

"७

क्क

१८.४४ २८८४ र

१7 4

|,

क्य च स;
क्र प्यव्ज्रस्>कक्क््स्स्क्क्म्क्स्स्क्स्स्क्न्स्स्ध्यिस >>> >>> >> >>> >>> डल शा
शी .

कलन कक कक क म कट टीक किलर “क कक र्ध सी फलक धिी या प

ती चि र्ल टा क्य

डी हर का ल स्य क क क क म क पक क जा न

कर 2७०5-25. कल र पर च आनवा मा कक

गवचरित,

ऱ्मे*

रट,

दूषित झाल्यावर केरावविषयीं त्यांच्या मनांत अवि-
श्वास उत्पन्न होण्यास उशीर लागला नाहीं. हळूं हळूं

९
"डु

सुधारणेच्या कार्यास देवेंद्र आड येऊं लागले. इकडे
केरावच्या मनाची तर सवे ओढ अशा लौकिक का-
यांकडे ! हा ओढाताणीचा प्रकार बरेच दिवस चालला.

' ह्या वेळीं आदिसमाजांत देवेंद्रनाथांचा एक व के-
दावचा एक, असे दोन पक्ष होते. श्रीमती, ऐश्वर्य,
संपत्ति, वैदिक विद्या ह्या गोष्ठी पहिल्या पक्षास विशेष
अनुकूल . होत्या. विचार, अधिकार, नवीन तऱ्हेची
विद्या, उत्साह, साधारण लोकांत मानमान्यता ह्या
गोष्टी दुसऱ्या पक्षास अनुकूळ होत्या. देवेंद्रनाथांच्या
दुराग्रहापुढे केश्वचें कांहीं एक चालेनासं झालें. शेवर्टी
निरुपाय होऊन केशव आरदिस्माजांतून निघाळे व
त्यांनी भारतवषीय ब्राह्मसमाजाची स्थापना केठी. ही
गोष्ट सन १८६६ च्या नोव्हेंबर महिन्याच्या १९ व्या
तारखेस झाली. ला

भारतवर्षीय बाह्मसमाजाची स्थापना होण्याच्या अगो-
दरपासूनच केरावच्या मोहक वक्‍्तृत्वाविषयीं चहूंकडे

ख्याति झाली होती. तथापि त्यांची जी विशेष प्रसिद्धि ४
झाली ती ह्यानंतर झाली यांत संशय नाहीं. भारतवषीय :

सटर यिड ममकनमकेळ ययन यमय सनान

७८0 क ०७ क्र ७७७७ वळ अक कल ककनल मकन

नी. गी. नीज: "ब >>. और
१ ४६४५१४४ ७४ ७७४ ७४५४ ४

८202400332.

७०७२७ क करर,

टर

मळ आय लाक लयीर. जी

टी ह

१८ य

"१०-०० ण

०००.

पाळककळे ळा र ्
जी

व 270. ४४७ ७४

डु य ;
र

समाजांत केरावच्या धमेबुद्धीचा एकसारखा विकास होत ।

गेला. त्यांची प्राथेना, त्यांची उपासना, त्यांचे उपदेश इत-

के प्रमळ असत कीं ते ऐकून त्यांचा आओतृसमाज सदवदित

होऊन टपटप अश्रुपात करी, त्यांचें आवेशयुक्त भाषण श्र-

वण करून त्यांचे शत्रूही थक्क होत. आपल्या धमीभीत्यर्थ
केरावनीं आपल्या सर्वेसाचा होम केला होता. त्यांची

निस्सीम भाक्ति, आणि विलक्षण वेराग्य यांच्या योगे त्यांनीं |

एक नवीन शिष्यवर्ग तयार केला. ह्यांपैकी पुष्कळांनी सवे
ऐहिक धनमान एका बाजूस ठेवून ब्राह्मधरमाच्या प्रचार-

की

कांचे काम पतकरिलें. केराव'च्या भाकिमावाची जसजशी
उन्नति होत गेली तसतसें त्यांच्या वैराग्यास राष्ट्रीय स्वरूप
प्राप्त झालें. त्यांनीं भगवे वस्त्र धारण केलं, हातामध्ये क-
रताळ व एकतारा घेऊन आपल्या दिष्यवगोसह गांवांतून

' नगरसंकीर्तन करीत फिरण्याचा क्रम चालविला. केशव-

सारखा वक्ता, विठ्ठान, व इंग्रमी शिकलेला पुरुष अशा

. रांतोने काषायवस्त्र परिधान करून एवव्या उत्साहाने

ज्या धर्माचा उपदेश करीत आहे त्यांत कांहीं तरी वि-

लक्षण सत्व असलें पाहिजे, असें अगदी साधारण लोकां-

स देखील वाटूं लागले! बाह्धर्माचा विलक्षण प्रसार

होऊ ळागला. शेवटीं सन १८९८ साला सवे हिंडुस्था-

टर

व
म.

म्र

न कळ

क्ट कल

र मु” 12) क क कट” क 20 औंढ... > अविक. >... मकवीळ. "_. हद प-आ. टी. >. > त. नी. क
न क ११७७ क्स कीय क कर ळे

५)

1: करशावचा[रत

कडक 000000त ताता मक तारणार वी टील न स. "हणण “क

नांतीळ मख्य मख्य स्थानीं जाऊन ब्राह्मममांचा उपदेश

करावयाच्या उद्देशांन केदाव प्रवासास निघाले. त्या वेळीं :

बरोबर निवडक शिष्य मंडळी होती. जेथें जेथें धमेप्रचार

करण्याकरितां हे जात तेथें तेथें ह्यांचे संकीतेन ऐकून

लोकांच्या अंतःकरणास द्रव येई. ह्या प्रवासांत मोंगीर

भड

सावबुवृदाच्या मनना लागल; त्याच ममळ गायन एकून |
सर्वाचा मन तछ़ान हात |

ह्याप्रमाणे ब्राह्मममांचा प्रसार होत असतां समन
१८७० साली केशवनीं विलायतेस जाण्याचा निश्वय

केला. ते फेब्ुआरी महिन्याच्या १९ व्या तारखेस क-
. छकत्याहून निघाळे व त्याच वषोच्या आक्टोबर महिन्या-
४ च्या १५ वीस परत मुंबईस आले. केरवचे विचार व
वक्तृत्व पाहून तिकडीळ लोक चाकित झाले. इंग्रजी

आमची जन्मभाषा खरी, तरी केशवसारखें वक्तृत्व थो-
बआ्याच इंग्रज लोकांस साधेळ, असं तिकडीळ मोठमोठ्या
मार्मिक लोकांनीं स्पष्ट झणून दाखविलें आहे. केशवच्या

ह्या प्रवासायासून बराह्मसमाजास व एकंदर सर्व देशास

अनेक लाभ झाळे आहेत. तिकडच्या लोकांस बराह्मस-

: माजाविषयीं ज्ञान झालें व त्याचप्रमाणे इकडीळ लोकांची
२&०६&७०<०४६०८०४०८०७२५००७२७२७२०२ रसर

मुक्कामी असा चमत्कार झाला कीं सहस्त्रावधि ठोक ह्या

2२ > 1

ह

नवीन गोष्टी समजल्या व त्यांच्यायोगं हिंदुस्थान देशा-

विषयी त्यांची पूज्य बाडे वाढली.

इंग्ठंदाहून आल्यानंतर पांच सहा वर्षेपर्यंत सामाजिक
सुधारणेच्या संबंधाने केशवनीं फार मेहनत केली. विद्ये-
चा प्रसार करून विचार जागृत करण्याकारितां त्यांनीं
अनेक शाळा, कालेज, पुस्तकाल्ये, सभा, व मंडळ्या
स्थापन केल्या. ह्या सवे कामीं लोकांनीं व सरकारी अ-

| धिकाऱ्यांनीं त्यांस पुष्कळ सहाय्य केलें. आपल्या स्त्रि-

यांची उन्नती होण्याकरितां त्यांनी “* भामाहितेषिणी स-
भा?” या नांवांची एक स्त्रियांची सभा स्थापन केली व
“भामाबोधिनी ” नांवाचे एक वर्तेनपत्रही सुरूं केलं. सन
१८७३.साली “ ब्राह्मविवाहाचा कायदा ” करण्यांत
आला तोही त्यांच्याच परिश्रमाने. |
सामाजिक सुधारणेच्या ह्या गोष्टी होत असतां स-
माजाच्या कामांत यत्किचितही खंड पडला नव्हता.

तथापि वरील गोष्टींची व्यवस्था झाल्याबरोबर त्यांनी स-
माजञाच्या धमीन्नतीचे काम पुनः हातीं घेतलें. ह्या का-

यीकरितां सन १८७६ साली कलकत्त्यापासून थोड्या

प क्क

2” टे द. क.

“६” ७४८”
ह क ७ ल ककल 0७ "१६७

कल क म सक म टकके केळ वल कती फेल लीली १ व १.

२२ . _ कैशवचरित.

केक कन नन

! उ उ
य . गाज 10 प
!: असे नांव दिले. ह्या ठिकाणी ते व त्यांचा [निकट [शष्स- न
/ वर्ग दिवसाचा बहुतेक काळ, भजन, भक्ति, ध्यान, उपा- ४
| सना यांत घालवीत. या काननामध्यें त्यांनी जे कांहीं
। धमसाधन केळे त्याच्या योगें त्यांच्या माना व उपास- ।
ना अत्यंत हृदयद्रावक झाल्या. “ इश्वरमाथेना ह माझें
ग जीवन; माझ्या आत्म्याचे अन्न ' असं ते नहमा झणत-
त्यांच्या वाणीच्या आंगीं जें विलक्षण सामर्थ्य आलें
' होतें त त्यांच्या माथेनेमुळें. ते एकदां प्राथेना करूं ला-
, गळे ह्मणजे त्यांच्या मुखांवर विलक्षण कांति येई, नेत्रां-
तून खळखळ अश्रुपात होई, कंठ सडगादित होऊन त्यां-
वे सवे शरीर तेजःपुंज दिसे. त्यांची भक्ति अवलोकन क-
रून व त्यांची प्राथना ऐकून पक्के बाणेदार नास्तिक व
पाषाणहृदयी निंदक यांची देखील शरीरं रोमांचित होत
अश्या प्रकारचा भक्तिभाव या एकोणिसाव्या शतकामध्यं
अलौकिक यांत संशय नाहीं |
केरवचा जन्म श्रीमान कुलांतील खरा;परंतु ते
, फार वैराग्यशील होते. ते मोठे होऊन स्वतंत्र झाल्या-
४ वर राजग्रहासारख्या वेभवयुक्त ग्रहामध्यें राहात अस-
: तांही ते वारंवार एकाद्या नंग्या फकिराम्रमार्णे राहात.
४ आपल्या मनोव्त्तींवर जय मिळवून कांहीं विशेष धमे- ४

ब्र * फक?

क्य क क क्क्लक --

््ल्ट्ल्टाल्ल्ल्व्लल््य

क लना

मध्यमा स्ट

साधन करण्याकरिषां ते नाना प्रकारचीं भरते घेत. कांहीं ।!

दिवस ते स्वतः स्वयंपाक करीत व नुसत्या जमिनीवर । |
अन्न ग्रहण करीत ! एके वेळेस लांनी एक महिनाभर |
भिक्षावृत्ति धारण केळी होती ! तितक्‍या दिवसांत त्यांस ।
नित्य जै कांहीं भिक्षेनें मिळे त्यावरच ते निवोह करीत! |
अशा प्रकारचें वैराग्य पाहून कोणाच्या मनाची वात्ते |
पालटणार नाहीं : | 3

_ सन १८७८ पर्यंत भारतवर्षीय ब्राह्मसमाजाची धर्मो-
ज्ञाते एकसारखी चालली होती. प्रधानाचाये ब्रह्मानंद बा-
बु केशव आणि त्यांचा शिष्यवर्ग यांच्या भक्तीस लौकिक ।
स्वरूप प्राप्त होऊन ते नित्य नगरसंकीतन करीत, गांवच्या |
रस्त्यांतून नाचत, उडत, व सतार, वीणा, मृदंग, शंख,
तुताऱ्या आदिकरून वाद्यांचा गजर करून सवे नगर |
दणाणून सोडीत. अशा प्रकारच्या तयांच्या उत्साहाच्या ॥
योगें हजारो ढोक तन्मय होऊन हरिनामसुधा “सेवन ।
करून त्यांच्या बरोबर नांचत. ह्याममाणें ब्राह्मसमाजा- |

त पा बो ववकत मोते

राष्ट्रीय स्वरूप आलेलें पाहून समाजांतील कित्येक तरुण |
व पाश्चात्य विद्येच्या डोळांत असणाऱ्या शषुद्रढाध्टि ठो- |

क. तर ल अ २ य. 0 ७.७७ २. ७०. ७० प...“

वज क का

२४ केशवचारेत.

कांस फार वाईट वाटे. यास हेचामत्सराचीं दुसरीं

प

अनेक कारगं होतींच. तशांत सन १८७८ सालीं केरा-
वऱ्या मुलींचा विवाह कुच बिहारच्या महाराजांशी

झाला. या विवाहाच्या प्रकरणाने जो वाद माजठा
त्याच्या योगें केरावची उज्वळ कर्त कलंकित झाली
असें पुष्कळांस वाटते. या विवाहाच्या एकंदर पारिणा- :

मांवरून पाहातां त्याच्या योगें बराह्मसमाजास जे कांहीं
लाभ होणार हणून केशवनीं भाकित केलें होतें ते सर्व
लाभ होऊन चुकले आहेत. शिवाय या कामीं स्वतः
केदावकडून जितकी हुशारी होण्यासारखी होती तितकी
त्यांनी केली होती. इतक्यावरही जर मुलाकडच्या माण-
सांनी कांहीं अयोग्य प्रकार केला तर त्याबद्दल केश्य-

वला दोष देतां येत नाहीं. तरी या विवाहाच्या प्रकर-
णांत त्यांच्याकडे थोडा दोष होता असें जरी हटले

तरी त्याबरून केरवची किंमत काडीभरही कमी होत
नाहीं. केशव कितीही थोर,. पवित्र व शुद्ध पुरुष अ-

' सले तरी ते ह्मणजे प्रमादराहित सर्वथा निर्दोष असे

होते असें कोणाचेंही हणणे नाहीं. आजपर्यंत असा
क क ह्य ७ ७ क
कोणीच झाला नाहीं. तेव्हां त्यांच्या हातून प्रमाद

४ झाला तर तो मनुष्यस्वभावास अनुसरूनच आहे. तेव-

टच
येत क क य 0000 नक बस नक क क. जा तव कचर रककीक, गया जल
आ क कल कक १८००१ ७७७ ५. पितर व्श्‍्मक व्यय ान्य (६०>

हू: आद... “७हे>>.. >... और: ' अक. ..अिमे)» अ>. “आहि. वीक... विक. प. आह. द. क. 8. आ. र. क य... 0. 4. य. य. य 4 य. ७ य. क कय
2

कोणा क कट 1320 क आळ

गक ४-७ 0“... २७” १-० १-४.” १...” टर
०-० 2 0 2०० क. ७ "कर. यान & ऑन, क क, "क. ७० ७०. यक खळ क:

क क

30 के क. ज्य... नह. जञे... वि

7 -00:40002:3::9

पायल्यावायास््ा्पाय्प्याया्सयास्यायायाक्या्क््स्यल्यापयस्क्ज्िस्य््स्कटस्कसल्लस्टस्सस्स्ल्क 1

केशवचरित. ब

/ त्यावरून त्यांच्या इतर अलौकिक गुणांची वास्तविक ।
। योग्यता कालत्रयींही उणी होणार नाहीं.
॥ या कुच बिहार प्रकरणाच्या संबंधाने कोणाचे वि- |
| । चार कसेही असोत. त्याच्या योगें खुद केशवच्या ।
॥। मनावर दोन महत्वाचे परिणाम झाळे. त्यांपैकी, बा-
। ह्यात्कारें सख्य दाखवून आपणाशी मोठ्या प्रेमानं वाग- ।
, णाऱ्या मंडळींतही आपले. बरेच हितशत्रु. आहेत असे |
। केदावच्या अनुभवास आलें हा एक; आणि हा निरा-
रेचा प्रकार दृष्टोत्पत्तीस आल्यामुळें त्यांच्या चित्तास ।
अधिक उद्दिम्ता आली हा दुसरा. कोणत्याही कारणा- ।
मुळे चित्त उद्दिम़ झालें असतां भाक्ति ध्यान यांचें अधिक
। साधन करावें व समाधान प्रात्त करून घ्यावें असा ।।
/ केशवचा नियम असे. त्या अन्वये ह्या प्रसंगी त्यांनीं ।
॥ विशेष धर्मसाधन केठें. जन्मास येऊन त्यांस जै कांहीं ।
॥ महत्कार्य करावयाचे होते ते ह्याच सुमारास पूर्णे झाठें. ।
॥ ब्राह्मधमीस अत्यंत उदार व सावोत्रिक स्वरूप आणून शि
| खामध्यें सव धर्माचें पूण ऐक्य करण्याकरितां साधु
॥ केशव जन्मास आले होते. त्यांच्या जीवनाचा हा
| । महत्कार्यमाग त्यांनीं ह्याच प्रसंगी पणे केला. ह्या
कार्याचे बीज रौनाराग मोडन राय यांनी प्रथमतः पेरिले;

“ द म पन कन धवल ली शा ह कन न ह ह ही ह ता द यी हा तिक अ आने आडी लीक क स पिक मीहि शर क ही 0 क 00 00 अ मम्मा
गटवणयापमणय
0११५0११७४क निचकणरमकेकरत हपकेकट सिभ भकत १92 भल कक च करस तबन क धाक लच

तकलपकत भर] कमलकीचे केक कमर की मरे वदा ककमत य क य आ षी ची

२ | केशवचरित.

ने

/ देवेद्नाथांनीं त्यास पाणी घाडून वाढविले; आणि केरावनी |
| त्या कोमळ रोपाचा प्रचंड दक्ष करून त्यास फलदूप केलें. ।
/ परमेश्वराचे पावित्र सत्य सर्वे धर्मात आहे एवढेंच ह्मणून
। केदाव राहिले नाहींत. भक्ति, ज्ञान, आणि वराग्य या-

। च्या संबंधाने प्रथेक धर्मांत जेवढे हणून उत्तम व अनु
। करणीय आहे, तेवढें एकत्र करून त्याच्या योगें सवे
। धर्माचें त्यांनीं ऐक्य केलें. लांच्या मनांत ही कल्पना |
| बहुत वर्षीपासून होती. दर वषोस उत्सवाचे भ्रसंगीं ॥
। त्यांचे ज़ जाहीर भाषण होत असे त्यामध्यं ते ह्या |
४ कायीचा उल्लेख करोत असत. दिवसानुदिवस हे उछ्ेख
। स्पष्ट होत जाऊन शेवटीं सन १८७५-७६ च्या सुमा-
| रास ते बरेच उघड झाले. इतर धर्मांच्या हारे परमे-
| श्वराने जसें एकेक महत्कार्य करविले आहे, त्याप्रमाणे ॥
बराह्मचर्माच्याही हारे कांहीं अलौकिक काये व्हावयाचे «
| आहे--तैं करण्यासाठींच परमेश्वराने बाह्मधर्मे पाठविला
| | आहे--_असे त्यांनीं स्पष्ट झणून दाखविठें. ह॑ काये हटल ।॥
॥ ह्मणजे निरनिराळ्या धर्मातील भक्ति, ज्ञान, वैराग्य यांच्या ।
मागोचें एकीकरण करणे हं होय. केवळ विचाराच्या ॥
॥ दृष्टीनें यांची एकवाक्यता करावयाची एवढेंच नव्हे, तर | |

। त्यांप्रमाणें धमांचरण करून सवे धमेमार्गाचें ऐक्य ज्या-

केशवचरित. | २७

। च्या योगे आपणास नित्य अनुभवितां येईल अशा धर्मो- । |
॥ ची स्थापना करावयाची. हे काथ परम दुस्तर, परंतु त॑ ।!
॥ करण्याकरितांच केदाव जन्मले होते. ;
॥ कुच बिहार प्रकरणाचे वावटळ शांत झाठें नाहीं
॥ तोच केशवनी पुनः घोर वैराग्यसाधनास आरंभ केला.
॥ त्यांचा व त्यांच्या शिष्यमंडळीचा दिवसाचा बहुतेक का-
| ल उपासनेंत जाऊं लागला. रावी कधीं कधीं दोन दोन '
वाजेपर्यंत ध्मचची होत असे ! कर्धी कधीं एकांत स्थलीं ।!
। जाऊन तेथें ते दिवसांच्या दिवस राहात; अनेक घोर
ब्रतांचे आचरण करीत. शोवटीं, सवे धर्माचे ऐक्य क- |
. रणे हा जो बाह्मसमाजाचा मुख्य कार्यभाग तो त्यांनी ।
| नवविधान धर्माच्या योगें पूर्ण केळा. हे पर्मेक्य साधारण ।!
/ जनांच्या देखीळ एकदम लक्ष्यांत यावे हाणून केराव- |
॥ नीं अनेक संस्कार १ कर्मे लावून दिली. तीं लावून ॥
| देतांना त्यांमधीळ जडपणा दूर करून त्यांचा वास्ताविक ॥
॥ अर्थ अज्ञ जनांच्या सहज लक्ष्यांत येई अशा रीतींने तीं
॥ सवे साथे केलीं. सन १८८१ सालीं. नवविधानध्व-
नारोपश या नांवाचा एक संस्कार त्यांनीं केला, त्यांत ।

ब (१) के

| ह्या नवविधानाचा हेतु उत्तम रीतीनें स्पष्ट करून

१०: वहार का. ० ४. ० त गध. मी क हिदी पट

2
ह

२्ट केशव वरत.

। झालें आहे; ह्या ऐेक्याचें दर्शक अशी ही जयध्वजा |
/ हिच्या संरक्षणार्थ हिंदु, मुसलमान, ख्रिस्ती, पार्शी इत्या-
दि सर्वे धर्माच्या लोकांनीं झटावे; आज कालपर्यंत-
| चा आपला सर्व दवेवभाव विसरावा आणि एक अंतःक-
' रणांने, एक भावाने विश्ववननीस शरण जावें, अस्‌
स्पष्ट करून सांगितलें. याममागे, सवे धर्मीस आधा- ।
/ रभूत अशी जी सर्वसाधारण ध्मेतत्वें ती पाया ।
धरून त्यावर बाह्मधर्मांची इमारत केरावनीं रविटीं, ।
/ तिची सवे अंगे सारखी बळकट करण्याच्या कामीं
| त्यांनी आपल्या आयुष्याचा शेष भाग खर्ची घातला. ।
|. वैराग्याशिवाय धमेसाधन होणार नाहीं व धर्मेसाधन ।
। केल्याशिवाय धर्मरक्षण होणें संभवत नाहीं, हं केशवनी ।
। पक्षेंपणीं जाणिळें होतें. यास्तव त्यांनीं परम घोर ब्रताचर- ||
॥ णास आरंभ केला. अन्नच हातानें शिजवावयाचें, एकभु- !
क्त राहावयाचे, जमिनीवर भोजन करावयाचे, मिक्षा
मागावयाची इत्यादे प्रकारची दारुण त त्यांनी एक- |
॥ सारखीं चालविलीं. ही त्यांच्या स्वतहाच्या धभेसाधनांची ।
गोष्ट झाठी. भक्ति आणे उपासना यांचाही क्रम असा- |
॥ च एकसारखा अव्याहत चाळू होता. शिप्यवगोबरोबर ।

जप्प्प्प्य्य्क्य्म््म्याममममामायाामापाप्क्कापपााा १.८ वने: होनार कळ नवीन पानही क. हेकर भकी और अबोल ककि आली जमीन कॉल ही

य

केशवचारेत.

| प्रातःकालपासून तों दोनम्रहरपर्यंत नित्य उपासना करा-
, क्याची, कधीं कधी मोठमोठी नगरसंकीतनें करावयाची,
शिवाय मंदिरांत नेहमीं उपासना उपदेश करावयाचा,
/ हीही कामे झपाव्याने चाळूं होतींच. याशिवाय व्याख्या-
| ने देणे व वर्तमानपत्रे चालवणे यांसही खंड पडला न-
/ व्हता. त्यांचें नवाबिधान नांवाचे पत्र ते एकटे चालवीत
। व त्या कालीं त्यांत इतके उत्तम लेख येत असत कीं,

त्यांचे शत्रू देखीळ नवीन अंकाची वाट चातकाम्रमाणे
पाहात. केशवची वाणी जशी अलौकिक होती तशीच
त्यांची ठेखणीही अनुपमेय होती. कुच बिहार प्रकरणा-
, पासून त्यांच्याविषर्यी छोक हवे ते बोलत व लिहीत.

नवविधान उदयास आल्या दिवसापासून तर या निदा-
त्मक लेखांचा अगदीं कहर उसळला होता. त्या सर्वांस ।
उत्तर देण्याच्या भरोस ते कधींही पडळे नाहींत, तरी

। मित्रांच्या आग्रहावरून असल्या मिथ्या दोषांचे निवा-
रण करणें त्यांस भाग पडे.

अशा प्रकारच्या शरीरेशाने, कार्यबाहुल्याने

व अश्लांत परिश्रमाने केलव अशक्त होत चालले. त्यांचे

३० _ केशवचरित.

१८८२ सालाच्या आरंभी त्यांस मधुमेहाची व्यथा ज-
डली. त्यांस ही व्यथा बरेच वर्षीपातून होती, परंतु
ती या सुमारास विशेष प्रबळ होऊन समजण्यांत आठी.
ह्या रोगाने त्यांची शक्ति क्षीण होत चालली.

सन १८८९ साल कसेबसे लोटे, आणि सन १८८३
च्या प्रारंमी उत्सवांत दरसाठप्रमाणं केरावचे व्याख्यान

झाळें. ''युरोपास आशिया खंडाचा निरोप?' असा |

| वैद्यांच्या सांगण्यावरून हवा बदलण्यास ते सिम्ल्यास

या व्याख्यानाचा विषय होता. केशव अडीच तास-
पर्यंत एकसारखे बोलत होते! आपल्या अप्रतिम व-
क्तृत्वप्रभावाने व अलौकिक विचारसरणीने त्या दिवशी
४ त्यांनीं सव श्रोतूसमाज थक्क करून सोडिला. हें त्यांचे
/£ शेवट्चे भाषण ! खरेच आहे! जो “' निरोप '” सांगण्या-
॥ करितां आपल्या परम थोर देवी पित्याची आज्ञा घेऊन
१ ते इहलोकी आळे होते तो सांगितल्यावर इकडे राहाण्याचे
| त्यांचे काय प्रयोजन £

वरील व्याख्यान जानेवारीत झालें. यानंतर त्यांची प्र-

ह

छझंति एकसारखी खचत चालली. शेवटीं एमिळ महिन्यांत

गेले. तेथें गेल्यावर मागाच्या पारिश्रमामुळें त्यांस तापही
| येऊं लागळा. हा ताप अमळ कमी जाला नाहीं तांच

“(नध

भर

केशवचारित.

१ त्यांस स्फूर्ति झाठी की नवाविधान भक्तरंदाच्या निय-
॥ मनार्थ एकादा अ्रंथ लिहावा. अशा प्रकारच्या ग्रंथाची
/ आवश्यकता बरेच दिवसांपासून त्यांस वाटत होती.
परंतु ह्या कायोस जी फुरसत व चित्ताची एकाग्रता
॥ लागते ती आजपर्यंत त्यांस मिळाली नव्हती. तीं मि-
॥ ळतांक्षणींच ला तशा अशक्त स्थितींत देखील त्यांनी.
॥ ह्या ग्रंथास प्रारंभ केला. तो ग्रंथ ही नव संहिता
, होय ! सिम्ल्यास असतांना देखील त्यांचा मधुमेहाचा
। आजार एकसारखा वाढत गेला. इकडे कलकत्यांत
त्यांच्या दरबार मंडळांतही कांहीं गेरसमज उत्पन्न
॥ होऊन कलहास आरंभ झाला होता. त्यामुळें त्यांचे
॥ चित्त अधिकच चिंतात्र झालें. ह्या वेळच्या त्यांच्या
/। प्राथना फारच प्रेमळ व हृदयद्रावक असत. त्यांपैकी
॥ कांहीं छापून प्रसिद्ध झाल्या आहेत. त्यांवरून स्पष्ट
| दिसते कीं, आपला अंतकाळ समीप येत चाळळा आहे
| ह केरवनी चांगळे जाणिळ हात |

॥./& सन १८८३ सालाच्या अक्टोबर अखेर केशवनी |
की. | सिम्ला सोडला, आजि ते कलकत्यास आठे. त्यावेळी
* १ त्यांची प्रकाते एकसारखी अशक्त होत चालली हो-
॥ ती. अशा अवस्थेंत असतां त्यांनीं नित्योपासनेकरितां |

१.५१९६७४ ९५.४0 १५. १४७ २००७ कश ४ च

३२ केशवच रित.

' आपल्या बागेत “ कमलकाटेर ” नांवाचे एक लहा-
॥ नसे मोंदिर बांधिठे. वर्षाखेरीचे दोन महिने नोव्हेंबर
आणि डिसेंबर अगदीं अजारांत गेळे. नवीन मोंदेराचा
प्रवेशासमारंभ ता० १ जान्युआरी १८८४ रोजीं करा-
। वयाचा असे ठरविलें होते. त्या दिवशी केरावची प्रकाते
॥ फारच बिघडली होती, तरी सवे समारंभ करावयाचाच
॥ असा तांनी आग्रह धरिल्यावरून त्यांस खुर्चीवर बस-
वून चार पांच जणांनीं उचलून नेठें आणि वेदीवर बस-
विले. तशा स्थितींत त्यांनीं मंदिर इश्वरापण केलें
आणि शेवटची प्राथना केली. तींत त्यांनीं आपलें सर्व
हृद्वत इश्वरापुढे ओतिलें.
| या श्रमाच्या योगें मतीचे मान फारच भडकले.
। रोग फार भयंकर असल्यामुळें शरिरास दुस्सह केश
। होत. तरी ते सर्वे केशव सहन करीत. एवढ्या दुःखद ।
| यातना हे कशा सहन करितात यांचे मोठमोठ्या वैद्यांस
॥ देखील फार आश्चये वाटे! अज्शा कष्टप्रद अवस्थेत
| । देखील केशव नेत्र झांकून शांत मुद्रेने “ शिवसुंदर ”
| | । “ शिवसुंदर '' असें नामस्मरण करीत, अंथरुणावर स्वस्थ ।
॥ पडत. अशी स्थिति रविवार ता० ६ पर्यंत चालली. परंतु |
॥ त्या दिवशीं जे केश होऊं लागले ते मात्र त्याच्याने .

पस्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स््स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स््््स्स्स्स्््् >>> *

2
क्ट आ कोटी कटक ळी फळ ना

केशवचरित, ऱ्

सहन होईनात. यांतून इंश्वराने सत्वर सोडवावे हणून १
ते वारंवार देवाचा धांवा करीत आणि क्षणोक्षणी “बा ” १
आणि “मा ” या एकाक्षरी प्रेमळ नामांनीं परमात्म्यास

हाका मारीत! त्यांच्या आरोळ्यांनीं ते मव्य राजमंदिर ।

दणाणून जाई ! घरचीं माणसें शोकाकुल होऊन गेलीं ! ।
“त्यांच्याशी दोन शब्द बोला झणजे त्यांस धीर येईल ” )
असें कोणसें केदावला ह्मणालें. तेव्हां त्यांनीं उत्तर दिलें |

रा“ आतां मौ त्यांच्याशीं अधिक काय बोलूं 2 बोललो-
च॒ तर वेकुंठाविषयीं बोलणार ! पण, त्याच्या योगें ती
अधिकच शोक करितात !” केदवची दृदध माता रात्रंदि
वस त्यांच्या उशाशी बसली होती ! आईंच ती! तिच्या |

खाची कोण सीमा करील ! यातनांनी परम विव्हळ ।
होऊन एकवार केशवनीं आपलें मस्तक आईच्या मांडी-
वर ठेविळे आणि तिच्या मुखाकडे अवलोकन करून

॥ हटटे--“आई, या यातना कां संपत नाहींत : * तेव्हां

तिचें हृदय विदीणे होऊन तिन झटले.--““ बाळा, काय :

$ सांगू! मज पापिणीच्या पातकांबद्दल हे तुला क्षेश होत |
४ आहेत ! नाहीं तर तुजसारख्या सुपुत्राला देव अशा या- |
तना कां काता £ ” त्यावर केशवनी झटले---“ नको, ॥
नको! आई, असे ह्मणूं नकोस! तुझ्यासारखी सुमाता म- ,

'म-"-ऑलोड--म्ीण--ेने:/ मि, मॅसी. (कक ..<रकीरमिप िमा- गध.सवोररओगाजा ऑ्ॉके>--नकिडक) कजी च. कर की कक ल (नॉभनी. पमाविण-“ कब": गेर:>शीह*:> लॉन? - “'्ॉी ०-१? "-नरमॉकई- एरकी२>'पंमीेचे- रिक. मधील अज कयी क ह कत लक भभ, “विन किक रीक)-ा की "आ “व
क ळकर; नेल. जर) र :::नॅध० ८:१0 का: मोका "कर (अड !:जेक>” ककल 010210 लाटत हलक ोईक अवरोह 0 लेक हेर के कक क ककर टी जक क क नर” “कॅश -न्कॉट री

हो

न टर मा2

नि

शर,

क

३४ केशवचरित.

कड तार

ला कोठें मिळेल ! माझ्या अंगीं जे कांहीं सहुण आहेत
ते सव तुजपासून प्राप्त झाले आहेत ! माझी प्रेमळ वि-
श्व्ञननी या सवे यातना माझ्या बऱ्याकरितांच पाठवीत
आहे ! मला या कुशीवरून त्या कुशीवर करून ती मला
खेळवीत आहे !'' कितो अचल भाव हा! काणीरसे पुनः ए-
कदां हटलें---““ आपल्या कुटुंबाची कांहीं व्यवस्था क-
रावयाची असल्यास करून ध्या.” त्यावर केशकनीं हटले
र“ त्यांची व्यवस्था मी काय करणार ? महान विश्व-
कुटुंबी परमात्मा त्यांची व्यवस्था करण्यास समर्थ आहे.

_ अशा यातनांत ता० ७ सोमवार सर्वे गेला. मधून ।
मधून केशव निचेष्ट पडत व प्राथना करीत. त्यांचे प्रिय

0,

दाष्य नेलोक्यनाथ सान्यल | हे भक्तिपर संगीत गान

करीत. या प्रमाणें सोमवारची दोनप्रहर रात्र उलट-
ली. अंतकाळ खास समीप आला असें सोमवारपासूनच
सर्वांस वाटूं लागलें होतें. आणि पूवरात्र उलटून गेल्यावर
तर कोणासही आशा राहिली नाहीं. मग काय विचारांवेः
राजग्रृहाप्रमाणें तो भव्य वाडा शोकाच्या किंकाळ्यांनीं
दाणाणून गेला, सवे घर व बाहेरील बाग माणसांनी भरू-

न गेला. सवांच्या नेत्रांततन अश्न्धारा वाहात आहेत
रात्रीचा घनघोर अंधकार नष्ट होऊन प्रातःकाळचा कोमळ

2 कर टरी त च स मेळे 229420904:2902402 2204000300 म्याव दक 9८90०८००५८ मेळ (ककी अनणोर ह गमक अमके...” 4 ७७६ क ह कक क य

लर -चळ. ८ ७७८... यल: -ळ- : आ> ६ च ७. कर ००. “कॉ 0: 2. कण” वन क, 2०-21.” 1: आर. 1: यह चकर,

ट्व्न कर... धक” कन. लयन. “मक” र. जय”, > ७ ७ ० र ०००००००००० की मा दुल क पकट

|

क चक

न केक ल्ड कच. क यळ. स ककल, ह नी

०० सी

टर
कट. ऑॅॉ, ८ सेक १ अहेत: कर "कोत “चिकी” - कर "कलो. ..'ॉक्ट .. र. ऑर...” हर क: लॅरी... "जेल 21क्ये >) बेक. न 0 कन: "पम*- क जरा यातर मन कक ७ ककलक आली «क दावा

मत ">. “किक. :पामी त. बिदर” गी) कीक, (वड हव (विने. मभीमि, शनक. “नो. ह केक नक

केशवचरित ३५

प्रकाश केशवच्या खोलीत पडला. केशव बिछान्यावर
निचे्ठ पडले होते. त्यांनी एकवार नेत्र उघडले
आणि सवे शिष्यवगीकडें अवळोकन करून पु-

नः नेत्र झांकिले |! त्यासरसे सर्वांनी इश्वरस्तोत्र ह-

णण्यास प्रारंभ केला ! केशव अद्यापि श्वास घेत होते
सूय वर यत चालला ! नऊ वाजले ! तेव्हां त्यांच्या

पुखावर [दव्य मरभा चमकू लागली ! शेवटी श्वास बं-
दु पडला | जान्युआरी ता ८ मंगळवांर या दिवशीं
प्रातःकाठीं ९ वाजून ५३ मिनिटांनी महात्मा ब्रह्मा-

नद कराव तद्ग सन यांनी देह ठेविला. त्या कालीं
त्या. गृहात जा काहा आकांत कासळला त्याची क-

'शपना दखाठ करवत नाही.

धु केरदाव यांची मुद्रा शांत व हास्यवदन होती

: त्यांच्या मुखावर विलक्षण प्रकारचे तेज झळक॑ ळागले!
त्यांची चया आनंदभरित दिसत होती ! जिवंतपणी
केगाव ध्यानस्थ झाले ह्मणजे ज्याम्रमाणें त्यांचा मखचंद्र
' दिसे त्याप्रमाणें आतांही दिसत होता! हा आनंद

बैलाल

. इहढोकचा नव्हे! तो साक्षात शाश्वत ब्रह्मानंद!

ळा 52 2 12 2210001000 टा स टच क टन

? व. 7 किआ”
क क ण क वत. च

१,

ग. । हेर अनेतज्ञानपरमात्मन्‌ आपल्या अगाध सामथ्यौने
ष्र (ज्या पवित्र आयोवत्तोमध्यें आह्यां बंधुभागेनींचा
षु । । जो नूतन भक्तवृंद तूं स्थापन केला आहेस, त्यास

9/ सन्मागे दाखवून त्याचें नियमन करण्याकरितां हे

र । नव संहितारूप नियमशास्त्र लिहिण्याची स्फूर्ति ह्या तुझ्या

॥ दोन दासास तुझ्याच मंगळ इच्छेने झाळी आहे. अतएव | |
। हे परमसमथे परमेश्वर माज्या अंतःकरणांत जागत हो
आणि मला तुझे शाख्खत सत्य शिकीव,
४५ ९. प्रत्येक नर आणि नारी ह्यांच्या अंतःकरणपटा- ॥!.
| । वर आपले नियमशास्त्र संदर सुवणोक्षरांनी लिही. मेघ- | |

प्न क कक 1000 अमर क स 00000 र

| र क जरकोशा धर प: अक :चाक. कॉट कडी तेर? पहील0 ईक सीर व्यक क-हे मोळक: कका -:क टकटक यर आने

क्ला ना का चाच ही यह रो

व री क्य की र व पडकपच्र वक रे कणकृज्ाक-'

मही आ 2 रची

क्रश -जळयेल्यरके ४2

0

२ नव संहिता.

गंभीर वाणीने साऱ्या भारतवरषेभर ह्या शा- |;
सत्राचा जयघोष होऊं दे. तूं जो महान्‌ देदीप्यमान
शास्त्रकार त्या तुझें वचन तुझ्या सकल बालकांनी विन-
॥॥ भ्र भावाने ग्रहण करावे असा अनुग्रह ह्या शास्त्रावर कर.

३. जसा तूं अनंत तर्से तुझें शास्त्रही अनंत. ते ।|

पुस्तकरूपाने लिहून ठेवितां येत नाहीं. त्यास यंथम यौ-
| दांनी बड करितां येत नाहीं. यास्तव, मनोदेवतेच्या ||
४ हारे मतुष्यमात्राच्या अंतयामी प्रकट होऊन आमच्या |;
' आत्म्यास तूं आपल्या विशुद्ध ज्ञानाचे नित्य पाठ देतोस. |

४. महान्‌ महान्‌ यती, मुनी, आणि योगी, यांसच तूं
॥ आपला आदेश प्रदान करितोस अर्से नाही सवे ठिका- |;
॥६ णच्या व सवे कालच्या संत आणि संवक जनांस तू ।
आपली गैंगळ इच्छा शिकवितोस. तस्मात्‌ हे ज्ञानमार्ते, |

_ ॥ प्रथेक विश्वास भक्ताच्या हृदयगंदिरांत तू आसनस्थ ॥.

॥ हो, आणि मनुष्यमात्राचें परम श्रेष्ठ कतेव्य काय हें
॥ सांग; संसारामध्ये कोणत्या रीतीने वागावे हे शिकीव.

_ १ ४. हे सच्चिदानंद हरी, तू आमचा मुरु हो. आणि |.
- १ तुझ्या पवित्र नव विधानाच्या भक्तवृंदास आपलें नव | 1)

0)

__ १ साहितारूप नियसशास्त्र कथन कर-

यह, -

पाहहजेत. मनुष्याचे गृह परमेश्वराचे वसतिस्थान हो

| य. हणून तें इतकें शुचिभूत असलें पाहिजे कौ, ते अ- ॥.

| वलोकन करितां.शषर्णींच ह्या स्थलीं साक्षात परमेश्वर नांदता |.

आहे असा अवलोकन. करणाराचा. भाव व्हावा. |

२. स्वच्छता ही एक प्रकारची पवित्रता होय. हणून ॥.

॥ खऱ्या भक्ताने जसे आपलें अंतःकरण ठुद्ध ठेविले पा- |.

/। हिजे, त्याचप्रमाणें त्यानें आपठें शरीर व गृह हीही स- ॥.

४ वेदां स्वच्छ आणि निर्मळ राखिलीं पाहिजेत. अर्से न |
४ केल्यास परमेश्वर त्या ठिकार्णी वास करणार नाहीं

३. घर आणि घरांतील. सर्वे सामान: ईश्वराच्याच |.

नव संहिता.

| दयेने भराप्त होते. घराच्या मालकार्ने आपली सर्व चीजवस्त |.
/ ही प्रत्यक्ष परमेश्वराची अत्युत्तम देणगी समजून नेहमीं .
तिचा मंगळ उपयोग करावा. तिच्या योगें सकळ मानव-
४; कुटुंबांचे ऐहिक आणि पारलौकिक कल्याण होऊन इेश्व- |
/ राच्या नांवाचा जयजयकार होई अशाच रीतीनं सवे प- ।
। दाथाचा विनिमय करावा. |
॥ ४. परमेश्वराने दिलेल्या वस्तू आपणच स्वतः मिळ- | ।
॥ विल्या असें अभिमानाने मानून जो कोणीं घरांतील पदा- |.
। थांचा व्यय स्वेच्छ रीतीनें विषयोपभोग बेण्यांत ॥
॥ करितो त्यास धिक्कार असो.
५. सक्त ज्याप्रमाणे देवाचें पावित्र मंदिर इश्वरापेण :
करितात, त्याचप्रमाणें मत्येक ग्रहस्थाने आपलें ग्रहमंदिरही । |
मनोभावाने इश्वरापेण करावें. आणि वसे्रप्रावरणें, भांडी- ।
॥ कुंडी, व डागडागीने यांनीं मंडित असा आपला संसार |
॥ इ्वरास समर्पण करितांना ह्णावें कीं,--

१
१
न
0 |
|
१
रश
८]
| १
र्क
र

_॥. ६. हे परमेश्वरा, तूं आमची शहदेवता आहेस. हें
1 | माचे घर व यांतील सर्व कांहीं मी तुला समपेण करितो

७. घरांतीळ सर्वे सामानसुमान स्वच्छ, निमेल, व
निष्कलंक असावें. ग्रहमंदिरांत घाण, केरकचरा, किंवा
कोणत्याही प्रकारची अशुद्धता कोठेही नसावी.

<. घरांतील प्रत्येक खोली दररोज झाडून सारवून
निर्मल ठेवावी. प्रति प्रातःकालीं व सायंकालीं कर्पूर, चं-
दन, धूप, आदिकरून दुर्गंधनाशक द्रव्यें घरांत जा-

(कज

ळावीं. सूर्यप्रकाश व स्वच्छ हवा सवे घरांत खेळावी.
९. देवास दुर्गधीचा फार वीट येतो. अव्यवस्था आ-
णि गलिच्छपणा यांचा त्यास फार कंटाळा वाटतो.

% १०. उपयुक्तता व सौंदर्य हीं दोन्ही देवास मिय
| आहेत. ह्मणून भक्ताचे धर निरोगी व हवाशोर असावें
| इतकच केवळ नव्हें तर तें रम्य व प्रेक्षणीय असावें.
| ११. माजे भक्त ज्या स्थलीं राहातात ते स्थल निर्मठ,

_ || रमणीय, व आल्हादकारक असावें असें परमेश्वर झणतो.
४ १९. यास्तव, दररोज सकाळी घरांतीळ मुख्य मुख्य
__ | स्थल सुगंधी पुष्पांनी, सुकोमळ पणणानीं, व सुंदर वेलींनीं
_ ॥ सुशोभित करावी, अशा ठिकाणीं मनुष्य गेठें असतां !!
__॥ त्याच्या चित्तास आनंद व अंतःकरणास आल्हाद व्हावा.

ट्‌ नव संहिता.

११. अशा म़रकारचा ठुंचिभूतपणा आणि नीटनेटेके-
पणा घरांतील स्व ठिकाणीं असला पाहिने. इश्वरभक्ती- ।
च्या ठिकाणी, उठण्या बसण्याच्या जागीं, अभ्यास
करण्याच्या किंवा विश्रांति घेण्याच्या ठिकाणीं, मध्य
ग्रहांत, अंतग्रहांत, सर्वत्र सारखा नि्मेळ भाव असला
पाहिज.

१४. शयन करण्याचा बिछाना साफ असावा. क-
पाटांत ठेविळेलीं वसत्रेप्रावरणें, अंथसंग्रहांतील ग्रंथ, घरां-
| तीळ चोजवस्त, खयंपाकगरहांतील भांडीकुंडी हीं सवे
| सुंदर रीतीनं रचून ठेवावी.

॥& १९५. साधेल तर प्रलेक कुटुंबांत दररोजच्या उपास-
॥ नेचें स्थान निराळें असावें. हे स्थान घरांतील स्त्रियांनी

॥ होईळ तितकें रमणीय ठेवावे. इश्वरभक्तीशिवाय कोणता-
॥ हौ अन्य व्यवहार ह्या ठिकाणीं होऊं नये. उपासकाचें
॥ व्यासपीठ, भक्तजनांचीं आसने, धमेपुस्तके, आणि
॥ संगीतवारद्द हीं सवे नित्य पुसून निर्मळ राखावीं.

॥. १६. उपासनास्थानाच्या भितींवर सत्वर नजरेस
४ येतील अशा ठिकाणीं बोधपर धर्मेवाक्यें डकवावीं. परंतु

१ शोभेकारेतां किंवा बोधाकरितां देखीळ कोणतीही प्रतिमा,

आभार -अवक यक: ह क क - व्य: माहेर वह हाहाकार आर णल मल्या

गुह. -

| मूत, चित्र, किंवा कसलीही तसबीर, अथवा मूसिपूजेचे
चिन्ह ह्या पवित्र ठिकाणीं ठेवूं नये.

| १७. व्यासपीठासमोरच्या भितीवर उपासकाच्या

। सन्मुख खालीं दिलेला अथवे वेदांतील अत्युत्तम 'छोक
भव्य अक्षरांनी कोरून काढून चिकटवावा---

आहोक.

सह्ृद्यं संमनस्यं अविठ्ठेशं ळणोमे वः
अन्योन्यं अभिहयेत वत्सं जाते इवाध्न्या ।
अनुत्नतः पितुःपित्रो मात्रा भवतु सम्मनः
ज्ञायापत्ये मधुमाते वाचं वदतु शांतिवान्‌ ।
मा भाता भ्रावरं दविषढे भा स्वसारं उत स्वसा
संम्यंचः सत्नतः भूत्वा वाचं वदत भद्रया ॥

भअर्थे--एक मनाने व एक अंतःकरणाने तुझा राहार्वे, 4
कोणीं कोणाचा दवेष करूं नये. नुक्तेच जन्मलेळे आपळें ॥.
॥ वत्स पाहून ज्याम्रमार्गे गाईस आनंद होतो त्यामागे ॥.
४ तुझीं परस्परावर प्रेम करा. पुत्राने पित्याची आज्ञा ॥
१ पालन करावी व मातेशी एक मनानें वागावे. पत्नीने |.
॥ पतीशी ऐक्याने राहून त्याजशीं सर्वदा मधुर भाषण १.

र. )" नामोबेक, )*ैव५० 'क्नविद "काव माहीत .विळ जीडी आवी मककन रोका किक काशीची (र की मी मेर आ क तह आ क १ लॉक व 4 य क क य क याह ता ू क
षी (>. आर. क). “बॉन: मकर: कण: कोळ. आहार... अ); मार): केन अक्रम. केप अकर अक”: "कही... आट, सतत. “कर..1 ब लके 12. कर. भडक? : भोकनी*, (व्ह... “आहेण वाळा क ऑट. '. . जॉर_ हे... पहर... >अईर:.. भरी”. फॅकॅले- : महर. (कमर... मकर. “कॉक! ..- तकर -: ब्ाककीत-
कक वह” 2: 0... एकि ४ 2 0 ०-१ कत ७ प प्या क ण यी म मन काक 00202 ० 00 क क य सी त. क, .. वी... प.न: लह . की

नव संहिता,

॥ बोलावें. बंधुभागिनींमध्यें कोणत्याही प्रकारचा डेषभाव ।
नसावा. अशा प्रकारें गोड बोळून ऐक्य रक्षण करावें. ।
१८ तसेच महानिवोण तंत्रांतीळ खालीं दिठेला छोक ।

इ"...

॥ दुसऱ्या एकाद्या मुख स्थलीं चिकटवावा---
| *होक.
_ बह्मनिष्ठोग्रहस्थःस्यात तत्वज्ञानपरायणः ।
यद्यत्कर्म. प्रकुर्वीत तत्बह्मणि समपेयेत ॥
| झर्थ--परमेश्वरास मिऊन चालणारा गृहस्थ तत्वज्ञा- |.
॥| नाच्या ठायीं सर्वेदां रत असतो. तो जे जे कर्म कारेतो ।
१ ते परमेश्वराचे ठिकाणीं समपेण करितो |
| १९. अशा प्रकारें जें ग्रह स्वच्छ, निर्मल, सुनिर्य- ।
/ त्रित, धर्मपरायण असतें त्या ठिकाणी साक्षात लक्ष्मी वास ।
॥ करिते. अशा घरांत समा्वे, आनंद, शांति, आणि पर- ।
र, मेशळकुपा हीं सवेदां नांदतात. त्यांत राहाणारे पुरुष, ।
त | बायकामुळे, नोकरचाकर, ग्रहसंबंधीं गुरेंोरे ही स- ।.
.॥ वै नेहमी सुखीं असतात | |
४ ९०. अशा पवित्र ग्रहमंदिरांत इश्वरनामाचा जो
'॥ जयघोष होतो त्याच्या योगें ते सर्वे ग्रह दणाणून जातें. ।
र १9 अशा मंगलमय ग्रहांत राहाणारी स्त्रापुर्षे धन्य!

कजध. की- कची म टळक तिक भा की.
2७०७ 2-७ क

टे

0 छल & |
१) भण-्लाळ्प्या
हर | भेलेक गृहस्थाने प्रातेप्रातःकालीं लवकर उठावें- |

१ परंतु फार लवकर अथवा फार उशिरां उठूं नये. ।
२. साधारण प्रकृतीच्या मनुष्यास सात तासां- ।

री | । ची निद्रा पुरे आहे. ती पूर्ण झाल्यावर आळशासा- '
_॥ रसें बिछान्यावर लोळत पडूं नये. सूर्योदयानंतर कधीही ।
प ॥ निद्विस्त राहूं नये... 1
१५ ९. प्रमातकाली उठल्याबरोबर शुचिर्भूत व्हावें. तद- ॥.
_ १ नंतर जगत्कत्योचें प्रातःस्मरण करावें |
४. ४. उर्भे राहून किवा बसून नेत्र निमीठित करून
५ | हणावे कीं,---करुणामय प्रभो, सवे रात्रभर संरक्षण क- :
| रून तूं आजचा हा दिवस दाखविडास. ही तुझी मजवर |
१ मोठी ळूपा होय. आजच्या ह्या सर्व दिवसांमर्थ्ये माझ्या

व आ की 0 ती मन त क य 0 सक 0 अ क य की कम कोक सिलिका आळ क य आया

पी द-या

नव संहिता.

न हातून सत्कार्य होईल, पापकमे होणार नाहीं, अशा ।
| रीतीने मला वार्गीव. |
॥ ९. मनुष्याचें मनव शरीर या दोहोंसही व्यायामाची ।
॥ आवश्यकता असते. ह्मणून नित्य प्रातःकालीं किंवा सा- ।
| यंकालीं कोणत्या तरी प्रकारचा शरीरव्यायाम करावा.
॥ नित्य नियमाने नियमित व्यायाम केल्यानें शरिराचे स्नायू ।
॥ बळकट होतात, रक्ताभिसरण वाढतं, आणि शरिराचे ।
' सामथ्ये व आरोग्य हों इद्धि पावतात.
९. मनुष्याचें शरीर देवाचे वसतिस्थान होय. या-

_॥| स्तव जो कोणी शरिराची अनास्था कारेतो तो देवाच्या
_॥ देव्हाऱ्याचा धिःकार कारितो. शर
॥& ७. आरोग्यशास्त्राचे नियम इश्वरानेच लावून दिठे ॥.
। आहेत. अतएव जो कोणी ह्यांचा अतिक्रम कारेतो तो ।

च र.

/

|

४ एक प्रकारचे देहिक पाप करितो; त्याबद्दल त्याला ।

| शासन झाल्यावांचून कदापि राहाणार नाहीं |

॥॥ & <. इश्वराचे खरे भक्त असतात ते लहानमोठ्या ।

'॥ सवे कामांत ईश्वराची सेवा करितात; आणि दोहिक कि- ।

४ वा आत्मिक, शरीरसंबंधीं किवा आत्म्याच्या संबंधी जे ।
॥ कांहीं नियम असतील ते सवे लक्ष्यपूर्वक पाळितात

प र. ७७ 2 2. गुहुस्थ, १ १
। ९. व्यायाम करून आल्यावर नित्याची वर्तमानपत्रे
। वगैरे कांही असल्यास त्यांचें अवलोकन करावें, व जरु- ।
राचे कांही काम असल्यास तं आटोपून ध्यावे. तदनंतर ॥
। सुस्नात व्हावें
/ १०. निलय स्नान करावें; कधीं कधी नदीच्या किंवा
तळ्याच्या पाण्यांत स्नान करावें. अशी सोय नसल्यास १.

__ १ दररोज आपल्या घरींच स्नान करावें. स्नानाशिवाय मन

१ पवित्र राहात नाहीं | ः
/ ११. स्नानाचे पाणी निर्मळ आणि आरोग्यदायक ४
/ असावें. तें तसें नसल्यास स्नानाच्या योगें हित होण्याचे
॥ ऐवजीं अनहित मात्र होईल.
। १२. साबणाने किंवा दुसर्‍या एकाद्या मलहारक /॥
। द्रव्याने शरीर घांसून स्वच्छ करावें. कारण शरिराची |
| | बाह्यशाडे झाल्यावांचून चित्ताची अंतशेद्रि होत नाही. |
११. मस्तकास ल्लिग्व, शीतळ तेळ लावून, नंतर

_ ॥ थंड पाण्यानें मस्तक व सपे शरीर धुऊन काढावें. अ-

शाने शरिराचे श्रम हरण होऊन चित्त शांत होतें

रे | ४ १४. अशा प्रकारच्या अभ्यंगस्नानानें द्विगुणित हित
- १६ होतें. त्याच्या योगें शरिरावरील मल नाहींसा होऊन

नव सीहिता.

| मनाचा सर्व संताप हरण होतो, चित्ताची शुद्धि होते, व

अंतःकरणास आराम वाटतो

१५. स्नानविधी हा जसा शर्रीरसंस्कार आहे तसाच |

(0 ७३»... 4० ७

। सनेसस्कारहा आहे. यास्तव स्नानकमे हं मोठें पारवित्र
। कर्मे समजलें पाहिजे

| १९९. जसें आपलें उपासनास्थान, पवित्र तसेच ॥.
॥ स्नानाचेही ठिकाण पवित्र समजलें पाहिजे. येथेंही सर्वत्र ।

/ निमंठ भाव असावा

१७. निमल जल अत्यंतादरणीय समजा, आणि |!

_ ४ त्यांत अवगाहन करून शरीर शुद्ध करीत असतां १
_ ४ अंतःकरणही पवित्र करा. बह्मसागरांत आत्म्यास । |
_ १ सुस्नात करून त्याचाही पापमळ धुऊन काढा. ।
|. १९८. पवित्र उदक ही विश्वजननीची साक्षात्‌ पा । | |

१ समजा. तिच्या द्वारे ती कारुगिक माता आपल्या मिय
_॥| बालकांस पावन करण्यास अवतीर्ण होते.

१९. आपल्या थोर पूर्वजांनी ह्याविषयी काय हझट- | क

| | & आहे त्याकडे लक्ष्य द्या--
शिया _.. अहोक.
आपो अस्मान मातरः शुदयंतु ।

|
|.
॥।
|
|
9
|

गृहस्थ अ अ झे
विश्वंहि रिप्रं प्रवहंते

देविः उद॒ इद॒ आम्यः शुचिराप्तः ऐमि ॥

| फुग्बेद.

| भ्थे.- ही सलिलरूपी . आमची जननी आह्यांस

॥ पवित्र करो! ही जननी सवे मल दूर करिते. हिच्या

४ पवित्र स्पर्शाने मी शुद्ध व निम होतों

२०, स्नानसमयीं भक्ताने ईश्वराजवळ हेच मागावें.

१ ९४७. नव संहिता.

("झ्न्नित्याची उपासना, सट)

द |

9 |

अलि... |
०१-७७ |

१. स्नान झाल्यानंतर इश्वरोपासनेस योग्य अशीं १

1, स्वच्छ वस्त्रे परिधांन करावीं

| २. कारण अंगावर मळकट वस्त्र असल्यास चि- ॥

॥.& त्तामध्ये मंगळ विचार येत नाहींत. असं झालें हमण- ॥
॥ जे अर्थात आत्म्याची अवस्था उन्नत होत नाहीं.

॥ ३. ह्यासाठी, उपासनास्थानीं इश्वरासमोर जावयाचे

१ ते स्वच्छ वस्त्रे परिधान केल्याशिवाय जाऊं नये.

र 2. उपासनाग्रहांत गेल्यावर प्रत्येकाने आपापल्या ।॥

४ आसनावर नित्याच्या नियमित स्थळीं बसावें. भलत्याच
॥ ठिकाणी पाहिजे त्याच्या असनावर कधींही बसूं नये. ॥

५. ज्या आसनावर बसून आपण इश्वरभक्ति करितो १.

श्व यत
नित्याची उपासना. १५ |
त्यास आपला मोठा मित्र समजून फार काळजीने त्यास
जतन कसवें. कोठें प्रवासास गेल्यास तं बरोबर न्यावे.
६. पतिपत्नी, बंधुभगिनी, नौकरचाकर इत्यादि
कुटुंबांतील सवे माणसांनी उपासनेच्या वेळीं एकत्र
| व्हावे, आणि आपापल्या आसनावर बसावें
- ४ ७. बाहेरून मित्र किंवा पाहुणे उपासनेस आलेले
_ १४ असतील तर सवे पुरुषांनी एका बाजूस आणि स्त्रियांनी
४६ त्यांच्या समोर दुसऱ्या बाजूस बसावे.
| __ <. आपल्या आसनावर बसल्यावर प्रत्येक पुरुषाने
व स्त्रीने ईश्वरास नमस्कार करावा.
४ ९. कूटुंबांतील सवे माणसें येऊन बसल्यानंतर घरां- ;
॥ तीळ यजमानाने व्यासपीठावर बसावे आणि उपासनेस
॥ भ्रारंभ करावा. उपासना साधी परंतु गभीर व कुटुंबांतील |
॥ सर्व माणसांस सहज समजे अशी असावी. र
४ १०. प्रथमतः एक पद्य गावे. नंतर आवाहन करा-
। वें. त्यांत आपली भाक्ते सक्वावपूर्वक होई असा परमेश्व- ।
१ रानें सर्वीवर अनुअह करावा असे त्याजजवळ मागावे. ॥.
य तदनंतर पुनः एक गीत गांवे. परद्धे गावयाचीं तीं स्त्री-
४ पुरुषांनी मिळून मोद्या भेमानें व सूस्वर सुरावर गावी
०000000000.

| नव संहिता

|

(१. नंतर इंश्वरस्तव करावा. ह्यामध्ये उपासकानें

ईश्वराच्या गुणांचे वणन करावें. परमेश्वर सत्यस्वरूप,
/ झानस्वरूप, अनंतरूप, आनंदमय, अभतधाम आहे; | ।
॥ तो सर्वज्ञ, सर्वशाक्ति, असा असनही अतिकारुणिक, मे- ।
॥ ममय आहे; तो भक्तवत्सल, शांतिधाम, पातितपावन, ।
। | पापविमोचन आहे, अशा प्रकारें त्याच्या मंगळ गणांचे |

| वणेन करून त्याची स्तुति करावी
| १२. ह्यानंतर ध्यान करावें. ध्यान करितांना सकल |.
_/ वित्तदत्ते एकाग्र करून परमेश्वराच्या गुणांचे चितन ।
॥॥ करावें आणि त्यांचे मंगलमय स्वरूप हृदयाचे ठायी
| अवलोकन करावें. ध्यानस्थ असतांनां सर्व मक्तजनांनी
१ अल्पकाळपर्यंत निश्चळ व स्तब्ध राहावे.

४ १२. हृदयमंदिरांत परमेश्वराचे दशेन घेतल्यावर ।
॥ सर्वांनी मिळून एकत्र ह्मणण्याची नेहमींची अल्प प्रार्थना |.
१ ह्मणावी. ही प्राथना ठरीव असते. ती संपल्यावर द्ररोज ।
॥ एकार्ने ह्याप्रमाणे पाळीपाळीने प्रत्येक जणाने व्याक्तिवि-
१ शेष मार्थना करावी. तिच्या डोर स्वतहाची इवठता
| इंश्वरास विदित करावी व ळुतपातकांबद्दढ अनता- |
४ पदुडीने त्याची समा भाकावी.

र । म नळ नालमेय कने मेळ टलीविक न मीक पम टलोकीत कन जोकल गिलके जोषी” फक पकी हकक र. मश कमच लर्न कळ त .2च य आ
ब्र शी ळकर पळा क पच क क क बक मॉक के आ चक “णक वण आय यर यहन्यर्न्ह कल्प ..

नित्याची उपासना १७

| १४. ह्यानंतर पुनः सवीनीं मिळून इश्वराचें स्तात्र झ- ।
। णावें. त्यांत इश्वराच्या नामांचा उच्चार करावा. सहक्तांस !
। इश्वरनामासारखे मधुर व पातकापासून पावन करणारें | |
। दुसरें कांहीं नाहीं. नामोज्यारण झालें हणजे मग पद्य- ।
। द्वारा ईश्वराचे यश गावे. ।
| १५. इतके झाल्यावर उपासक यजमानाने धमभेपुस्त- |
.॥| कांतून कांहीं धर्मवचनें वाचून त्यांचा संक्षिप्त अर्थ सांगावा. ।
| तो सांगतांना तीं ध्मवचर्ने ज्या महापुरुषांची असतीळ ।
_ ॥ त्यांचे ज्ञान, भाक्ते, वैराग्य ह्यांविषयीं कथन करावे.
१४ १९६. शास्त्रवाचन झाल्यानंतर उपासकाने त्या दि
|| वसाची मुख्य भार्थना करावी. ती शांत, गंभीर, मेमळ,
न ृ । व भक्तेभावाने पारिपूर्ण असावी. |
॥ २१५७. प्राथेनेमध्ये आत्म्याच्या खऱ्या भावाना उदित ॥
/ झाल्या पाहिजेत. दररोज अंतःकरणांत जे कांही उद्गार ।
डे | उत्पन्न होतील ते माथेनेच्या हारे सुकुमार सुवासिक ।
। पुष्पांप्रमाणें ईश्वरास समपेण करावे. | |
|. १८. व्यर्थ बडबड ईश्वरास आवडत नाहीं. अंगवि- |
'॥ क्षेप करणे, हेळ काढणें, ठरीव शब्दांची पुनरादरासति करणे, |
| नसती नम्रता आंगीं आणणें ३० गोष्टींचा परमेश्वरास ॥

नं॑व संहिता.

॥ वीट येतो. ह्यांच्यायोगे मार्थना सहसा सफल होत नाही.
॥ १९. यास्तव, कुटुंबांतोळ नित्याची उपासना साधी
॥ व अंतःकरणपूर्वक असावी. त्या म्रसंगी सर्वानी आपा- ।

| पल्या अंतस्थ मनोभावना ईश्वरास निवेदन कराव्या.

२०. अशा रीतीने परमेश्वराजवळ ज कोणीं मागतात ।
१ | त्यांची याचना कधींही निष्फळ होणार नाहा. त्यास

॥ इश्वरभसाद मिळाल्यावांचून राहाणार नाहीं. दीन अंतः-

/ करणाने जे कोणीं त्याचा करुणा भाकितात त्यांस शांति, |
॥ आराम, आनंद इ० प्रदान करण्यास प्रभु समथ आहे. ।
४ २१. भक्तवत्सल प्रभु आपल्या भक्तांस कालत्रयींही ।

॥ दुबेढांस सहाय्य करण्यास मागे पुढें पाहात नाहीं

.॥ निराश करणार नाहीं. ता दानांच्या हांकस कान देतो; ॥.

| सवेभरिभार त्याजवर टाकून शांत चित्ताने आपण घोर ।

॥ मात्र धरिला पाहिञे

२२. यास्तव सक्वक्तांना विश्वास अंतःकरणाने धोर

_॥ धरावा. याग्य कालीं आपल्या अनत भांडारांतून दया,
_॥ कमा, ज्ञान, पवित्रता इत्यादि आत्मिक रत्ने सर्वे-

॥ समथ मभु आपल्या भक्तांस दिल्यावांचून राहाणार नाहीं
॥ मात्र विश्वास ढढ केला पाहिजे

पह

नित्याची उपासना. १९

॥ २२३. ह्याप्रमाणें प्रति प्रातःकाली इश्वरभक्ति करा- ।
बी. तिच्या योगें सइक्तांचे अंतरात्मे शाख्वतानंदाचा उप- )
॥ भोग करून सदा संतुष्ट असतात, संसारसंकटांपासून होणा- ।
॥ री व्यथा दूर होते, व चित्ताचा सवे संताप शमन होतो.
२४. आशीवैचन मागितल्यावर सवानी उर्भे राहून
_.॥॥ आरती हणावी. तदनंतर मस्तक नम्र करून परमेश्वरास
| त्रिवार नमस्कार करावा.
४. ९९. शेवटी आनंदर्भरेत अंतःकरणारन--दयांतेः ।
_॥. शातिः शातिः--असे त्रिवार ह्मणावें. ।

क क क क
प प्र््स्स्ल्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्ञ्स्स्ल्स्>>>><
१

२० | नव संहिता.

भोजन.<->

च्क ढु

2
| 950 (क
क विचारशून्य पश्ू देवाची आठवण केल्याशिवाय र
|; आपलें अन्न खातात. तर जे कोणी देवाचें नांव |
॥ 9 घेतल्या शिवाय भोजन करितात तेही पशुवत नव्हे- ॥
/ त काय £ गाय, बेल, घोडा इ० आम्य पशू, किंवा ॥.
॥ सिंह, व्याघ्र, लांडगा इ० वनपशु शरीरपुष्टीकरितां आ-

॥ पापळ खाद्य खातात. तसेच जर मनुष्य प्राणीही आपलें

४॥ अन्न केवळ शरीर पोसण्याकरितांच खाईेळ तर तोही ।
१ 'पश्रूच्याच पंक्तीला जाऊन बसेल, अशा मनुष्यास नर- |
॥ पशु हीच संज्ञा योग्य, |
। २. खरोखर अशा रीतीनं उद्रभरण करणारीं मनुष्ये ।
॥ पशुदत्तीचींच यांत संशय नाहीं. धार्गिक मनुष्ये ह्या
॥, पकारे कधींही अन्न ग्रहण करीत नाहींत.

र्‍

३ जा | ्

नित्याचे भोजन.

४ ३, आपल्या दररोजच्या अन्नपाण्यामध्यें इेश्वर- ।
४ ळुपा अनुभवून जे कोणीं अन्चप्रहण करितात व जल
|| प्राशन करितात ते धन्य |
४. ह्या जड देहाच्या पोपणार्थ साक्षात ईश्वरच आ- |
पणास अन्नपाणी पुरवितो. यास्तव, त्याचे नामस्मरण क- |
रून जे कोणीं त्याच्या देणगीचा स्वीकार करितात ते ।
. पातकापासून मुक्त होतात |
॥ ५. उंदरंभरू लोक खार्गेपिर्णे व मजा मारणे ह्यां
आपलें आयुष्य दवडितात; आणि शेवटीं आपला नाश
१६ करून घेतात. तुझी त्यांच्यासारखे होऊं नका. |
_ ४. ६. तुमचें भोजनग्रह खाऊन पिऊन मजा मारण्याचे |
१४ ठिकाण नव्हें, तर परमेश्वराने दिलेलें हें शरीर त्याच्याच । |
. ४ ळपेनें प्राप्त होणाऱ्या अन्नमय शक्तीने संरक्षण करण्या- |;
_ ५ चं पवित्रस्थान असं तुह्मी समजा.
॥ "७, स्नानसंस्काराच्या योगे शरीरशुद्धीबरोबर ज-
॥ शी चित्तगुडि झाली पाहिजे, तदत अन्नसंस्काराच्या ॥
॥ योगही जड शरीर पोषणाबरोबर अंतरात्म्याचेंही पोषण ॥.
॥ झाठेंपाहिजे. ह की, !
व. ट. शास्त्रववनही असेंच आहे.-- न ह

ये ऱ्य

हील मय (किमत कलल करीना न कन-लकनयली ह दळ. अलल तिळी-ी वमल --पिभ-रविकेर->ीशिळ.-मीकिॉ...जिहक-निन..िभ... कमळ राॉयेक. सीड. निल" कमिमानिाळ-मीर) “-मीमे, “पवि. “व. जील. ह)
'आभळ*:-ाहार,.. “मड र्‍नयाहेर> "भडकला कमक बर” त जयकर. कन ण व्यहे*-याके--“पहर 2 आह आाहर: हेर: णह: यंकर ह -जह रहार: पह”? :-वहेर2आयही2-'ाे”:- “महर: चळ: भावेश पेडर ेहक2 हेन “ककल य म जक ह जू क वळ.

/॥ ९२९ नव संहिता.

| | थ्होक-
_ अश्भलीथ वाथ पिबथ कुरुथ वाथ यत्ततः
यूयं कुरुत तत्सर्व महिम्ने परमेशितुः
| अथ.- खार्णे, पिणे, किंवा दुसरें जे कांही कार्य |
॥ तुझी करितां ते सवे परमेश्वराप्रीत्यर्थ करा.
॥ ९. नित्याची प्रातरोपासना झाल्यावर यजमान आ- ॥
| णि कुटुंबांतील दुसरीं माणसें ह्या सर्वांनी भोजनग्रहांत |.
॥ एकत्र व्हावें. त्या वेळीं प्रत्येकाने वरील वचन पूर्णपणें ॥.
४ ध्यानांत बाळगार्वे
_ ११ ९०. आपापल्या जागीं बसल्यावर सर्वानी भन- ||
_ ॥ दाविनी विश्वज्ननीस नमस्कार करावा. नंतर पात्रे
॥ वाढिल्यावर यजमानाने प्राथेना करावी.-- |
॥ ११. हे आनंददायिनी जननी, हे अन्न पवित्र क-
॥ र. ह्याजपासून आमच्या शरिरांत दिव्य सत्व उत्पन्न ॥
॥ होऊं दे. ह्या अन्नपाण्यापासून आमच्या मनांत सदेव |
॥ मंगळ विचार येतीळ असा आह्यांवर अनुअह कर
॥ १२. परमेश्वराच्या नामस्मरणाने पावन न झालेलें
__ / अन्नजल तुही भक्षण अथवा प्राशन करूं नका री
४ १३. भोजनकालीं नुस्ते इश्वरनामस्मरण करावे इ- :.

् ७८७७०७ आक व्ह- क क कळ चिक ्* र मना

नित्याचे भोजन . २३

पल

अन्नमय शाक्ते तिच्या ठायी सकळ जगताची आदे-
दाक्ति तिचें मतिबिब अनुभविळें पाहिजे.

१४. अन्नामध्ये सडूक्तांस आपल्या प्रभूची मूति दि

१ सली पाहिने.

१५, मिष्टाच भोजनाने जसं हे बाह्य शरीर पृष्ट

-: _ होते, तसाच मनुष्याचा अंतरात्माही प्रेम, भक्ति, पवि
--॥| बता इत्यादिक आत्मिक पक्काज्ञांनी संतृप्त झाला पा-
_ ४ हिजे. ह्या आत्मिक भोजनाशिवाय मिष्टाचच भोजनाची
१ साथेकता होत नाहीं

१९. ह्याप्रमाणें सद्रक्तांच्या धरीं सकाळीं व सं-

घ्याकाळा दान्झे वेळा भाजनाविधी अत्यंत पावेवर मानि-
४१ 'ठाजावा

१७. मोठमोठे संत महंत ह्याचप्रमाणें भोजन करीत

१९- भोजनाकरितां पेशाची उधळपट्टी करूं नये

४ तकेंच केवळ नाहीं, तर शरीरपोषण करणारी जी ही

|
|
|
|
|
|

. ॥ असत. हणून धामिक मनुष्यांनीही त्यांचाच कित्ता | | |
शी घ्यावा. |
१८. तुमचे अन्न आरोग्यदायक व शक्तिवर्धक असावें, ।

_ १ त्याजमीत्यथ आपल्या म्राप्तीहून अधिक खर्थे करूं नका | ग

२४ ___ नव संहिता,

२० दारूनं सवतहाची कार्त, पेसा, प्राण, आणि |
आत्मा यांचा नाश होतो, हणून तिचे सेवन करूं नका.
। मद्यासारखे दुसरें कालकूट विष नाहीं. यासाठीं त्यास
॥ स्पर्शही करूं नका.

२१. ज्या पदाथांच्या सेवनाने मनुष्य विचारभ्रष्ट । |
॥ होऊन त्याच्या मनाची प्रइत्ति पातकाकडे होते त्यांपा- ॥
६ सून मोठ्या सावधगिरीने दूर राहा १
२२. विशेष धर्मसाधनापरीत्यथे ज्यांनीं एकार्दे बत )
१ आरांमिळें असेल त्यांनीं मांसाहार करूं नये. मांस भक्षण | र.
॥॥ करितात त्यांच्या हातून मनोनिम्रह किंवा इंद्रियद्मन ह...
_ १ व्हावे तसं होत नाहीं 14
७ २२३. नित्याचे अन्न पौष्टिक असून साधें असावे. ॥.
॥ २९४. शरिरास अपकार करणारे पदार्थ कितीही |.
॥ मधुर किंवा रुचकर ठागळे तरी ते सेवन करं नयेत. ॥
.॥ त्यांपासून देहांत भयंकर रोग होतात. |
| २९५. कुटुंबांतील प्रत्येक मनुष्याने कोणत्या प्रकारचें
॥ अन्न खावें आणि तें किती खावे या गोष्टी ज्याच्या !
४ त्याच्या वयाच्या व मळुतीच्या मानाने ठरवाव्या |
९१. अन्नसत्वशीळ असांवे--निस्सत्व कधींही असूं ।

पर्पसटटव्ट्पस्ट्यव्क्टप्क््स्सलक्पटस्टपन््सटन्यप्क्यप््टस्म्नजि "क

निव्याचें भोजन.

| नये. भाजनास रुची यावी व चित्तास समाधान वारावें
॥ एतद्थ नित्याच्या अन्नांत वारंवार पालट करावा.

॥ २९७. आज भोजनास काय काय पदार्थ करावयाचे
। हुं ठरविण्याचें काम गृहिणीचे होय.

१... २८. वैद्य हा शरीरारोग्याचा गुरू होय. एतदर्थ,
| कोणचे पदार्थ खावे व कोणचे वज करावे, हे वैद्याने ठरवा-
। वे. वैद्य हा एका अथाने देवाचा प्रतानिधी आहे. त्याची
॥ आज्ञा उळंधन करण्याचा अधिकार कोणासही नाही
॥॥& २९. भोजनकालीं मनाची वृत्ति खिन्न, उदास, अ-

॥ थवा दुःखी असूं नये--उल्ह्ासेत, आनंदरभारेत, आणि
/ संतुष्ट अशी असावी

॥ ३०. जेवतांना मधून मधून उपयुक्त संभाषण, चालू
॥ विषयांची चचा, सम्य विनोद ह्याही गोष्टी असाव्यात

॥ ह्यांच्या योगें चित्त सुभसन्न राहातं. आपल्या मुलांस ह्या- ॥
.॥ प्रमाणे भोजन करितांना पाहून जगन्माता आनंद पावते. ।

कशि ४४6४ ७७ फश कण फणी” फेकली बिकट हशी क्क याव्या ७२० -०-२22५-2५ ५2 02-11 2 22 २ य ली री ण नी गी

२३४ नव संहिता.

(्नकामधंदा.ट)

८»
००००-७० न्न

तना ता
। | र्मुकाळचें भोजन झाल्यावर अमळ विश्रांती घ्यावी न
| ९ व नंतर आपल्या कामावर जावें. ह...
१ । २. कोणी वेतन घेऊन दुसऱ्याची चाकरी कर- ॥ 1.
॥ ' णारा असा, को स्वतत्न व्यापारंदा करणारा असो, |.
: | त्यान आपल्या कामावर नियामेत वेळीं हजर राहावें
| ३. कारण, कोणतेही काम नियामित वेळीं केल्याशि- .
.॥ वाय त्यांत यश येत नाहीं. जे कोणी या नियमाचे उ- १.
॥ छंघन करितात ते आपल्या खरेपणास जागत नाहींत ।
असें होतें. ह्यास्तव नियमितपणाचा अतिक्रम करणारे |
| छोक इश्वराचे मोठे दोषी समजळे पाहिजेत.

४. नित्याच्या कामास सुरवात करण्यापूर्वी इश्वराचे ।
सहाय्य मागावे | शी

र जन न्यायशास्त्र, किंवा यंत्रशास्त्र, तसेंच शिक्षण, अध्यापन, ॥
1. अथवा संगीत वगैरे का, अनंतज्ञानपरमात्म्याहून आह्मां |
४ अल्पबुद्धि मानवाला अधिक अवगतात असं तुझी समज- च
| तां काय! प्रपेच करणें किंवा संसार चालविणे ह्या |
| कामांत ज्ञाननिधी परमेश्वरापेक्षां आपण अधिक मवीण ।
। आहों असें तुझांस वाटतें काय | कि

क्र

/ झगडून त्यांवर जय मिळविणे हे काम विश्वासू भक्ता- |

॥ पुरुषांची जीवननीका मोहरूपी खडकांवर आदळून नाश
। पावत आहे, त्या अफाट महासागरांत साधारण दुबेळांचा ॥:
॥ काय़ पाड! यास्तव, सत्वर सकळ अभिमान सोडा आणि
| आपल्या जीवननौकेचें सुकाणू परमेश्वराच्या हाती द्या
॥| तोच तुझांठा पेक तीरीं घेऊन जाईल

कामधंदा, २७
५. प्रत्येक मनुष्याच्या कामकाजांत नानाप्रकारचे ॥
मोह, संकटे, अडचणी, व अरिष्टें असतात. त्यांच्याशीं | |

शिवाय इतरांस शक्‍य नाहीं.

६. ज्या प्रपंचसागरांत नित्यशः मोठमोठ्या मानी ।

७. दोतकी अथवा व्यापार, अर्थशास्त्र, वेदशास्त्र,

८. सुख अथवा संपात्ते इश्वर ळपेवांचन कशी |

कन कक. ल्योक नम.

नब साहत.

॥ प्राप्त होईल! प्रभुप्रसादावांचून एका कवडीचाही लाभ
४ होत नाहीं, हं लक्ष्यांत ठेवा. |
९. सद्ठक्तांनो, अभिमान ही नास्तिकतेची भुरळ
आहे असे पर्के समजा. तिचा सत्वर परित्याग करा. इ
॥ श्वरप्नसाद मा्गितल्याशिवाय प्रपेचकल्यांस ठागाल तर
/ तुमच्या धंद्यारोजगारांत तुह्यांस कदापि यशन येतां, :
या स्वार्थाच्या पायीं धनलोभाच्या योगें नानाप्रकारची ।;
॥ घोर पातके करून ऐहिक व पारलौकिक सुखास मात्र
मुकाल, हे पूर्णपणें ध्यानांत बाळगा ७ |

१०. लहान मोठ्या सवे कार्यांत आपला सगळा मा- |!
॥ र सवेसत्ताधीश प्रभूवर टाका. ज्ञान आणि सामधथ्ये दे- |.
_॥ प्यास तोच समथ आहे. कठिण भसंगीं त्यासच सछा- ॥.
मसळत विचारा |

११. संकटकाळी काय करावें व करस वागावे हे ॥.
१ तो भक्तवत्सल प्रभूच तूझांस सांगेळ. तो वत्सल पिता तु

॥ ह्यांस आपत्कालीं कधीही अंतर देणार नाही.

॥ १२. तुह्या कोणतेही काम करीत असां, कोणाचीही | |
४ चाकरी तुझी पतकरिळी असली तरी सवेश्रेष्ठ प्रभु तुम- ॥.
॥ च्या शिरावर तुमचा धनी आहे व तुझी लांचे सेवक ॥६.

ल 2-0...

कदमधदा, २९,

वी.

॥ आहां, तुझांस त्याची आज्ञा पाळिली पारहजे, हें वि- |

। सरूं नका.

* १३. तुह्मी घरांत बसून सावकारी, अथवा बाजारांत ।

४ दुकानदारी करीत असां. तुमची चाकरी, उदीम व्यापा- ।

| ऱ्याच्या पेढीवर असो किंवा राजदरबारी मोव्या हुद्याच्या /
॥ जागी असो, तुझी साक्षात परमेश्वराची पावेत्र सेवा क- , |
४ रीत आहां, सवेकाल त्याच्या नजरेखाली काम करीत |

1 . आहां, हा भाव सदैव जाग्रत ठेवा

१४. तुमचा कामधंदा व तो करण्याचें ठिकाण हीं

दोन्हीं जशीं पावेत्र आहेत, तशींच तुमचीं काम कर-
॥ ण्याची हत्यारें हीही पवित्र आहेत. त्यांचा दुरुपयोग
1, ौ नका

१९, राजाचे राजवेतव, शास्त्रवेद्याची तीक्ष्ण शास्त्र, १-

॥ द्याचे नलिकायंत्र, कारकुनाची दऊक्ठेखणी, सुताराची ॥.

॥ वांकसर्किकरे, लोहाराची घणऐेरण, शेतकऱ्याचा विळा- ।

॥ नांगर इ० सवे ज्याच्या त्याच्या व्यवसायाचीं परम प- ॥
४ वित्र उपकरणी होत. हीं इंश्वरामत अर्पण करून त्या- |

र 'र्‍च्या सेवेत झिजविलीं पाहिजेत. त्याच्या पवित्र पद्स्प- । कै
१ शनें तीं पावन होतात. जे कोणी त्यांचा दुरुष्योग क- |.

३० नव साहता
11 0011 पा यी

रीत नाहींत---सवेदां योग्यकायीस लावून त्यांचा सदुपयो-
ग करितात---तेच आपल्या श्रे धन्याचे इमानी चाकर.
अशांसच प्रभु मसच्च होतो. अतएव हेच सेवक धन्य!
१९. ह्या धन्याची चाकरी बजावण्याच्या कामी
हयगय करूं नका, त्याने नेमून दिठेळें काम संतुष्ट मनाने,
इमाने इतबारे, उद्योगपूर्वक करण्यास तत्पर राहा.
१७. ह्या धनिश्रेष्ठाच्या सेवेत जे कोणी कसूर करि-
तात, आपल्या कतेव्याचा भाग पूर्णपणें करीत नाहींत,ते
आलस्यदोषाच्या शिक्षेस पात्र होतात. अलस्याचें शासन |
उपवास. जो कोणी उद्योग करितो त्यास मात्र पोटभर | |

खाण्याचा आधकार आह; जा [नरुद्यागा मनष्य पाटभर

खातो तो आपल्या धन्याचे अन्न चारेतो. अ्थाततो ॥.

_ ४ चौरकर्म आचरितो

१८. चार दिवस जिवाविशेष काम करावयाचें आ- ॥

हर... हुन

/ णि आठ दिवस यथेच्छ झोप घ्यावयाची अशा अनिय- ॥

र, हर... ह

७ मित रीतीर्ने विश्वासू सेवकाने काम करुं नये. अव्याहत वी

९, (आ

१ रोतीनं प्रतिदिनी निदान सात तास तरी त्याने अखंड १.
४ श्रम कर आ पा
१९. रोज आपण कर्से वागतो, किती काम करितो, |

प्््यन्य्णप्यनय्य्य्य्यन्य्यन्य्य््यम्यस्प्पस््स्यस्कयक्सस्ससय्य्स्सटस्स्सस्स््यनळ य्य पम प्मय्यययप्ययसयय्रम्म्म्यम्यप््म्यपप्यम्स्ट व्यय ७७७७ क ४७४४ कि ळक फे की ज्र्ढ

कामधंदा. ३१

आपणास दिलेल्या शरिरिक व मानासैक शक्तींचा उप- ।
। योग कसा व कितपत करितों, याचा पूर्ण हिशोब आप- ॥
| ७ णापैकी मत्येकास इईश्वरापा्शीं खास द्यावा लागेल.
१ २०. कुटुंबपोषणासाठीं करावयाचा व्यवसाय तो ॥
१ नेहमीं मोठा आवडता व आनंददायक असाच असतो |:
१ असें नाहीं. तरी त्यास कंटाळतां कामा नये. त्याचे योगें ॥.
_ ४ चित्त उडिम होऊं देऊं नये. कितीही त्रास व संताप /
. ४ झाला तरी चित्त शांत व संतुष्ट राखिले पाहिजे |
४... २१. कामधंदा करीत असतां चित्त चंचळ होऊन /
/ लोम, मोह, मद, मत्सर इ० मनोविकार कधीं मळू झाले, |
_ ४ अथवा द्रव्यभाप्तीस्तव पापकमे करण्याचा मोह झाला, ।;
_/ तर तत्काल त्या शांतिघामपरमेश्वराकडे धांव घ्या.
॥ आणगि--_“ प्रभो माझें रक्षण कर, पापमोहापासून मला ॥
। राख, द्रव्यलोभापासून मळा सोडीव, व ह्या मरसंगीं मला ॥.
शा स् स्वाधीन ठेव,” असे हणून त्याची करुणा भाका

“॥ २२. निरंतर उद्योग करण्यासाठींच आपणास जन्म |
_ ॥ दिला आहे; ह्मणून सदेव संतुष्ट अंतःकरणाने श्रम करा. शु
४ जे कोणी आनंदाने कष्ट करितात ते ज्ञान, आरोग्य, पॅवि- : | |
-॥ त्ता ही प्राप्त करून घेऊन इहपरलोका सुखी होतील

, ०५-६० ७१७७११०७७७ 0 ७७ १७७

३२९ नव संहिता.

॥ २३. विश्वासपूर्वक कष्ट करणें ही ईश्वराची श्रेष्ठ
॥॥ उपासना होय. जे कोणी आपल्या शक्तीचा अशा री-
॥ तीने उपयोग करितात ते विश्वाच्या आदिशक्तीची
॥॥ उत्तम भाक करितात. त्या अनंतशक्तिविश्वनायका'च्या
॥ प्रबल इच्छास्तरोतामध्ये आपली इच्छा विसरून जाऊन
अंतीं त्याच्या अर्साम सत्तासागरांत आपलें जीवन सुरञा- ।
६ त करितात ते उत्तम मरकारचें योगसाधन करतात. घन्य
६ त्यांचें जीवन ! धन्य त्यांचे सुचारत्र! ! |
२४. आपला नित्यव्यवसाय मोठ्या जुलूमाचें काम ॥
॥ आहे असे समजून असंतुष्ट मनाने कामावर जातात, वर्ते.
४ करीत असतांना इश्वरस्मरण करीत नाहींत, आणि सा-
४ यंकाठढीं त्रासून व कंटाळून घरीं येतात ते नास्तिक होत. ॥.

॥ २५, आस्तिक मक्त सायंकाठीं आपल्या कामावरून ॥.
४ स्वग्नही परत येतांना त्यांची अंतःकरणें उल्हासित वतीनं ॥.
॥ व उपकारबुद्धीने विशेष आनंदभरित असतात. त्यांचा ॥
॥ आत्मिक आनंद त्यांच्या मुखावर खेळत असतो. असे ॥
॥ सक्त प्रभूचे खरे सेवक ! धन्य त्यांची प्रभुसेवा ! !

- करमणूक, | ३३

न छं ह
> १,
; ह शा

"७ िंत्यांचे काम आठोपल्यावर मनोरंजना्थ सायका-
र र्‍ | | _ ळी कांही तरी करमणूक असावी. ती साधी
1 | ' आगे निर्दोष अशी मात्र असली पाहिजे

४ ।. २. श्रम आणि विश्रांति, काम आणि करमणूक
/ हीं दोन्हीं ईश्वरानेच लावून दिळेढी, अतएव पवित्र

3
गी]

_॥ ३. सर्वसत्ताधीश प्रभु आपल्या प्रत्येक सेवकापासून ।
. ५ पारिपूर्ण मानानें काम करून घेतो, आणि नंतर त्याच माना
। ने प्रत्येकास आनंदही देतो. स्वीपुरुषे, मुळेळंकरें ह्या सर्वास
त्यांच्या त्यांच्या योग्यतेप्रमाणे त्याने करमणुकीचे मार्ग
॥ ळावून दिळे आहेत

म्ये पकट ्यळक्नपयळभळळ कटाचा पकयररपाव््रकवकनातयस०पकारराचथान्याताा वतन म्यापे्ाळखकनकान्भव्यम्य्यकटकास्यर 5

8. ककत्तेव्याची अनास्था करून जे कोणी आपला |

“१ र
कक: लन

३9 नव संहिता

। सवे काळ मोजम्नेत दवडितात ते जसे दोषास पात्र, ।
| तसेच जे कोणी विश्रांति घेतल्याशिवाय व मनास करमणूक |
| केल्यारोवाय अखंड एकसारखे कष्ट कार्रतात तेहो ।
दोषास पात्र होत. अशा लोकांनीं निरंतर स्मशानवास ॥.
॥ पतकरिळा आहे व आपलें जीवन अखंड शोकाकुल ॥
करून घेतलं आहे, असे ह्मणण्यास चिंता नाहीं. |
॥ ५. स्वगात शोकांचे नांवही नाही; कारण परमेश्वर
॥ ळूर, निदेय, पाषणह्ृदयी असा धनी नाही. |
१. सवेदां निरानंद राहाणे ह्यांत कोठची पवित्रता !
| सर्वे काल दुःख करणें ह्यांत कोठची मोक्षप्रात्ति |
॥ ७. कामाचे वेळीं काम व आनंदाचे वेळीं आनंद क- ॥.
रा, अशी इंश्वरी आज्ञा आहे |
<. उद्योग हा जशी भआदडिशक्कतीची पूजा, तशीच | त |. ।
॥ करमणूक हीही त्या भानेदस्वरूपाची आराधना होय. ॥_
९. सद्वाक्तांनो, जसा मभु काम कारितो व आनंद |
॥ कारितो तसे तुह्मांही अ्रम करा व तदनंतर विश्रांति घ्या
|. १०. प्रभूच्या शक्तीने ज्यांस काम करण्याचे साम- ।
॥ थ्ये येतें व ज्यांच्या ठायी त्याचा शाश्वत आनंद वास ।
करितो ते धन्य ! |

क

करमणूक. ३५

११. मनोरेजना्थ नानाम्रकारची करमणूक करून घे-

। त असतां तुमचे मुखकमळ खर्गीय आनंदाने प्रफूडळित
। आणिं तेजःपुंज दिसळे पाहिजे.

१२. कोणत्याही आनंदाची अथवा सुखसंभोगाची

९ परमावाधे हितकर होत नाहीं. तिच्या योगे मनण्याचें

५४ चित्त भ्रष्ट होऊन त्याच्या आत्म्याच्या ठायी लघुता व ।

/ विषयासक्ति उत्पन्न होतात

९९६ 0५७०४ ७. व मक. 3 र “
व

भी ११. [देषय| जन स्त्रोसमागम व मदिरापान ह्यांच्या
ऱ ह्वारें सुखमाप्तीची इच्छा धरितात, परंतु ते लवकरच फ- /
४ सतोात. असले हजारो लोक नित्यशः दुव्येसनांच्या भांव-
_ (| र्‍्यांत सांपडून आपल्या सर्वैखाचा नाश करून बेतात

न ___ १९४. नाशाच्या ह्या साधनडयापासन सुज्ञ जन सर्वे
१ प्रकारें दूर राहातात

॥ १६५. व्यभिचार आणे मदिरापान ह्यांसारखा पु-
ा टू र र टा |
थ्वीवर दुसरा जिवंत नरक नाहीं. ह्या रौरव नरकांत ।
। वास्तव्य करणारे दुष्ट जन जातित्रष्ट झाळेळे मानवराक्षस |
॥ असं समजून त्यांच्या वाऱ्यासही उभे राहं नये. त्यांचा ।
। श्वासोच्छास ह्मणजे मूर्तिमंत काळकूट विष! त्यांचा |
॥॥ स्पर्श ह्मणजे नारकीय भ्रष्टाकार!!_

यी
क खु

शट नव संहिता.

१६. जारिणी स्त्रीच्या समागमाने सुख भराप्त करून
घेण्याची, अथवा तिच्या मुखावलोकनानं आनंद प्राप्त क-
रून घेण्याची, दुष्ट इच्छा ज्याच्या मनांत उडवली तया-

स मृत्यूने घेरिळे हणून समजा !

१७. अविचारी व अल्पानुभवी तरुग ग्रहस्थ करितात ।
त्याप्रमाणे तुझी ऐेषआरामी, विठासी, व थिछर अशा |
स्त्रियांशीं विशेष संभाषण, सहवास, अथवा हास्यविनोद ।

|
ठं र
न
!

एक्का अल
क राका या यासा या

नी पनी

क्म ची ली सहि वका 0002000 01100 0 0 अ री
6 धक्का ककती पिणकनी निकले कक १७ की पक्क

अकळ सातकर टकक्म्
बयान

वकक स-तसळदयदू-अॅश्‍क.4:सका्सयक्वतध

की पस अ १७.७ 9.७३ क. पथ मिस प.

| सहसा करूं नका. अशा प्रकारच्या थट्टामस्करीनं मनाची

/; अवृत्ति पातकाकडे होण्यास विलंब लागत नाहीं.

त १८. द्यूत अथवा जुगार खेळूं नका. त्याच्या योगें
॥; नाश आणि विपत्ति ओढवतात. |

। १९. नित्य कोणत्या प्रकारची करमणूक करावी व !
/' तिजमध्यें किती काळ घालवावा हे प्रत्यक्ष प्रभूसच विचा- ।
/; रा. आपल्या स्वतःच्या विचारावर विश्वास ठेवून आ-
रर

/ त्म्याची हानि करून घेऊं नका.

२०. शरिरास व मनास हितकर असेच खेळ खेळा. ।
मात्र हे खेळ निर्दोष असावेत. |

__ २१. असे सेळ अनेक आहेत. एकच खेळ खेळून ।
मनास कंटाळा न यावा ह्मणून नित्य लततक खेळ खेळावा. भि

“को कीक होळ वीडीयो क ही व त 85 १ य

भल्स्स्ससस्स्स्ससस्सस्ससटस्स्टस्सससटसस्सस्स्स्टटस्सस्स्स्स्सससस्स्स्टस्सलस्लट र गौ . नद ढ
' करमणूक, | ३७

/ २२. सवे करमणुकींत गायनासारखी अतिश्रे्ठ करमणूक

नाहीं. उत्तम गायन इहलोकी सर्गसुखाचा अनुभव देते.

॥/ ' २३. गाण्याच्या योगें श्रमाचा पारेहार होतो, दःखाचा

/। विसर पडतो, चिंता दूर होते, मनोविकारांचें दमन होते,

_॥ मोहाशीं झगडण्याचं सामथ्ये येतं, अंतरात्म्यास आनंद
' होतो, आणि मनुष्य अधिकाधिक भक्तिमान होते.

ह 0000000000 4000024000 नम आ
८ ज्य >कम धदसार्याळायणय काकाला सक धाय यापकत्यय-णळकळळसतकणामजयासयाधकसकरनयदसमकरेच्

७). 0५

॥ २९४. अपवित्र, अनीतिमान, विषयी अशा नीच का-
_॥ मांकडे गाण्यास लावून गायनकलेचा दुरुपयोग कारेतात
॥ त्यांस धिःकार असो. मनाच्या नीच भवृत्ति वाढवून मनु-
| ष्यांस मदोन्मत्त करणाऱ्या गायनापासून ज्यांस आनंद
१ वाटतो, कपटपटु वेश्या स्त्रियांच्या हावभावयुक्त गायनाने
_॥/ ज्यांचे चित्त तछीन होते, ते आपल्या आणि दुसर्‍यां-
| र आत्म्याचा नाश करून घेतात.
_॥॥ २६५. शुड आणि पवित्र गायन मानवी नव्हे, दैवी
॥ आहे. सतार, मृदंग, बीन, वीणा इ० गायनवाद्यांच्या ।:
| मधुर पुरांचे ठायी आनंददायिनी विश्वमोडिनी नगड्ल- |
॥ ननी वास करिते. ज्या गायनांत तिचें वास्तव्य नाहींत!
॥ कितीही सुसर असलें व मधुर वाटळें तरी ते अमंगल स- ॥
॥ मजावें. त्यापासून खरा आनंद प्राप्त होत नाहीं. |

शिधनहिसे तीडि>--िळ-शीड>--4िक-वी-अवि-/वीके टक केर ककि वरले क क क केळ क क क ल शि हळ क य औक के टक क क टक
डी ा जी क 4. ४२.

ह त म ती क “वाट ७०, प्याला अय बकर र. कट. (कक. -कळ1. पेक, 4 -बॉकट.. औय मर कर. सिण भर > ल्न यकर: मकन) ; अकर चाह. फईन भक: कर” म्य: कर 2 (केक. : ऑफर मही आक. : कना कल, क जक मळा र

शट नव संहिता,

१ २६९. गायन आणि गायनवाद्ये सडक्ताने पवित्र स- |

|| मजावीं. त्यांचा दुरुपयोग करून त्यांस भ्रष्ट करू नये. |

॥ शुद्ध आणि पवित्र अशा संगीतरवांनीं जें ग्रहमंदिर

|| नित्य पावन होतें त्यांत सदेव शांति, आराम, व ऐक्य-
/ भाव वास करितात.

२७. तुमच्याने होईल तर रंगभमीवर नाव्यकलळेच्या
डारें मनोरंजन आणि नीतिशिक्षण यांचें ऐक्य करा
चांगल्या नाटकाच्या योर्गे करमणूक व बोध प्राप्त होतात

२८. नाव्यकलेमध्यें परमेश्वराने विठक्षण सामर्थ्य
/ ठेविलें आहे. त्याजपासून आपले व दुसऱ्यांचे हित क-
॥ रून घेतात ते धन्य! र
२९. चांगल्या नाटकाच्या योगे पुष्कळ पातकी सन्मा ॥.
॥ गोस लागले आहेत, अनेक सामाजिक दृष्ट चाली ल्यास
। गेल्या आहेत, दुःखित अंतःकरणास आनंदलाभ झाला
। आहे, उद्दिम् चित्तास हुशारी आली आहे, दुव्येसनापा- ।
| सून लोकांचें रक्षण झाळें आहे, बहुतांच्या ठायीं नव जी- ।
॥ वन उत्पन्न झालें आहे ही
॥ २०. अतएव, तरुण गृहस्थांनी एकत्र व्हावें आणे ।
/ बोष व ज्ञान यांनीं पारिपूणे असा पौराणिक अथवा नवीन |

>> ४ ८०2०-३१

२ य “०००५०००५५५ तिक क जलक कक री) 0”. ननी तफ शि कक ळत ाालडत्माडी
कळात आ कक धी फेक क फक कटकक केकी बकर कोळकी ध७४ केक किक ली

करमणूक, ३९

॥, रचलेला एकादा कथाभाग कधीं कधी नाटकद्ठारें करून
/ दाखवावा, आणि तेणें करून आपलें व आपल्या मित्र-
मंडळीचे मनरंजन करावें. असळे प्रसंग वारंवार मात्र
| | आणूं नयेत.

३१. अशा प्रसंगीं सवीनीं फार जपले पाहिजे. दुष्ट
स्त्रिया अथवा दुर्व्यसनी पुरुष ह्यांस अशा कत्यांत स-
हसा सामील करूं नये. कोणत्याही तऱ्हेचा अयोग्य अथवा
बीभत्स प्रकार होऊं देऊं नये. ज्यांच्या योगें अंतःकरण
भ्रष्ट होऊन नाते बिघडण्याची भीति असते अशा
गोष्टींपासून मोठ्या सावधपणानें दूर राहिलें पाहिजे. त-
संच ज्यांच्या योगें आरोग्याची हानि होऊन शरीर-
प्रकाते खराब होण्याचा संभव आहे अश्या सवयींवि-
षर्या व दुर्व्येसनांविषयीं फार जपले पाहिञे. शोवर्टी,
अशा प्रकारच्या करमणुकीमुळे आपल्या नित्याच्या व
अधिक महत्वाच्या कत्तेव्यांत कधीही विपयीस होऊं
देऊं नये.

_ ३२. खेळाची रंगभामे व तिजवरील सर्वे सामान इश्वरा-
स अपण करा. जगचालक प्रभु साऱ्या विश्वाचा सूत्रधार

तो तुमच्या रंगभुमीवर उभा आहे आणि लाच्या समोर

पप हे न्न स्य प्यरसळयेनक नध टा कककर्केक- ल्र्बिशसमयळका

४० नव संहिता.
तुही उृत्य गीत करीत आहां, हा मंगळ भाव अंतःकर-
णांत सदैव जागत ठेवा.
३३. ह्या करमणुकीशिवाय कधीं क्षी सायंकाळी ।
मित्रमंडळीस आपल्या घरीं निमंत्रण करून सवोनी मि- ।
ळून एकत्र उपहार करावा, एकमेकांशी विविध विषयांवर ।

९
संभाषण करावें. अशा प्रकारच्या समागमाच्या योगे ।
परस्परांमध्ये मित्रभाव वाढून बंधुभेमाचें वरधेन होते. |
३४. तसेच, जिवठग मित्रांबरोबर बागांत अथवा ।

3... व > १
उपवनात फरावयास जाऊन मित्रसमागमाचे सुख अ- ।
नुभवाबें. कधी रानांत अथवा पर्वतावर, कधीं सुंदर नदीतीरी
|

र

|

|

रं

/

49 “3
1: नु...”
४]
ष्‌
भै
|
1)
शी
१
ह
१
भ
ी
ही
]
रि
री

हती

( |

||
हीं
/
१
शा
शी
9
१

शी

किंवा प्रशांत समुद्रकांठी एकांत स्थलीं बसून रमणीय ।
सुष्टिशोभा अवलोकन करून साक्षात नगच्चालक ॥.
परमात्म्याशी समागम करावा. |

१५. साधारण व्यवहारामध्ये सवोशीं मोकळ्या म- |
नाने वागावे, हंसून खेळून असावे, कठिण शद्वानं कोणाचें- |.
॥ ही मन दुखवूं नये. नेहमीं ठहानथोरांशीं बंधुभावाने ।
॥ वागून सर्वाचें ग्रेम संपादन करावें.

चकमक जहा णक सेव क

अभ्यास आण वाचन, ४९

(८ >आभ्यास आणि वाचन..-_>

>

शश वा

ट /सायकाठी भोजना'च्या अगोदर अथवा भोजन झा-
| व ६ ल्यावर फुरसतीच्या वेळीं बोधपर ग्रंथ अथवा
| ४ | मासिक पुस्तके*वाचावींत |

७ २, मनुष्य प्राणी हा शरीर, आत्मा, आणि मन ।
ह्या तिहींचा झालेला आहे. पैकीं शरिराचे पोषण होण्यास
अन्नाचे, आणे आत्म्याचे पोषण होण्यास भक्तीचे खाद्य !
लागते. त्याचप्रमाणे मनाचं पोषण होण्यास त्यास ज्ञानाचं
खा्जें छागतें. त्याशिवाय त्याच्या अंगच्या शक्ती पूर्णी-
वस्थेस येत नाहींत.

३. तुमचे वाचन व्यर्थ, निरुपयोगी नसावें. ज्यांच्या
वाचनाच्या योगें तुमची मने भ्रष्ट होण्याचा संभव आहे !
अशीं पस्तके तुही वाचं नका

ककि

» हू
पक्षी

क्र

पाटाला अली

४२९ नव॒ संहिता.
02.10 1 सचमती

४. ग्रंथ हे एक प्रकारचे मित्र होत. दुर्जनाच्या सं-
गतीने मनुष्य जसा सत्वर बिघडतो, तद्ठत घाणेरड्या पु-
स्तकांच्या वाचनाने मनाची प्रवृत्ति दुराचरणाकडे होण्या-
स॒ फारसा विल्ब लागत नाहीं. यास्तव, असल्या पुस्तकांस
स्पशरेही करूं नका.

५, चांगल्या अंथासारखा श्रेष्ठ सत्समागम नाहीं.
मनुष्यास अशा ग्रंथासारखा दुसरा विश्वासू मित्र व श्रेष्ठ
गुरु नाहीं. क

६. त्यांस वाचा नसतांही अडचणीच्या प्रसंगीं तो उ-
त्तम सछामसळत देतो, आणि हात नसतांही दुःखिताचे )
अश्रुमानेन करितो. |

७. प्रत्येक ग्रहस्थाने उत्तम पुस्तकांचा संग्रह करा- ।
वा आणि तो ज्ञानखरूप ईश्वरास अर्पण करावा. 1

<. शक्‍त्यनुसार कधीं कधीं योग्य पुस्तके विकत घेऊन ॥.
दिवसानुदिवस हा ग्रंथसंग्रह वाढवावा.

९, प्रत्यक कुटुंबांत अशा प्रकारचा पुस्तकसंग्रह अ-
सावा. तो लहान असला तरी चिता नाहीं, परंतु निरनि-
राळ्या देशांत जे उत्तम उत्तम अंथकार होऊन गेळे आहेत
त्यांचे चांगळे चांगळे अंथ त्यांत अवश्य असावे.

भुर

|

अभ्यास आणि वाचन. ४३

१०. शरोरपोषणार्थ जसे अन्नाचे निरानेराळे मकार
करावे लागतात, तर्सेच मनाचें अन्न जे ज्ञान त्याचेही भिन्च- |
भिन्न म्रकार असले पाहिजेत. ह्मणून तुमच्या अंथसं- १
मरहांत विविध विषयांवर पुस्तके असावीं. |
॥ ९११. पदाथीवैज्ञान, काव्य, नाटक, इतिहास, तत्व-
ज्ञान, सत्पुरुषचारित्रे, बोधपरकथा, प्रवासवणेनें,
) नामांकितवक्त्यांची भाषणें वगेरे सर्वे विषयांवरील
। अथाचा संग्रह करावा. विशेषेकरून सवे राष्ट्रांतील
' धमपुस्तकांचा संग्रह अवश्य करावा |
४ १९९. असले ग्रंथ उत्तम प्रकारचें धन असें जाणून
॥ त्यांची चांगल्या रीतीनें जतन करावी. त्यांमध्ये इश्वरी
| सत्याचा ठेवा आहे, हे लक्ष्यांत बाळगून त्यांस फार जपावें
॥ व त्यांचें श्रड्धापूर्वक पठन करावें
- १३. नीतिशास्त्रसंबंधी, ऐतिहासिक, अथवा सृष्टिज्ञा-
॥ नविषयक, कोणत्याही शास्त्राच्या संबंधी सत्य हणून
| ज॑ कांही आहे तें साक्षात्‌ इश्वरापासून प्राप्त झालेले, अत- |
/ एव तें इश्वरदत्त, असे समजून त्याचा सज्वावपर्षक'
आदरच केला पाहिजे. . |

१४. आपले नित्याचे वाचन मित असावें. आतेवा-

चनाचा दोष सहसा होऊं देऊं नये ॥
0000000000 कका

भूर पप्पी य्0>53>9999909202233223009932292₹:23“00ई

क्या ००७०००५००० याया जया क ज्या वॉर पयाय यायया-मयार वॉव

म तापस त शव झहेशससाा कवा म
शाखा रम र या या यह यक

७४ | नव संहिता.

वेवर गम ण्या क कण्या

१५. अतिभोजनापासून जसे देहास कष्ट होतात 1
तसाच अतिवाचनाच्या योगेंही मनास फार त्रास होतो. ।
१६. खाठेल्या अन्नाचे पचन न झाल्यामुळें शरिरा- 1
स भयंकर व्याधी होतात. ।
१७. त्याचप्रमाणें आगणित ग्रंथ एक सारखें वाचीत ।
गेल्याने मनास त्यांचा भार न सहन होऊन त्याच्या सर्व |
शक्ती क्षीण होतात व त्याच्या ठायीं विचार करण्याचें ।
सामर्थ्ये राहात नाहीं. |
१८. खरा वाचक असतो तो दररोज थोडीच पत्रे |
वाचतो, परंतु त्यांचें नीट मनन करून त्यांतील विषय
आपलासा केल्याशिवाय पुढें वाचीत नाहीं. |
१९. वाचनाचा मुख्य हेतु नुस्ती माहिती मिळविणे |!
अथवा करमणूक करणें हा नाहीं. तर विचारद्वारें मनाची ।
सुधारणा करून त्याच्या सवे शक्ती पूर्णीवस्थेस आणणें ।
हा होय.

१.० क केक किक. क. क फरक. वकधर्क ४. 3०/८.७४ शि जकटी मेश व्यव

२०. विचार हा मनाचा पचनरस होय. पचनरसा- ।
च्या योगें पोटांत अन्नाचे पचन होऊन त्याचा परिपाक : | |
होतो, तड़त विचाराच्या योगें ज्ञानापासून मनुष्यास ।
शहाणपणा येतो, माहितीपासून अनुभव प्राप्त होतो, ।

न््म््न््य्म््क््य्््््््य्प्यफ्कफप्ससिफ्फ्विप्फ््फ्फ्फ्फ््फ्फ्फ्िपपाफ्क्क्क्सिस्पास्ससास-

अभ्यास आणि वाचन, ७६

॥, आगि ग्रंथांतरी ने काय सांगितळें असतें त्याजवर आ-
/ त्म्याचें पोषण होतें. |

| ९९. यास्तव, अतिशय वाचनाची, अतिशय अभ्या-
|. साची, अथवा अनेक गोष्टी एकदम लक्ष्यांत राखण्याची ।
/ हांव वाळगूं नका. ध्यानमननद्वारां स्वतंत्रपणें विचार ।
| करण्याचें सामर्थ्ये वाढवून आपलें बुड्विमव कायम
राखण्याची इच्छा धरा.

/ २२. जें जें ह्मणून तुझं वाचाळ त्याच्या साधक-

__ ॥. बाधक गोष्टींचा विचार करून शांत चित्ताने मनन करा.
__ १ त्यांतून ज कांहीं सत्य निवे त्याचें ग्रहण करा आणि

त्याप्रमाणें वागण्याचा सतत प्रयत्न करा.
२९३. सारा जन्म वाचनांत गेळा आणि शतशः ग्रंथ

आ.) वाचून पाळ्थे घातले, तरी ज्यांच्या मनाची संशयवात्ते ,

जात नाहीं व ज्यांस सत्वप्राते होत नाहीं त्यांचे
॥ वाचन वरवरचे असते असें समजावे.
, २४. खरेंच आहे, समुद्राच्या सपाटीवर पोहोणाराला
| , पाण्यावर तरंगणारा गवतपाचोळाच मिळणार! तळाशी

भं भ्द्डे

/ बुडी मारिल्याशिवाय सत्याची मौक्तिके कोठून | |
, लाभणार र [| पा

हि "८००५०००. _>-््->>-८००- य्यक

1 द यात नव संहिता

२५९. वरवर वाचणाऱ्या विचारशन्य पुरुषान सह"

॥ खरः जरी अंथ वाचिठे तरी त्यांपासून त्याला कवडा नहा!

ज्ञान होणार नाहा. परतु विचारी वाचकाने कोणत्याहा

| अथाचे एक पत्र जरी वाचिठें तरी त्यांत त्याहा अ-
|. परिमित ज्ञान दिसतें.

२६. ज्ञानसेपादन करण्यास कंटाळं नका. कितीही

२७. गरुश्रेखछ जो परमेश्वर त्याच्या चरणापाशीं

२८. जग हे एकाद्या मोत्या शाळेप्रमाणे आहे.

1 आणि त्यांत आपण विद्याथ्याप्रमाणे ज्ञान व अनुभव
' प्राप्त करून घेण्यासाठीं आलां आहों. या ठिकाणी
॥ आपला विद्याभ्यास चांगल्या रीतीनें पूणे करून एक

क)

दिवस स्वगीमध्यें पारैक्षा देण्याकारेतां सवीस जावयाचे
हे, हे निरंतर लक्ष्यांत वागवा.

२९. कल्पित कादंबर्‍्यांस भुळू नका. त्या वाच-

| ण्याच्या मोहांत पडूं नका. त्या वाचिल्यानें क्षणभर मनो-

ब्टल्सस्स्कस्सकस्स्ससप्स्स्स्स्ट््स्स्सननननययन्यन्यपलयन्

मह पॅन री

| वुड झालां तरी विद्या प्रात्त करून घेण्यास लाजू ॥
/। नका घरणीवर पडेपर्यंत झटून ज्ञानसपादन करा

| राहून ज्ञानम्राप्तीच्या कामी सईव झटणे यासारख महा-
!। भाग्य इसर नाही.

|
|

'>९

का 1 ककी त

रंजन होऊन निवळ कल्पनाशक्तीचें मात्र समाधान होतं
त्यांपासून विचाराचे खाद्य मिळन मन संतुष्ट होत नाहीं

१०. ज्यास कादंबरी वाचण्याचे वेड लागलेले असतें
- निवळ छाया भक्षण करून कल्पनासष्टींत वास क-
रितो, असे हझणण्यास बाध नाहीं

११. घाणेरड्या व अमंगळ विचारांच्या प्स्तकांस
तुह्मी स्पर्शही करूं नका

२१२. नास्तिक म्रंथांविषयी सावध राहा. त्यांतीळ
विचार अपावित्र व भयंकर असतात

२३. इश्वराचें मंगळ अस्तित्व नाकारून त्याची नै /'
दा करणाऱ्या ग्रंथांचा प्रवेश घरांत होऊं देऊं नका. |
त्यांच्या योगें आपलें ग्रह विटाळूं नका.

३१४. सर्वे प्रकारचे नास्तिकमतप्रतिपादक अ्रंथ म-
नुष्याचे व ईश्वराचे महा दुष्ट शत्रू समजा आणि त्यांच्या त
सावलीसही उभें राहूं नका. .

३९. प्रत्येक देशांतील धर्मग्रंथ ईश्वरी ज्ञानाचे - |.
मित भांडार, अतएव त्या सर्वांस एकसारखे पूज्य माना. -

३९. हे धर्मशील शिष्यहो, तुमच्या सर्वे वाचनाने आणि
अम्यासाने नवविधानाचा विशेष गौरव होईल असें करा.

अभ्यास आण वाचन ४७ |

न्ज्क्क्क्न्स्स्ट्ब्स्क््क्व्क्ट््व्ल्व्क््््् >>> प्यन्स्फ्स्ल्््सस
व र प्यप््सया दाना: पऱ्

क कर
केताही

नियमाने नित्योपासना झाली,
आणि इश्वरप्राथनेचा कितीही धोष झाला, तरी
: घरांत जर दानधर्म होत नाहीं, तर ते ग्रह ईश्वराचे
_ मंदिर नव्हें असें समजावें.

२. फळांवांचून रक्ष जसा निरुपयोगी असतो, त्याप्र-
'. मागे दानधर्मावांचून कोरडा भक्तिभाव हाही शुष्क व
'! शुन्य दिसतो.

.__ ३. ज्यांचे अंतःकरण आपल्या बंधूविषयीं कळवळत
नाही, अद्यांनीं आपल्या पित्यावर आपलें ढढ भ्रेम आहे
.: असें तोंडाने कितीही झटले, तरी ते सभे ढोंगी व दाभे-
'/ क जाणावें. असे लोक स्वाथीवर दांभिक भक्तीचें आवर-
. ण वाटूं पाहातात असे पके समजावें.

|
न्न

४९
४. परंतु ज्यांच्या मनांत भक्तीचा खरा जिव्हाळा
असतो त्यांचें अंतःकरण प्रेमाने सर्वकाळ उचंबळठेळे अ-
सत. त्यांच्या अंतःकरणसरोवरांतून म्रेमाचे पाट फुटून

ते चहूकड वाहूं लागतात. त्यांच्या योगें जवळचे व दू-
रचे मदेश शांत व शीतळ होऊन पुष्पफलांनीं सशोभित
दिसतात
|. ९. अतएव, स्वार्थासारखा दुष्ट, घातक शत्रु नाहीं अ-

| से जाणून प्रत्येक भक्ताने त्याचा परित्याग केळा पाहिज

अशा प्रकारें स्वाथीचा नाश झाल्याशिवाय कोणतेही

त गृह प्रेम आणि दया यांचें वसतिस्थान होणार नाहीं
९. दीनदुबळ्यांस जो कांहीं धमे करावयाचा तो

| त्यांचा विःकार करून, किंवा त्यांस नीच अथवा हलके

॥ समजून आणि आपल्या ठिकाणीं मोठेपणा आणून अहंप-

णान, जर कोणी कारितीळ तर त्याचा कांहीं उपयोग नाहीं
७. कंगाल, गरीब, दुबळे अशांस सहाय्य करणे हे
। आपलें प्रथम कर्तव्य आहे असें पूर्णपणें ठक्ष्यांत वागवून
/ ते मोठ्या आनंदाने बजाविळें पाहिजे. त्यांस द्यावयाचें

ह क

| | ते सत्कारपूवक दिलें पाहजे
८. धमाच्या योगें धर्म घेणाराला जर एकपट सख

नव ताहता.

/. होतें तर तो करणाराला त्याच्या दसपट सुख होतें व ।
॥. समाधान वाट्ते. देणारा कद्याचेत रुपें देत असेळ पण ।
/. त्यापासून त्याला सुवणे प्राप्त होतें. | ः
॥ ९. खरोखर धर्म करण्याचा महिमा असा आहे कीं,
॥ गरावगुरिवांस आपण जें कांहीं देतों ते प्रत्यक्ष ईश्वरास
। पावते.
॥ १०. अशा ह्या श्रे्ठ परमार्थाच्या कामी उदास

।॥ अथवा आळशी राहूं नका. सवडीमरमाणे व शक्‍त्यनुरूप
॥ आपणाकडून जें कांहीं होण्यासारखे असेल तें करण्यावि-
/. पयीं सतत जाग्रत असा--निद्रिस्त राहूं नका.

॥ ११. शिवाय हे लक्ष्यांत ठेवा कीं धर्म करावयाचा तो
॥ कधी काळीं वाटेल तेव्हां करण्यांत अथ नाहीं.

। ९२. दानधर्म करणें हे तुमच्या घरांतील एक नित्य- |
१ कृत्य होऊन बसले पाहिजे. भक्ताच्या घरी दयादेवता ।
|| क्षणभरही निद्दिस्त होतां उपयोगी नाहीं. ।
॥ १३. गरीव, दीन, हुवळे, तडी, तापडी हे केव्हांही
॥ तुमच्या दारीं आले, तरी त्यांस तुमचें दार उघडें असावें.
| अन्न, वर्ष, अथवा आश्रय ह्यांपैकी ज्याची ह्मणून त्यां-
॥ स वाण असेल तें तुमच्या शक्तीम्रमाणें त्यांस अवश्य
|| मिळावे. कोणासही विन्मुख जाऊं देऊं नये...

१४. अत्यंत दारेड्री व अति नीच असा जरी कोणी
तुमच्या दाराशीं आला, तरी त्यास धुडकावनं न देतां शां-

भड

त्याच्या यांग्यायोग्यतेविषयीं ढयाद्रे अंतःकरणाने वि- |
चार करा.

१६. त्याच्या दानपात्रतेविषयीं तुमची खात्री हो- ।
तां क्षणींच त्यास अन्नवस्त्र अथवा इतर जे कांहीं ला- १
गत असेल तें सद्वावपूर्वक देऊन त्याची रवानगी करावी. ।

९. महिन्याचे महिन्यास धान्यसामुग्री बेऊन |
स्वतःच्या कुटटबाची बेगमी कारेतां तेव्हांच गरीबगुरिबांस
वम करण्याप्रीत्यथे हाणून धान्य घेऊन ठेवीत जा. हे । |
मान्य धमाथ ह्मणून निराळे काढून ठेविलेळें असावे व
त्याचा उपयोग दुसऱ्या कारणाकडे सहसा होऊं नये.

१७. तुमची जुनीपुराणीं वस्त्रें गरिबांकारेतां सांठवन

ठवात जा. आणि ज्यास ती उपयोगीं पडण्यासारखीं /
असतील त्यांस देत जा.

१८. परोपकाराथे स्थापन झालेल्या मंडळ्यांस दरम-

। हा तुमच्या शक्तोप्रमाणे कांहीं तरी ठरीव देणग्या देत १
/ जा. त्यां सहसा बंद करूं नका |

अमर

मळ. अनक प दप नमक णय. “क ऑसम. किक कणे आ. अ गो कस. अ. मो सची लि. तिक अक पेक अ क्स की
पयन टकर याया र्या याया यरचया कहा जवल जड भा म वट

४८८ अक. टक के निक क स कि ल क कन

सळ म्य

य््न्स्स्स्स्स्स्स्क््स्स्स््स्स्स्स्स्स्स््स्स्स््स््स्ससट्ससलसव्ल्टस्क्टस्ट
जाट ववान -आव पॅशन या किक

«५२ नव साहता.

१९. कांहीं कारणामुळे तुमची प्राप्ति कमी होऊन ॥
तिच्यावर तुमच्या संसाराचा खर्चे भागेनासा झाला तर ।
ह्या देणग्या आपल्या प्राप्तीच्या मानानं कमी करा, परंतु ।

एकदम बंद करूं नका.

. २०. तुह्यांस जो कांही पैसा मिळतो तो सवेथा ।
तुमच्याच सुखाकडे किंवा ऐषआरामाकडे खच करण्या- |
चा अधिकार तुझह्मांस नाहीं. तुमचे धन ही साक्षात |

परमेश्वराची ठेव असे जाणून तिचा व्यय केला पाहिजे.

२१. माझा भक्त कितीही गरीब व दरिद्री असला

तरी त्यानं आपल्या प्राप्तीचा थोडा तरी भाग परोपकार-
बुद्धीने धर्मळत्यांकडे खचे करावा, अशी परमेश्वराची

आज्ञा आहे. हा प्राप्तीचा भाग ज्यांचा त्यांस न देणें
। हणजे दुसऱ्याच्या धनाचा अपहार करणें होय. पर-
' द्रव्यापहारासारखें धोर पातक न करण्याविषयी प्रदे-
। काने सावध राहिठें-पाहिजे

२२. परमेश्वराने प्रथकाजवळ आपली ठेव ठेविली

आहे. तिच्यापैकीं गरिबांचा भाग गरिबांस देऊन

[आह

तिचा आपण योग्य विनिमय करितां असं प्रथकाने ३श्व-
रास दाखावेळे पाहिञे

>> ५६८६--<८६६ ५८५८६८५८८८ ५५८ ५८५८५८५ 009०2000920000220022000 220०21...

>

क ७. ल

दानधमे, ६३

२१. दानधमांमध्ये परोपकाराच्या अनेक कृत्यांचा

| समावेश होतो. धर्मवासनेच्या हारे होणारीं अशी

पुष्कळ कर्त्ये आहेत.

२४. भुकेल्यांस अन्न, तान्हल्यांस पाणी, आणि उ-
घड्यांस वस्त्र देणें; तसेंच रोगग्रस्तांस औषधपाणी देणे,
दुखणाइतांचा समाचार घेणे, दुःखितांचं शांतवन करणे,
गृहरहितांस आश्रय देणे, निराश्रित विधवा स्त्रिया व
पोरकी मुळें यांस सहाय्य करणें, गरीब विद्यार्थ्यांस पु-
स्तके देणें, दवाखाने, शाळा, मंदिरे, स्थापन होऊन
चालूं राहाण्यास मदत करणें इ० अगदीं नेहमींचीं परो-
पकाराचीं कामे होत. प्रसंग पडेल तेव्हां धनाने, मना-
ने, व स्वतःच्या सामथ्योने ह्यांस सर्वानीं अवश्य सहा-
य्य केळे पाहिजे.

२५. विदेष कालीं व विशेष प्रसंगीं परोपकाराची
विशष कार्ये उद्भवतात. तेव्हां इंश्वरेच्छेस अनुसरून ।
त्यांही कृत्यांस सहाय्य करण्यास उद्युक्त झाळें पाहिजे. |

२६. स्वदेशी किंवा परदेशी दुष्काळ पडून किंवा वा- ।
खा, पटकी, जरीमरी अशा भयंकर रोगांच्या सांथी येऊन ।

न्य

शेकडो हजारो मानवप्राणी अन्नान्नदशेस लागून दारुण ॥.

2222022292222339992203229329922229996192

जे रा वि 20100 अमा ळी -
“टू 0५७७000७७० 0 0७५७ ७७ ४ कोप” क्क कल
भ कक ० ७०0७९ ७४५७ ०७७७४०0४५४ ७९१ 0४४
१

य नव साह्ता

ब न्ननीडावीना न्या खली
, व्याधींनी त्रस्त होतात; तसलेच जलमल्यांनं अथवा अभिप्र- |

सी.

॥. ल्याने मोठमोठी गांव एका क्षणांत नाहींशी होऊन आ-
॥ पले मनुष्यबंधू निराश्रित होऊन पडतात. अशा अरिष्टा-
/. च्या प्रसंगी परदुःखनिवारणार्थ प्रलेकानें विशेष स-
॥ हाय्य केलें पाहिजे.

।. २७. उष्णकाली सूर्याच्या असह्य तापाने तान्हेल्यांस
; व तत्त झालेल्यांस निर्मळ थंडगार पाणी पिण्यास देऊन
॥ त्यांस शांत करांवे. दुरून थकून भागून आठेला
|. प्रवासी तुमच्या दारा आल्यास त्यास बिऱ्हाडास जागा ।
|: देऊन भोजनास घालावें-उपवासी परत जाऊं देऊं नये |
। रा. पात्रापात्रविचार केल्याशिवाय धर्म केल्यानें लो- ।
॥. क आळशी होऊन देशांत दारिद्य वाढते. यास्तव दी-
॥; न, दुबळे, लंगडे, ठुळे, अशांस मात्र धर्म करा. धट्ेकटे |
९

|
|
|
|
|

२९. धमे करण्यास पात्र असतील त्यांसच धर्ग क- |

॥ २८. तसच, शींतकाठी गरीवगुरिबांस थंडीचा
॥ त्रास न व्हावा हणून त्यांस गरम कपडे द्यावे

| अम करण्यास समथे अशा आळशी लोकांस केलेला
र चा - ह्य हो ह्ड र ४ क्र
।/ धग सत्पात्री होत नाही. अतएव तो करूं नये

"क्क्लक >>>>>>>>>>>>>>>३>>>>>>-->>- :7:-0:00-/01.7001.702/02.5..
्ज्ञ्>्ज्>ज्ज्ञ्>ज्>>>>>>>>3>333

, करि,
क

दानधर्म. व ५५
/ बुद्धीने परोपकाराथ करावा. लोकांनी आपणास बरें
| हणावे हणून कधींही करूं नये. लोकांत आपलें

५ अतएव जे कांही द्यावयाचें तं मुकाव्यानं, कोणास न क-
७ ळवितां द्यावे. त्याविषयी ठोकप्रसिडी होऊं देऊं नये.

२१. खरा धर्म हातापेक्षां अंतःकरणांत अधिक आ-
हे, ह्मणजे हाताने दान करितात तेवढेच धमे करितात
असें नाहीं. तर ज्यांच्या अंत:करणांत धर्मवासना उत्प-
॥ च्च होते, परतु निरुपायास्तव ती त्यांच्यानें पूर्ण करवत
री | नाहीं, असेही लोक मोठे धार्मिक होत. कागुक बुडींने
हा श्रीमंतांनी दान केळेल्या धनाच्या राशी ईश्वराच्या घरीं
रूज होत नाहींत, परंतु एकाद्या गरिबाने निष्काम बुडी-
ने व शुद्ध मनाने दिलेला पैसा इश्वरास फार प्रिय होतो.
| ३२. परोपकाराप्रीत्यथे जे कोणीं आपले जीवन
॥ धारण करितात व स्वतःचा देह परहिताच्या कामी सत-
त झिजवितात ते धन्य ! असे धार्मिक जन खरे भक्त!
| इहलोकी व परलोकी ते अवश्य सुख पावतील.

मोठें नांव व्हावें अशा बुडीने केलेला धर्म व्यर्थ होय. ।

.__/९_,”१५. ५-४ ९७,४४४ _/९_/ -४ २४” ७८” > 2-2” 9200“ १४ “१७,” ४०.७”, ७.४४ >. “._/”. “९...”
र ८ जदावळळ ळर कलर प्रकटाकर टर ब न्या मर ध्या? यि कि र जा िन्याहिन्याा

“४५ ७४७७०५७५०० 0७०८ ७७५८७७. ४४७ ७ क कक. ७रक७ केक कष कक कोक गिषक/ क क कलक शिकेल धर
"ती

।
यदि

«६ नव संहिता,

| टजिआप्तविषय आणि संबंधी. स

4

।सतारी मनुष्याचे संसारसंबंधीं सव संबंध परम पावे
6 त्र होत. त्यांस ऐहिक समजून त्यांचा धिःकार
करितात ते सुख पावणार नाहींत

२. भक्ति, ज्ञान, वेराग्य, योगसाधन, परोपकार
॥॥ इ० धार्मिक गोष्टींचे आडंबर घाढून संसारसंबंधी आपलीं

/ नित्याची कतेव्यकर्मे विसरणारे, आणि आईबापें, मुलेंळेंकरे

/ यांच्या सारख्या आति निकट संबंधी जनांचा तिरस्कार

॥ करणोरे पुष्कक ढोक आहेत. अशांस धरमसाधनाचें
। खरे रहस्य समजले नाहीं यांत संशय नाहीं.

१ २. आपण अंतरालांत अति उंच प्रदेशी परिभ्रमण |
_ ४ करणारे, या जगताशीं व त्यांतील अनंत व्यवसायांशीं

"प छो
क्ज्मी

पन्य्पदाय% य 0802000022...)
१८ ७७४ ७५७४० ७७ ७ १४० १७४ ७ ७ केक धक की प यका

आषप्रविषय आणि संबंधी, ९७

आपला बिलकुल संबंध नाहीं, असे त्यांस वाटतें. परंतु ।
हा सवे भ्रम होय. ।

४. असते ठोक धर्मनिष्ठ नव्हत---पण धमेभ्रष्ट मात्र | |
होत. कारण कीं, संसारसंबंधीं सवे करेव्य कमे व ४
आत्तसवध साक्षात परमेश्वरानंच लावून दिले असल्या
मुळें ते अतंत पवित्र होत. जे कोणी अभिमानानं त्यां- ))
| । स तुच्छ समजून त्यांचा धिःकार करितात त्यांस परमे- ।

। श्वर शासन केल्यावांचन राहाणार नाहीं. | |

| ५. अहो अभिमानी जन हो, आपले गृह तुही अप- ।
४ वित्र समजतां काय! त्या ठिकाणीं इश्वरभक्ति होत /
यू / नाहीं असे तुह्यांस वाटतें काय : तुमचीं मातापितरे, |
/ बायकापोरें ह्यांस तुझी प्ठावत लेखितां काय ? ह्यांच्या

सहवासास राहून धमोचरण होणार नाहीं, असे जर तु- ।
। ह्यांस वाटत असेळ तर हा तुमचा निवळ भ्रम होय-

४ ६९. हा मिथ्या भ्रम सोडा, आणि आपला संसार भ्रेम-
| मय परमेश्वराचे वसतिस्थान व त्यांतील आपले सवे आत्त- |
॥॥ संबंधी परम पवित्र असं संमजा. लया सर्वांची सद्ठाव- १
१ पूर्वक सेवा करण्याकारेतां परमेश्वराने तुझांस निमीण |.

क पन रा आर तीळ आेर-मिकडकाीन री कड कळ क भज त मिड अ केळ अ.क अट. 0200 0 1 या ५... क. ट्र य. बा खड नयर व ह य ब ह आ आ म या का म्य ह व्यक म्ह म्ह का री या य्य
न ह क की च क ण मद चक हाड वयच मह ल कक मोकन्टामोहध वक हकमान कक मा कन लिट नीकेककम कलि ककत की स नो स ह क ल पला ह पय कर पक सिल केकी मे यनी फक द्या द हण त
न [ै

नव संहिता,

७. हें सकळ मानवकुटुंब परमेश्वराचे होय. अतएव
त्यांतील तुमचा एकादा आप्त कितीही कनिष्ठ व दूरचा
असला तरी तुह्मी त्याचा तिरस्कार करितां कामा नये.

८. तुमचे हरएक लहानमोठे कत्तेव्य तुझी कोणत्या
रोतीनें बजावीत आहां याविषर्या तुह्यांस येथे व परलो-
कींही जबाब द्यावा लागेळ.

_ ९, तुमच्या मातापितरांचा अधिकार किती मोठा
आहे हे तुह्यांस ठाऊक नाहीं काय £ तुमची माता व
तुमचा पिता स्वर्गीय होत.

१०. साधु पुरुषांस जसा मान देतां त्याप्रमाणें आ- !
पश्या आईबापांस सन्मान द्या व त्यांचें नित्य वंदून करा.
११. कारण, तुझांस तुमच्या पित्याइतका थोर
साऱ्या जगांत अन्य कोणीही नाहीं; तुमच्या मातेम- ।
मारणे वंदनीय दुसरें कोणीच नाहीं. हा
१२. आपल्या प्रिय बालकांचे पालनपोषण करून
त्यांस सन्मार्ग दाखविण्याकरितां साक्षात विश्वजननी धी
ह्या मातापितरांच्या रूपाने इहलोकी अवतरते ह्यांत सं-
शय नाहीं.

१३१. आपल्या मानवी पित्याच्या ठायी आपल्या

आप्तविषय आाणि संबंधी ५९

स्वर्गळोकींच्या पित्यास अवलोकन करा; आणि आपल्या ।
जन्मदात्या मातेच्या हृदयांत विश्वनननीर्चे अलौकिक |
/ प्रेम मूर्तिमंत अवलोकन करा व.
७ १९४. खरोखरच मातापितर॑ परम वंदनीय होत
त्यांच्या इतके पुण्यशील दुसरं कोणीही नाहीं.---
मातरं पितरं चेव साक्षात प्रत्यक्ष देवताम्‌
मत्वा गृहि निषेवत सदा सर्वे प्रयत्नतः
महानिर्वाण---८: २१४.
१५. पुत्रांनो व कन्यांनो, आईवापांचें सांगणे ऐका,

की ' त्यांच्या आज्ञेचे उडछंघन करू नका सदव त्याचां सेवा

करा, त्यांस कोणत्याही गोष्टीची वाण पडूं देऊं नका, ।
१ तांचे दुःख होईल तितकें दूर करा, आणि सवेदां मधुर ।
भाषणाने त्यांच्या अंतःकरणास संतोष द्या. |
_ ९६. मुलांवर मातापितरांचे जे अनंत उपकार हो- । .
तात ते कधींही फिटावयाचे नाहींत. तथापि तुमच्या

१ जौवांत जीव आहे तोपर्यंत शरिरानें व मनानें रात्रोदे- ।
१४ वस खपून त्यांची सेवाचाकरी करा. | र

॥४& १९७. तीं वृद्ध होऊन पंगु झाली हणजे त्यांचा मो- ॥.
| व्या भ्ेमानें सांभाळ करा; त्यांच्या ऐहिक पुखामीत्यथे

न आ

नूर - 00000.)

७.

दि र भन
द्० नव सहता.

॥ झटून त्यांच्या जीवास आराम द्या; सायंकालीं नियमाने ।:
॥ त्यांच्या जवळ बसून मधुर गायन करावें किंवा धर्मपर
| अंथ वाचावे. अशार्ने त्यांच्या आत्म्यास संतोष होतो, ।
॥ १८. आईेबापांची चाकरी करावयाची ती मोलाच्या !
। माणसांप्रमाणे वरवर कंटाळ्याने व जुलमाखातर करू |
॥ न उपयोगी नाहीं. ती अंतःकरणपूर्वेक, मोठ्या ममतेने, !
| ' कृतज्ञतापूर्वक, अशी मनापासून झाली पाहिजे

॥ १९९. परमेश्वराच्या मानवकुटुंबांतील पुत्रकन्यांनो, ।.
/ तुही आपापल्या मातापितरांच्या अनुशासनाधीन राहून
१ नित्यशः नूतन भाक्ते, म्रेम, आणि सहुण संपादन करा.
४ २०. मातापितरांनो, तुही आपल्या मुलांस शरिरिक, ।.
| मानासेक, व धरमसंबंधी शिक्षण द्या, आणि त्यांस परमे, ।
॥ श्वराचे खरे भक्त करा. रः
५ २१. अतिशय लाडाने जशी मुळें बिघडतात
४ त्याचम्रमार्णे त्यांच्यावर अतिशय जुलूम केल्यानेंही तीं
॥ बिघडतात. | र!
॥. २२. थास्तव, आईबापांनी मुळांवर आपला अधिकार :
|| फार सोम्य रोतीनेंच चालवावा. शिक्षेच्या वेळीं शिक्षा ..
रावी, आगे मायेच्या वेळीं मायाही करावी ;ः

क क य
भस्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स््ल्क्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्स्ोड

आप्रविषय आणि संबंधी. | नः

२३. शिक्षणाच्या संबंधाने मुलांवर त्यांच्या बाळप-
णापासून विशष सख्ती करणें बरे नाहीं. अशा वयांत
आयासावांचून स्वाभाविक रीतीने तीं शिकतील तितकेच
त्यांस शिकू द्यावे.

१४. त्यांच्या विश्रांतीच्या अथवा खेळाच्या आड | |
येऊं नये. त्यांच्या खाण्यापिण्याची आबाळ न होऊं
देतां त्यांची वाढ पूर्ग होऊन प्रकृति निकाप राहील अ-
शी योजना करावी.

२५. योग्य वयापूर्वी त्यांच्या बुद्धीचा विकास न !
व्हावा व बालपणीच त्यांस प्रोढावस्था प्राप्त न व्हावी १ |
अशाविषर्यी फार सावध असा ।

२९. आरोग्यासारखें दुसरे धन नाहीं. ह्मणून
मुलांस प्रथमतः आरोग्यदान करा. मोकळी हवा, पौ- | |
ष्टिक अन्न, योग्य व्यायाम, आणि बेताची विश्रांति हीं ॥
आरोग्यप्राप्तीचीं मुख्य साधने होत

९७. मुठे थोडी मोठी झाली हणजे त्यांस नीतिरी- ।
क्षण द्यावे, आणि पुढें तीं अमळ प्रौढ वयांत आलीं ।
ह्मणजे त्यांस धमशिक्षण द्यावे. __ |
२८. तरुण मुलांस कोरडे धमोसेद्वांत शिकवून उप- ।:

"4१
4 कासे कनक क पके व आका क अक क व्य आसी मीीमीीतीर प्यावा वाप प ० १ य २ गा या पा पा 1 व पा प पा वापाफयप पपा पा पीपावा- भे ज्य

नव॒ संहिता.

/. योग नाहीं. धर्मसंवंधी विषयांवरील मश्षोत्तरसंग्रहाचे
॥. अंथ मुलांकडून पोपटाम्रमाणें मुखपाठ करविण्यांत अर्थ
॥ नाहीं. ईश्वराविषयीं भीति व त्याच्या ठायीं शुद्ध भक्ति
| लांच्या मनांत उत्पन्न केली पाहिजे.

/ २९, कांहीं सदुण मुलांस आईपासूनच शिकावयाचे
|. असतात व कांही बापापासून शिकावयाचे असतात. या-
| स्तव, मुलांच्या शिक्षणाच्या कामी आई आणि बापया
१ उभयतांनींही झटले पाहिजे, उभयतांपैकीं प्रत्येक जणानें
।॥, आपापला कार्यभाग उत्तम रीतीने बजाविल्याशिवाय ।
: मुलांचे शिक्षण कदापि पूण व्हावयाचे नाहीं.

॥, १०. बापाचे सर्व सहृण आणि आईचा चांगुलपणा
|! मुलांच्या स्वभावांत पूर्णपणें उतरल्याशिवाय त्यांचें शि- |

॥. क्षण कदापि पूर्ण होत नाहीं

॥ २९. कुसंगति व अनीतिप्रवतेक सहवास यांपासून
॥ तरुण मुलांचं रक्षण करा.

॥॥/& ९३२. बालपणीच मुलांच्या कोमळ मनांवर उत्तम गो- ॥
_ १ ष्टींचा ठसा उमटावा एतदथे मुलांमुलीस उत्कृष्ट मथ वा- ॥.
| | चावयास द्यावे, चांगल्या मनुष्यांची ओळख करून ॥!

अह.

7 ४४00७ १७७ ७५ क नी कक ली फक फे फेक फक ही.

कक कक. ह णक यध अय मळे णह णक कय.” वये*> व >वड हेन कख” “पेक > बॉन ४७ कंक क ऑफ ७४ य क रर

आप्रविषय आणि संबंधी. £३
द्यावी, तसेच नीतिमान कथांची चित्रयुक्त पुस्तकें त्यांस

बक्षीस द्यावी. |
३२३. लहानपणींच मुळांच्या मनांत पुष्पांची आवड |
उत्पन्न करावी, त्यांस सृष्टितीदययाची गोडी लावावी, व
त्यांच्या अंतःकरणांत कवित्वाची अभिरधचे जाग्रत करावी. ।
३४. घरासमोर लहानशी बाग असल्यास त्यांस ।
वारंवार तिजमध्यें न्यावे व तऱ्हतऱ्हेचे वक्ष व फुल्झाडे ।
दाखवार्वी. केव्हां केव्हां झाडांसर्भोवती आळीं करणें, !
त्यांस पाणी घालणे, इत्यादि अल्पस्वर्प कामेंही त्यांच्या
हातून करवावी.

_ १५. घरांत पाळीव प्राणी किवा पक्षी असल्यास
त्यांस मुलांकडून दाणापाणी घालवावे. अशाने प्राणिमा-
त्रांविषयी प्रेम व दया त्यांच्या मनांत उत्पन्न होतात.

| ३६. धार्मिक मनुष्यांच्या मुलांबाळांनीं किडी मुंगी- ।
वि . सारख्या अति सुक्ष्म प्राण्यांवर विशेष दया केळी पाहि-

_ ४ जे. भूतदया हे बालकांचे परम श्रे कंठभूषण.

डे शी र न दळ नीळ

॥ ६३७. लहान मुलांस मोव्या आदरानें वागवावे, त्यां- )
व्र चा कधींही धिःकार करूं नये. कारण ल्यांच्यासारखीं ।
_ | ज्यांची अंतःकरणें शुद्ध व निष्कपट असतात तेच स्वगाचे

प 3 आ हह आक वेल हेर जळ “ह शि हना हना हह व कवके

६४ नव सौहिता.

अधिकारी होतात. ह्मणून, ईशळपेने ज्यांच्या घरी
मुठ असतील त्यांनीं त्यांच्या शिक्षणाच्या कामी सदां ।
दक्ष असलें पाहिजे. मुलांस अशा रीतीनं लहानाचे मोठें | |
करावें कीं माक्ति, ज्ञान, पवित्रता इत्यादि त्यांच्या ठायीं
/ सदेव वास करितीळ व शेवटी तीं इंश्वराच्या बह्मराज्याचे
॥ अविकारी होतील.

७. ३१८. आपापल्या मुलांच्या शिक्षणाचे कामी स्‌वै
/ मानवी मातापितरांनी सर्वेश्रेछ माता अत्यंत कारुणिक
| । विश्वज्नननी तिचें म्रतिक्षणीं सहाय्य मागावे. तिच्यासा-
। रखा सर्वोत्तम मार्गदशक सकल सदुणांचा निधी अन्य
कोणीही नाहीं. हे लक्ष्यांत वागवावे. |

क

1 । व. | वी | | शा
> 5596९500*000०0955९909९96९90669959009929ौ9295909050669600902004905९90090900064 3

बंधुमगिनी. ६५

८ ज्िबिधभांगेनी. >

9११.

हि बबन

य

| शा च ण्दी

॥ | बंधूनी आपल्या भगिनींवर आणि भगिनींनी आप- ।
| ल्या बंधूंवर प्रेम करावे

9. ९, भावंडे एकाच मातापितरांच्या उदरी जन्मं-
| _ लेली असतात. त्यांचा सहोदरसंबंध असतो, ह्मणून ।
॥| त्यांनीं परस्परांशी भ्ेमबंधनाने बड असावे.

३. एकमेकांच्या आंगीं कितीही दोंष असले, परं-
स्परांमर्थ्ये कितीही मतवैपरीत्य व स्वभाववेचिओय अस-
॥ ठे, तरी बहिणभावांच्या प्रेमांत कधीही अंतर पडूं नये.
॥ ४. मातापितरांच्या घरीं मुलें असतात तेव्हां त्यांनी ।
४ एका कुटुंबांतील माणसांममाणें सढूख्याने राहावें, तंटा- |
॥ भांडण होऊं देऊं नये, एकमेकांवर निष्काम भेम करावे.
___ ५. हेवामत्सरास अंतःकरणांत सहसा स्थान देऊं

द ११०0 मिही मिकी चन मिर ५ ; 2०09221216 ७७% के. -पोक० चक जक -कर अ क पी आका क र

. क

न

व

मळ आमी. -तेच न कीस य र य क क च क य की

ला धोत्जी ससजय विळी मिलते तसली विश मणी प क षद काच ली सथ अश वकवा चक मनाम क

७० क.

क्यो
नभी

|
|

निट नकी बम. ७४.

पह नव संहिता.

धाकव्यांनीं वडिलांचा अपमान करूं नये, व वाडे-
लांनीही धाकव्यांचा तिरस्कार करूं नये

१. मुळें मोठीं होऊन त्यांचे विवाह झाल्यावर पाहि- न
न असल्यास मुलांनी आपापल्या पत्नीसह द मुलींनी ।
पतीसह स्वतंत्र राहावे. परंतु अशा रीतीने निरनिराळे ।
राहाणे झालें तरी परस्परांच्या प्रेमांत विषयास होऊं नये.

७. वंधुभगिनी कोठेही राहाव असलीं तरी लां-
च्यांत अम्रेम असूं नये--शांति व ऐक्य हेच असावें.
कारण, मत्यक्ष परमेश्वराने भे प्रीतिबंधन लावून दिळें आ-
हे तें तोडण्याचा अधिकार कोणासही नाहीं.

८. विवाहानंतर भावांभावांमध्यें वारंवार कलह उ- |.
त्प्त होतात. भाऊ भाऊ कितीही पुसवभावी असले तरी ॥.
त्यांच्या कलहमिय बायकांमुळें त्यांच्यांत वितुष्ट उत्प- ॥.
न्न होऊन शेवटीं ते एकमेकांचे शत्रू बनतात |

९. याविषयीं सर्वानी सावध असलें पाहिजे. पत्नी- ।
ची मर्जी राखण्याकारेतां सख्या भावाशी अथवा सख्या ।

1; स

वद डव क क पेळी पळ फकल य्य पेस्की पास्क ळ्या सहि पदही कीप्िककर कडी क. दण कच्या कती क केक च ह क

डी. बहिणीशी कोणीही वांकरडे होऊ नये. र्‍ न

१०. तर्सच नवऱ्याचे प्रेम संपादून करण्याकरितां खो-

१४ नही सख्या भावाशी अथवा बहिणीशी शत्रत्व पतकरूं नये.

(।तैसेश) "कॉ" पनत 2 "म्हणत: टर भहेर--गॉच मकर अडली मॉ - करर पाहन” कन;

भं क्त

७ १९१९. बेधुत्व व बंधुमेम यांचें वास्तविक महत्व बंधु- ।
भगिनींनी निरंतर लक्ष्यांत वागवावे आणे परस्परांशी
_ ॥ आपले सर्वे व्यवहार असे ठेवावे की, त्यांवरून इतरांस ।
| बंधुभावाच्या संबंधाने आपळें आचरण कित्त्याभमाणें अ- /:
_ ॥ नुकरणीय होईल.

१२. प्रत्येक कुटुंबांतील बंधुभागिनीमंडल ह्याप्रमाणे १
_ १ वागेल तर शेवटीं सर्वे मनुष्यमात्रांचे एक मोठें कुटुंब |
न | होऊन त्यांतील बंधुभाव दिवसानुदिवस वाढत जाईल. )
_ १ तेणेकरून परमेश्वर आपला पिता व आपण त्याचीं बाल- १
_ ४ के, हा जो मंगळ संबंध तो विशेष दृढ होत जञाईळ, )।

|

ह. -. भर स्स्स सक्ट््सट्टटटटस्पट््टीट््यीय््य््रल्ीध यर

सट& ऐई €< &5-५<__..
वि विवाह हा दैवी संबंध होय; अतएव तो सर्वांनी ।
४, परम पावित्र मानिला पाहजे. | |
र २. जे कोणी ह्या गंभीर संबंधाची गणना ऐहिक ।
वहारांत कारेतात त्यांस त्याचे पूर्ण महत्व समजत नाहीं.
| २. पाते अथवा पालन, हा काय बाजारचा माळ ।
! आहे कीं तो पाहिजे तसा विकत घेतां किंवा देतां येईल! ॥.
४. राजदरबारी सरकारी अधिकाऱ्यांच्या पुस्तकांत ।
॥ विवाह नांदळा एवब्यावरूनच तो देवाच्या घरी मंजर

|
त

डो

रि

॥ "९. विवाह हा शारिरिक संबंध नव्हे, आत्मिक /
| संबंध होय. विवाहांती मेमअंथी साक्षात परमेश्वर आप-
_ ४ श्या हाताने बांधितो, आणि एका आत्म्यास दुसऱ्याशी १.
॥ प्रेमाने बड करितो । च्या

पतिपत्नी, ६९

॥ ६. जो विवाहसंबंध मत्यक्ष परमेश्वराच्या साक्षीने
_ १ होत नाहीं तो मुळीं विवाहच नव्हे.

॥ ७. यास्तव, ज्या कोणास विवाह कतव्य असेल

॥ त्यांनी सरकारच्या अधिकाऱ्यांच्या सहाय्यानें परस्परांस

विकून घेऊं नये. राजाधिराज परमेश्वर त्याच्या साक्षीने

॥ व त्याच्या हातानें आपली पवित्र विवाहञथी बांधून ध्या-

॥ वी, आणि तिच्यावर त्याच्या मंगळ आशिवोदाचें ॥शेका-

त ' मोतंब करून घ्यावें.

__ ८. कारण परमेश्वराच्या आशिर्वांदाशिवाय व अनु

- १ गहाशिवाय विवाहासारखी महत्वाची जबाबदारी पतक-
1. रून संसारी ग्रहस्थाचीं कतंब्ये केवळ आपल्या एकव्या-
१६. च्याच सामथ्योवर बजावण्यास कोण समर्थ आहे १

_ ४ कोणी नाहीं

“त

अतएव, विवाहंदेवतेसमोर मस्तक नभ्न करा. |

__ १ तिचा आशिर्वाद संपादन करा, तिची कृपा आणि साम-
ह जीम | 'थ्य अतःकरणांत सांठवा, आणि नतर संसारमंदिरांत मवे-

'श॒ करा. नाहीं तर संसारांतील नानाविध संकटे | |

| ! टाळण्यास व भयंकर मोह जिंकण्यास तुझी कदापि समथ |

_ १ होणार नाहीं

१०. तुमच्या जिवांत जीव आहे तोंपर्यंत नित्यश: प-
| ग रमेश्वरापाशी हच मागा कीं--हे देवा, आमचा हा आसमिक । न
_ | संबंध दिवसानुदिवस आधेकाधिक ढढ होत जाऊन
१ शेवटी आही उभयतां चिरकालपर्यंत ऐक्यावस्थेत राह र
_ ॥ असा अनुअह कर. |
॥ ११. लग्नसंबंध झाला हणजे विवाहित अवस्थेतील
| | सुखाची पारिसमात्ते झाली असें नाहीं. म्रेम आणि प- 1
/ वित्रता हे आत्म्याचे दोन गुण ज्या अवस्थेंत एकसारखे १ न
| | वर्धेन पावत असतात अशी जी विवाहितावस्था तिला ह्या 1
न | ग्नसंबंधानें केवळ मारंभ होतो असेच समजावयाचे. |.
| .. १९२. इहलोकी स्त्रीपुरुषांचा विवाह कधींही पणे होत.
_ १ नाहीं. शेवटी मरणानंतर पातेपत्नींच्या आत्म्यांचें शाश्व- १.
| / त ऐक्य होऊन उभयतांस परस्पर समागमारचे अविच्छि ह
१ ज्ञ सुख प्राप्त व्हावयाचें असते. विवाह ही त्या सखाची. |
| ! प्रथम पायरी होय | ला यी
१. १३. यास्तव, पतिपत्नींनी हे॑ आत्मिक ऐक्य वाढ- ह. | ह...
१ विण्याचा सतत प्रयत्न करावा. 1 क

१. १४. इहलोकी पाति व पत्नि ह्या दोन निरनिराळ्या । ह.
१. स्वतंत्र व्यक्ती दिसतात. तथापे, मृत्यूनंतर परस्परांच्या ।..

र पतिपत्नी | 99९

क

-॥ होइल. तीं दोघें पूणेपणे एक होतील, त्यांच्यामध्यें को
| / णत्याही प्रकारचा वियोग अथवा विपर्यास. होणार नाहीं
हाच खरा विवाह होय.

/
| --पर्शिरशर्शिशिनलिणरा
'॥॥ आत्म्याचे ऐक्य झाल्यावर त्यांच्यामधील सवे भेद नष्ट |
टं

१५. सारांश, लम्नसंस्कार हा या आत्मिक विवाहा- |.
| चे उत्तम द्योतक होय. यास्तव, पातैपत्नींनीं परस्परां-
॥ वर पूर्ण विश्वास ठेवावा, शुद भेम करावें, व ऐहिक आ-
णि पारळौकिक गोष्टींमध्ये सदांसर्वेदां ऐक्यभावानं व
४ सठुख्याने वागावे. असे झाल्याशिवाय विवाह सफल
“. | द टा बयांचा नाहीं . |

१७. १६. पतींगे पत्नीचा, किंवा पत्नीर्ने पतीचा धिःकार
ऱ् करून आपल्या आंगीं श्रष्ठपणा घेऊन एकमेकांवर का
१ णत्याही प्रकारचे वर्चेस्व चालविण्याचा प्रयत्न करूं नये
_॥ परमेश्वराच्या घरीं उभयतांचाही अधिकार एकसारखाच
४ आहे, हे निरंतर ध्यानांत बाळगून संसार करावा.

|

ह दु द अ मतर,

१७. जे पुरुष आपंल्या स्वरियांस गुलामांम्रमाण वाग

|| - वितात, त्यांस घरामध्ये कैद्यांममाणें प्रतिबंधांत ठेविल्या- ॥.
रे ॥ शिवाय त्यांचे पातित्रत्यँ कदापि सुरसित राहाणार नाहीं, १ ४
_॥ असं ज्यांस वाटतं, तसंच जे त्यांची सुधारणा न कारितां ॥.

७२ ____ नव साहिता

वड कायाचा डामामया या आबा जजआआ य

॥£ त्यांत निरंतर दुधर दास्यावस्थेतं ठेवूं पाहंतात ते त्यांचे

/ पती ह्मणवून घेण्यास योग्य नाहींत |
| १८. तसेच, पतीचा नांनाप्रकारं छल करून, अथंवा ।
| मोहपाशांनीं त्यास बड करून त्याजवर आपलें वचस्वे ।
॥ ठेव पाहणारी स्त्रोही पत्नी हणवून घेण्यास सहसा

। योग्य होत नाहीं. ।
/ १९. संसारांत पंतीनें पत्नीवर अथवा पत्नीर्न पतीवर ।
| कोणत्याही प्रकारचा जुलूम करूं नये, उभयतांनीं एक
_ मतानें संसार करावा. |
४ २०. स्त्रीपुरुषांची योग्यता व अधिकार सारखे आ- ।
.॥ हेत; तरी पुरुषाने व स्त्रीनेंही आपापल्या कतेव्यांमर्ध्ये ।

_॥ करूं नये.

_॥ दक्ष राहावे --दुसऱ्याचा अधिकार बळकावण्याचा प्रयत्न | !

-॥. २१. कुटुंबांतील प्रत्यक जणास परमेश्वराने एकेक ।
॥ कार्येभांग नेमून दिला आहे. तो कोणीही सोडूं नये. |
॥ २९. पुरुषाने स्रोत्व पतकरून घरांतील गृहळुत्य क- ॥
॥ रण्याची इच्छा धरूं नये; स्त्रीनेंही आंगीं पुरुषषणा आ- |.
॥ णून पुरुषांचे काम करण्याची हांव धरूं नये ह,
| २३. प्रत्येकास परमेश्वराने जे कांहीं कर्तव्य लावून ॥

दिळे असेल तें स्त्रीनें व पुरुषानेंही संतोषाने करावें. दो- |
घानाहा एकमेकांस आपले सहाय्यकारी समजावे--- )
प्रतिस्पर्धी समज नये |

वळ

कोमल देहस्वभाव विसरते, व आपला वास्तविक कार्यभा-
ग सोडून अल्यत कष्टसाध्य व स्त्रोजातीस अयोग्य अशी ।
पुरुषाचा कार्म कारते तीस धिक्कार असो! अशा स्त्रीचा ।

-.॥ सवेथा नाश होईल आणि शेवटी ...विल्ये ज्मा व:
र | र्‍ अनमातेषठा भांगण भाग पडेल |

२५. गवोन जसा कुटुंबाचा घात होतो, तरच हेवा ।

“१ अथवा मत्सर यानेही संसाराचे मातेरे होऊन कटंबस- ॥
-. ॥ खाचा सवेस्वी नाश होतो. यास्तव, मत्सर करणे ह मोठें | |
ह त. 'पाप होय, असं समजून त्यापासून दूर राहा

२९. विश्वासघातांसारखे दुसरें महत्पातक नाहीं

४६ आणि स्त्रीने आपलें पातित्रत्य व पुरुषाने आपळे पत्निव्त | -
:) | मण हाऊ दर्ण यासारखा महा विश्वासघात नाहीं. या- |
|| स्तव, हें त्रत फार सावधगिरीने पाळिछे प हिजे. तें मंग. ॥.
क. " करण्याच्या. विचाराच्या नस्त्या छायेनेही अंतःकरण १

_ २९४. जी स्त्रो परमेश्वराची अवज्ञा करून आपला 1.

_ ७४ नव संहिता.

२७. जे पातित्रत्य राखण्यास महत्म्रयास पडतात, ।
निधोस्त स्थलीं मात्र जे सुरक्षित राहाते--अगदीं अल्प |
मोहानेंही ज्याचा नाश होतो--तें खरें पातित्रत्य नव्हे.
स्रीपुरुषांमधीळ प्रेम इतकें ढढ असलें पाहिजे कौ, कसाही ॥
॥ प्रबल मोह प्राप्त झाला तरी ज्यांच्या योगें ह्या भेमाचा ।
| नाश होण्याचा संभव आहे अशा प्रकारचे विचारही

/ त्यांच्या मनांत येऊं नयेत. |
९८. पातिब्रत्यावरोबर आंगीं अचल प्रेमही असले ।
पाहिजे. पहिल्या सणाहुच्या योगें स्त्रियांची योग्यता ,
४४ कायम राहाते, दुसऱ्याच्या योगें त्या इतरांची योग्यता ।

वाढवितात. पातिजत्य ही एक प्रकारची कळी व प्रेम हे
व | _ तिचे प्रफुठ्चित पुष्प असें झणण्यास चिता नाहीं.

२९. यास्तव, पतिपत्मोनीं परस्परांवर निर्भर प्रेम
र करावें, व एकमेकांच्या अंतःकरणांत भेमाच्या हारे चि- ।! न

रकाळ वास करावा | री!
| ९०. एकमेकांच्या सहाय्याने उभयतां जसा संसार ॥
। चालवितात तशीच दोघांनीं मिळून नित्यशः इश्वरोपाराना |.
॥ करावी. कधीं कधीं पारमार्थिक विषयांवर संभाषण क- ॥.
॥ रून आपले विचार परस्परांस निवेदन करावे.

पतिपत्नी, १७९

. |. ३१. पतिपत्नी एकांत स्थलीं एकत्र बसून आनंदभारित ।
४६ अंतःकरणाने ज्या कालीं परमात्म्याचे ध्यान, भजन, चि-
४ तन करितात त्या कालचा तो देखावा अत्यंत रमणीय हो- !
य! तो पाहून जगदात्म्यास परम संतोष होतो.
४ & २१२. अशा प्रकारे संसार करणाऱ्या स्त्रीपुरुषांच्या
१ स्वर्गपुखास इहलोकींच मारंभ होतो. मरणोत्तर तीं शा-
१ श्वत तुखानंदांत चिरकाळ वास करितात.

..
७ नव संहिता. ।

1. . (कातीव तरी)
4: न.

४७... 0.

र्‍: ज्या बर घरांतील माणसें आपल्या चाकरनोकरांनां
| र /ड्क्रिमायेने वागवितात आणि त्यांस कोणत्याही गो-
; ष्टीची वाण पडूं देत नाहींत तं ग्रह धन्य!

_ २. कधीं कधीं मनुष्ये गवोनें फुगून जातात व आ-
पल्या चाकरमाणसांचा हेष व तिरस्कार करितात. त्यां-
चा समाचार घेतल्याने आपला अपमान होतो असें लां-
स वाटतें

१. त आपल्या मनात हणतात का डुसर्‍याच काम

करणें, त्यांच्या उपयोगी पडणे, हं काम चाकराचे आहे,
धन्याचे नाहीं |

| ४. परंतु हे ह्मणणे रास्त नाहीं. केवळ चाकरानेंच
काम करावें असें नाहीं; धन्यानेही काम केळे पाहिजे
जो काम करीत नाहीं तो धनी होण्यास योग्य नाहीं

न
1,

र. काम करणारीं माणसें, आपल्या मुलांठेकरांसारखीं आहे
४ त असें जाणून घरांतील यजमानाने मोव्या प्रेमाने त्यांचा
॥ संभाळ करावा

| आपणास नेमिले, आहे, आणि*ही कामगिरी.आपण कशी
४ काय बजाविली*ह्याचा-एके'दिवशीं आपणास त्याजपा्शी
__ १ जबाबन्द्यावा लागेल, हं भत्येक मनुष्याने ध्यानांत ठेविळे
_ १ पाहिजे

__ ४ पाच्या ठिकाणीं आहे व घरची ग्रहिणी स्यांच्या

चाकरनोकर. त

५. सकल पथ्वीपति विश्वनायक परमेश्वर तो देखी-
ल आपले राजासन सोडन आति होन दीन अश्या जीवांची

रर २...

॥ सेवा करण्याकरितां नित्य इहलोकी येतो; तेव्हां इतरांचा
् / काय पाड! |

६. ह्या कामीं पामरमाणसांनीं अभिमान बाळग-

॥ ण्याचे काय प्रयोजनः मनुष्यांनीं अभिमानाचा सत्वर त्या-
॥ ग करावा आणि आपली. सेवा करणाऱ्या चाकरांच्या
॥ उपयोगी पडगे*हं महड्राग्याचे काम आहे असे समजाव

७. घरांतील चाकरनोौकर व आपल्या हातांखाली

<. ह्या मनुष्यांचा संमाळ करण्यासच परमेश्वराने

घरांतील

९. घरांतील यजमान चाकरमाणसांस तयांच्या वा-

७9८ नव संहिता

!

। आईच्या ठिकाणीं आहे. अशा रीतीने वागविल्यास त्यांस
; परम संतोष होतो आणि ते मांठ्या आनंदान व वस्वा-
|?

: सान धन्याची चाकरी कारंतात

रि

१०. नवीन चाकर ठेवतांनाच त्यास काय काय का-
म करावें लागेळ, ते कोणत्या प्रकारचें आहे, वगेरे स्‌वै

क,

!
१
गोष्टी त्यास नीट समजावून सांगाव्या. तसच त्यानं नित्य
र किती वेळ काम करावयाचें, किती वेळ विश्राते,*ध्याव-
: याची, दरमहा त्यास किती व कधीं वेतन. मिळावयाचें
इत्यादि सर्व गोष्टी अगोद्र स्पष्ट ठरवाव्या. असं केल्या-

शिवाय कोणासही चाकरीस ठेवूं नये

|

| नियामेत वेळीं चाकराचा पगार द्यावा. तो आ- ।

|| पणाकडे बाकी राहूं देऊं नये. चाकराचे पैसे आपणाकडे |
१ बाकी राहूं दिल्याने एक तर आपण त्याचे कणकरी
| तो. शिवाय, केळेळा ठराव मोडिल्याचें पातक आप-
णांत लागते तं निराळेच. जवळ पैसा नसला हणजे चचा- शि
| कर लोक दुसऱ्याचे कजे काढितात. तेंही न मिळालें

देशा होण्यास त्यांचा धनीच कारण-होतो

| तर धन्यास अथवा इतर कोणास फसवितात, चोऱ्या |.
| ४ करितात, व शेवटी एकाद्या संकटांत पडतात! ही त्यांची ॥

मल्ल क्स

चाकरनौकर, ७९

१२९. इकडे धनी तर चाकराच्या पेशावर मोजा मारी-
॥ त असतो! ह्याप्रमाणें गरोब बिचाऱ्या चाकराच्या तोड- | |
॥ ची कोरडी मीठभाकर काढून त्यास अन्ाच्च करावयास
| लावार्वे व त्याच्या निढळेच्या पैशावर आपण व आपल्या
_ १ मुलांबाळांनीं यथेच्छ मजा मारावी हं महा दारुण पातक
_ ॥ होय!
_॥ ११३. अशा प्रकारची दृष्ट स्वार्थपरता, घोर अन्याय, व!
॥ राक्षसी निदेयता यांपासून परमेश्वर प्रलेकाचें रक्षण करो! |
. ४ १४. चाकरांस मोहपाशांत पाडूं नका. दीनदुबेलां-

/ स मोहाच्या पाश्ांत पाडणे महा पापकर्म होय
। १५. चाकरांस नियमित काम देण्याचे ऐवजीं सव
_॥ प्रकारची कामें दिलीं असतां आळसार्ने त्यांकडे दुळेल्य ।।.
_ १ करण्याचा त्यांस मोठा मोह पडतो. यास्तव तीन चार ॥॥
_ /॥ माणसांचे काम एका मनुष्यावर सहसा लाढूं नये. ह.
. ४ १६. ज्यास अनेक कामें करावयाची असतात त्याक- | |
४ डून एकही काम नीट होत नाहीं. उलट धन्यास त्रास
॥ व अडचण हां मात्र भोगावी लागतात. ह
_॥॥& १७. पैसे, डागडागींने, मोळवान चीजवस्त जेथे उ- ॥
__ ॥ घडी हातास लागण्यासारखी पडली असेळ तेथें चाकरास |

कन्स्स्स्स्सस्स््स्स््ल्स््स््ल्क््स्स््क््सस्स्स्सस््स्स्स्सस्ल्लस्क्सस्ल्टट्ल्ट
णा हजार .-'बी डर पोह? हीर य” महा हर "र >. वई पवी बेकर म भक याय वी

': पाठवू नये. एकाएकीं त्याच्या विश्वासावर घर टाकूं नये.
।. टाकिठें असतां त्यास चोरी करण्याचा मोह होतो.
॥ १८. जे कोणी घरांतील चीजवस्त वारंवार पाहात

।: नाहींत, पैक्याची पर्वी न करितां त्याची उधळपट्टी करितात, |
|; चाकरमाणसांवर योग्य नजर न ठेवतां त्यांच्याशीं सलगींने

.॥, वागतात, अशा धन्याशीं चाकर लोक लबाडीने वागतात.
/: त्यास जुमानीत नाहीत, व सवड सांपडल्यास घरांतील
|! चौजवस्त तत्काळ नाहींशी करितात.

| १९. धन्याच्या अव्यवस्थित व गैरशिस्त चालीमुळे

|. अनेक विश्वासू चाकर लबाड व अम्रामागिक झाळे आहेत!

॥ २०. अशा प्रकारचे धनी परमेश्वराचे व मनुष्याचेही ।:

| अपराधी होतात. परमेश्वराच्या ळपेनें आपल्या हातीं

.) आलेल्या माणसांस वाईट मागीस लाविल्याबद्दल साक्षात

_ १ परमेश्वराचे, आणे आपल्या मानवबंधूंस मोहांत पाडून
_ ४. त्यांच्या आत्म्याचा सर्वेस्वी नाश केल्याबद्दल मनुष्यांचे,

७३. ० च

॥. असे उभयतांचेही ते घोर अपराधी होतात. खरोखर बे-

| पवी धनी व अप्रामाणिक चाकर, हे दोघेही ईश्वराच्या ॥.

५; घरी दंडास पात्र आहेत क क वीस ती
| ९९१. नौकरचाकरांची निजावयाची जागा, दमट, ओ- ॥

प्न्य्य््य्य्य्यन्न्न्न्न्न्न्न्न्य्क््स््क्ल्ल्क्स्स्व्क््क्क््स््स्क्क्क्स्स््स् ल्ल

चौकरनौकर. ८९

/ टसर, अथवा रोगी असूं नथे. त्यांनां खावयास |
॥ पोटभर अन्न, नेसावयास आंगभर वस्त्र, व निजावयास |
_ ॥ निवाऱ्याची जागा, ह्या सर्प गोष्टी असाव्या तश्या आहेत ।:
.॥ कीं नाहींत याविषयीं धन्याने नित्य चवकशी करावी.
१॥ २२. ते आजारी होऊन त्यांच्या जिवास बरें नाहींसें
॥. झाल्यास औषधपाण्याची नीट व्यवस्था करावी. कदापि
॥ हयगय करूं नये
| २१. सांगितठेलें न ऐकिल्यास, अथवा कामांची को- १
__ | णत्याही प्रकारें हयगय केल्यास एकादे वेळीं चाकरांस ।
शा , रागे भरावे; परंतु तसेंच कांहीं विशेष काम हुकुमाप्र-

|. मारणे वेळेनुसार बजावल्यास त्यांशीं दोन गोड शब्द बोटू- ॥
'न किंवा ल्हानसान देणगी देऊन त्यांस संतुष्ट करावें.

ये झाल्यास चाकर लोकांस आपल्या सामर्थ्यानुरूप मरि- |

घान्न भोजन द्यावें ् |
२५. कधीं मधी नवी जुनी वस्त्र, घरांत आणिठेली ।

_ ॥ फळफळावळ, प्रसंगानुसार पैसा अधेला ३० दिल्यास चा- |.

त. | 'करमाणसें सबेदां संतुष्ठ राहून धन्यास आशिवाद देतात. ॥

_._ २६. घरांमध्यें स्रिया चाकरीस ठेविलेल्या असल्या- ।

क 5 पळ व्या हार वेड: माह पवई यकी डक या यया वह पक ' डी

९४. सणावाराचे दिवशीं अथवा घरांत कांहीं का- | .

टं य नव संहिता,
| | स परुष चाकरमाणसांस त्यांच्याशी सळगी अथवा अ- /

४४ मर्योद वर्तेन करूं देऊं नये. असें न केल्यास धन्याचे ।
!। घरास कलंक लागल्यावाचून राहाणार नाहीं

२७. दारू, भांग, अफू इत्यादि मादक पदार्थाचे से- ॥.

४ वन व हरएक प्रकारचें इतर दुराचरण, यांपासून चाकर ।

॥ माणसांचे मोठ्या सस्तीनें संरक्षण करावें

४ ९८. नोकर माणसांच्या चालासाते अयोग्य व ह- !
४ लकट असतात. हणून आपल्या मुळांळेंकरांस त्यांचा ।
/. विशेष सहवास होऊं देऊं नये. त्यांच्या सहवासाने मो- |

१ ठमोव्यांची मुळें बिघडून वाईट फंदांत पडल्याची अनेक ||
॥ उदाहरणे आहेत 0116

४ २९. वाईट चालीच्या व्यमिचारिणी स्त्रिया मोलक- ।
४ रीच्या मिषाने बायकामुळांच्या कुटुंबांत चाकरीस रा- |.

_ १ हून त्यांचा सर्वयैव नाश करितात. अशा दुष्ट स्रियांचे ।
_ १ वारेंही आपल्या कुटुंबांत पडूं देऊं नथे

१ ३०. चाकरमाणसांनी नीतिमान व्हावे, सर्वाशी इ- |.
१ मानाने वागावे, व सवदा खऱ्या मागोने चालावे, अशा- ॥
॥ विषयीं आपणाकडून होईल तितका यत्न करावा ह!

११. त्यांस लिहितां वाचतां येत असल्यास बोधपर

चाकरनीकर,

ल्हान लहान पुस्तके, अल्पस्वल्प वतमान पत्रे त्यांस |
' वाचावयास द्यावी. अशा वाचनाने रिकामपणीं त्यांच्या ॥
| मनास बोध व करमणूक होऊन ल्यांचें चित्त वाईट मार्गी-
॥ कडे वळत नाहीं.

१२. चाकरमाणसें परमेश्वराचे भजनपूजन कर- |
_॥ ण्यांत गुंतळीं असतांना त्यांस काम सांगून त्यांच्या

। भक्तीचा भंग कधींही करूं. नये. | |
| १९३. आपला भक्तिमार्ग त्यांस प्रशस्त वाटत अस- |
॥ ल्यास आपल्या उपासनेच्या वेळीं त्यांसही. जवळ बस- ।

ि १ ' वार्वे आणि त्यांच्याकडून इंश्वरभक्ति करवावी.

३४. सवेसमर्थ परमेश्वर आपला धनी आहे व आ-

_ १ पण सवे मानवप्राणी त्याचे सेवक आहों; तो आपणांस |
| किती मायेने, दयेनें व भ्रेमानें वागवीत आहे ! त्याचभ- ॥.

_॥ मारणे आपणही आपल्या चाकरमाणसांवर सरवेदा दया,
॥ माया, व प्रेम केलें पाहिजे

आव्हा मड लट र,

(9 नब संहिता.

१४.
">या
किरण
१] जा
9)

| अविनाशी परमेश्वराचे नामस्मरण करून करावी. ।
र म २. मूर्तिपूजेसंबंधी संस्कारांचा लवठेशही त्यांत ।

६ ! - नसावा |
२. तर्सेच, आपले नातलग व इष्टमित्र यांची मने |

(तक आपल्या घरांतील सर्वे कार्ये अह्ितीय,

_ ४ संतुष्ट राखण्याकरितां ह्मणून कोणत्याही प्रकारचें अ- ४...
_ १ तिमापूजन करूं नये. त्याचप्रमाणे ज्यांच्यायोगें मनाची
__ ॥ प्रदृत्ति मूसिपूजनाकडे होण्याचा संभव आहे, अशा

__ ॥ मकारचे नवीन निर्थक संस्कार उपस्थित करूं नयेत |
४. आपल्या धमाची पवित्रता सवेदां शुचिभूंत रा- | |

॥ खावी. त्याच्या कोणत्याही विधींत अथवा संस्कारांत |
१॥ अधमे अथवा थोतांड यांचा शिरकाव होऊं देऊं नये. ।

“न

सस्कार. ८९

न
द का कक ७०७ ७ ७०७००७००५० ह...

। तसेच, लहानमोव्या सवे ळत्यांत विवेकपूर्वक वागून आ- ।
पळे मन निर्मळ व पवित्र राखावे.

५, धर्मसंस्कारांत बाह्य आडंबर व व्यर्थ डामडोल
नसावा. |
४. कारण मनुष्याच्या मनास एकवार ह्या बाह्य
_॥ कर्माची गोडी लागली ह्मणजे त्याची ह्या बाह्य कमीवरच
विशेष श्रडा बसते. अशानं मनुष्य कमेठ होतो. कमेठ-
पणा हा आत्म्याच्या अंधपणारचे दर्शक होय.
. ७. सर्वे संस्कार साधे व हृदयम्राहक असावे. ल्यां-
। चा अर्थ सर्वांस सहज समजे असा असावा.
॥॥ ८. इेश्वरास साधी भक्ति फार म्रिय असते. लाच्या
| खऱ्या भक्तांस शुष्क कमेकांडाचा कंटाळा येतो |
| ९. ज्या कर्मात भक्ति नाहीं ती सर्वे व्यथे होत. ।॥.
_ ॥ तसंच जे संस्कार बाह्य असतात त्यांत पुण्य अथवा | |
१ पवित्रता यांचा लेशही नसतो |
.॥ २१०. एकादा संस्कार कितीही सार्थ असला तरी के- |
॥ वळ ला संस्काराच्या आंगीं आत्म्याचा उद्धार करण्याचे
_ ॥ काडीमात्ही सामर्थ्य नसते. तसंच ज्या वस्तूस आपण ।
|| पवित्र असे समजतो यांच्यामध्यें पावित्रपणा नसतो. |

ट्ट ____ नव संहिता.

११. सुगंधी धूप, सुवासिक पुष्पे, निर्मळ उदक,
॥ भव्य निशाणे, आणि सुंदर चित्रे, हीं सवे भक्तीची उप- ।
॥ करणें होत. अंतःकरणांत भक्तिभाव उदित करून तो ।
॥ वाढविण्यास ही कारणीभूत होतात. तथापि, ह्यांच्या- ।
ठायीं स्वतंत्रपणें कोणत्याही प्रकारची पवित्रता वास |
॥ करीत नाहीं | | |
॥ १९. ज्यांच्या त्यांच्या सोयीभमाणं व सवडीप्रमाणे ।
| ज्यांनी त्यांनी प्रत्येक संस्काराचा काळ व वेळ, स्थळ व
॥ प्रसंग हे सवे नेमावेत, तथापि अमुक काळ शुभ व अ- ॥
॥ मुक अशुभ, असं कदापि समजूं नये. इश्वराच्या घरीं १
| सवे काळ शुभ आहेत व सवे स्थळें पवित्र आहेत |

॥ १३. झासत्रवाचन, कथापुराणश्रवण, स्नान, दान,
॥ इत्यादिकांचा यथायोग्य उपयोग केल्यास त्यांच्या-
_ ॥ योंगे आत्म्याचे पुष्कळ कल्याण होईल. परंतु केवळ ॥.
_॥ ह्यांच्याच योगे सर्हति प्राप्त होते असं कोणींही मानूं नये. |
४ १४. सारांश, निवळ संस्कारांच्या आंगीं कोणत्याही । | न
॥ प्रकारचा पवित्रपणा नाहीं. शुद्ध मनाने ते केले असतां । | |
॥ मनावर त्यांचा परिणाम अत्यंत पवित्र होतो. यास्तव, ॥
. ४ धर्मसंबंधीं सर्वे क्रिया व संस्कार सद्वावाने व गांभीयीने |.

ह बतीत.

क "अ
त टनकक- "ही कॉ

/ करावेत. ज्याविषयी आपल्या मनांत पूज्यभाव नाहीं तं
| कर्मे लोकभीतीस्तव अथवा ळोकप्रीतीस्तव सहसा आच- |
र्नये

१५. घरामध्यें एकार्दे काये अथवा संस्कार कतेव्य |.

४ झाल्यास तो यथासांग, यथाविधी करावा. त्यांत कोण- ॥
१ त्याही प्रकारची उणीव पडूं देऊं नये. असें केल्याशि- |
॥ वाय लाचे महत्व समजत नाहीं, व महत्व न समजल्यास |
_ ॥ त्यापासून जो कांहीं कार्यभाग व्हायाचा तो होत नाहीं. ।|
_ १६. ह्या पवित्र नवविधान धर्माच्या सर्व अनुया- ।
४ यांनीं प्रत्येक संस्कार, निदान मुख्य मुख्य गोष्टींच्या सं- ।|
१ बंधाने तरी, एक सारख्या रीतीनें करावा. देशाचार, कु- ।:
४ लाचार, व्यक्तिमात्राची आवडनावड ह्यांवर अवलंबून ।

_ "१ असणाऱ्या ज्या कांहीं गोण गोष्टी आहेत लांसंबंधानं ।

॥॥ थोडें बहुत अंतर पडल्यास चिता नाही.
व | १७. ह्यामरमा्गे ““ एकमेवाडितीयं ” अश्या पर-
_ | भेश्वराचे जे कोणी पूजक आहित त्यांच्या धर्मविचारांत ॥
_॥ जसे ऐक्य आहे, तसेच त्यांच्या धर्मीचारांत व घमेसंस्का-
_ १ रांतही ऐक्‍्यच असलें पाहिजे,

१४८. नयमन म्या प्या ्यययाप टया सा पाया मा म्लान म्यान ्

<< नव संहिता.

कज अथवा जन्मोत्सव र >) |
१५,

ग “१ टि वि 6 (पट िध्>प्ण्या

ना आनद करावा

नड
-&*णास्ञद द्य र
| ख्या पद र्ल

_ २. हा आनंदाचा प्रसंग मोव्या उत्साहाने ।
आणि समारंभाने गाजवावा

१. बालकाचा जन्म मोव्या उत्सवाचा प्रसंग होय- ।
अंतरालांत नुक्तच उदयास आलेलें एकादे तेजःपुंज न- ४.
'क्षत्र अवलोकन करून अंतःकरणास जसा अवर्णनीय ॥.
आनंद होतो, त्याचप्रमाणें नूतन बाळक जन्मास आलेलें | |.
पाहून त्याच्या मातापितरांस अलौकिक आनंद होतो. | ०
ह्या आनंदाच्या प्रसंगी परमेश्वरास विसरतां कामा नये. ॥_.

र ४०४0 फो ॥
र्‍ >: घरांमध्ये मूळ जन्मळें असतां घरांतील सर्वे माणसां- ।

४. नूतन बालक परमेश्वराची अतिश्रे् देणगी--- |.

नातकम॑ भथवा जन्मोत्सव

त्याच्या अनंत कपेचे उत्कृष्ट दर्शक होय.

५, लहान बालकांच्या मनांत पवित्रता वास करिते.
त्यांच्या मुखचंद्रावर ईश्वरी प्रभा नांदत असते.

६१. अशा प्रकारचा पवित्र प्राणी ज्या ग्रही जन्मास
येतो, त्या ग्रहीं अवश्य आनंदोत्सव असावा.

७. त्या लहान बालकाची मातापितरं, बहिणभाऊ,
इष्टमित्र, शेजारीपाजारी ह्या सर्वांनी महोत्सव करावा, |
आणि परमेश्वराने रुपाठु होऊन हं अपत्यरत्न आपणास
दिलें हणून त्याची स्तुति करावी.

८. मूळ जन्मल्यानंतर दायीने त्याचें सर्वांग निर्मल
धुवावे, आणि त्यास स्वच्छ शुभ्र वस्त्राने गुंडाळून मातेच्या.
अंकावर ठेवार्वे. |

९. आपल्या अपत्यरत्नारचे मृुखकमळ अवलोकन
करून आईने प्रेमभरित अंतःकरणार्न त्याचे चुंबन करावे.

१०. नंतर नेत्र निमीलित करून शांत चित्ताने परमे-
श्वराची स्तुति करावी कीं.---दयाघन प्रभू, तुझ्या ळपेन ।
न प्राप्त झालेल्या ह्या अपत्यरत्नार्च मुखकमल अवलोकन ) |
" करून ही तुझी दीन दासी धन्य झाली ! तुझा हा मजव-
र अतिश्रेध अनुग्रह होय. मंगलमय पित्या, ह्या बाल-

९० . नव संहिता.
कास आरिर्वांद दे; आणि ह्यास सर्वेस्वी आपलें कर

११. तदनंतर बापाने बालकास अवलोकन करावे
आणि इश्वराची स्तुति करावी.

१२. कांहीं काल गेल्यानंतर भावंडांनी, जवळच्या
आतप्तांनीं, व इष्टमित्रांनींही मुलास पहावें आणि त्याचें
कल्याणार्थ ईश्वराचा आशिवौद मागावा.

११. मुलाच्या जन्मदिवसापासून एक महिनापयंत
त्यास व त्याच्या आईस एकांत व शांत स्थलीं ठेवावे.
उभयतांसही फार जपावे व त्यांची उत्तम जतन करावी.
वैद्य सांगेळ त्याप्रमाणे औषधपाणी देऊन त्यांचा सांभा-
ळ करावा.

१४. एक महिना झाल्यावर मुलाचे जातकम॑ अथ-
वा जन्मोत्सव करावा.

७ ७ >> >

र ह. क

१९. जातकर्माभीत्य्थ नेमिठेल्या दिवशीं कटंबांती-
ल उपासनास्थान पुष्पांनीं व वेठींनीं सुशोभित करावें.
त्या दिवशीं सवे इष्टमित्रांस उपासनेकारेतां पाचारण
करावें.

१ ६. नित्योपासनेचा पूर्वमाग संपल्यावर मुलाच्या
बापाने प्रार्थना करावी.--- |

जातकर्म अथवा जन्मोत्सव. रै

१७. हे करुणामय प्रभो, हे बालक तुझा रुपाप्रसा-

द॒ होय. मातेच्या उदरांत नऊ महिनेपयंत अतक्यं चा-
' तुयोनें यास तूं वाढविठेंस, ह्याच्या दुबेळ अवस्थेंत आ- ।
जपयंत तूच ह्याच सरक्षण केलस, आणि ह्या पुढहां तूच )
रक्षण करणार. प्रभो, तुझ्या कपेस पार नाहीं! दयालु |
_ ४ होऊन हें बाळकरत्न जसें तूं आह्मांस दिलेस तसेंच सवे ।
संकटांपासून व रोगांपासून तूं ह्याचें रक्षण कर. ह्या म्रिय ॥
' बालकाच्या संबंधें माझें काय कर्तव्य आहे हे मला शि- |
कोव आणि तें शक्‍त्यनुसार बजांवण्याचें सामथ्ये दे. मी ।

॥ अत्यंत अज्ञानी व परम दुदेळ आहे. ह्याचें संगोपन |
॥ करणें, ह्याच्या ठायीं भक्तिभाव उत्पन्न करणें, व ह्याच्या १
॥॥ हातून तुझी सेवाचाकरी करविणें, इत्यादि परम कठिण । |
गोष्टी तुझ्या प्रसादावांचून माझ्या हातून कदापि व्हा-
| ' वयाच्या नाहींत. ह्या तूंच माझ्या हातून घडीव. ह्या |
॥ बाळास तुझा मंगळ आशिवोद दे. तूंच ह्याची माता, ॥
१ तूंच ह्याचा पिता, आणि तृंच ह्याचा सखा. आपल्या ळपा- ॥.
_ १ छत्रा खालीं ह्यास तू सदैव राख. ह्या बालकास आप- र
१ ल्या मधुमय अंकावर सर्वकाळ घेऊन बैस, ह्मणजे ह्यास. ।
_ १ कोणत्याही प्रकारची बाधा होणार नाहीं. जननी, ह्यावर |.
-_ ॥॥ असा अनुग्रह कर कीं हे मोठें झाल्यावर आपल्या |...

९२ ____ नव संहिता.

| कुलास सवे प्रकारे भषण होऊन मातापितरांच्या अंतः:-
करणास संतोष देईल. ह्याच्या सकल इच्छा, विचार,
आणि आचार मंगळ होतील असे कर |
१८. ह्यानंतर उपासकार्ने आशिवेचन ह्णारवे, व
शेवटीं सर्वे भक्तजनांनीं “ शांतिः शांतिः शांतेः”
असं त्रिवार उच्चारावे

१९. नंतर प्रसंगास अनुरूप असं एकादे पद्य हणन
उत्सवाची पारिसमाप्ति करावी

.>ईे.. केक... निकेत *्िळ क... मचे...”

. ४२२ र्ट शी १7९79 र. ८
9 ता डा ४२३४७२०.
3) र “व्या सहस प्त > होड!
व. धल कळ ककमी
क्ट्र्त्य्र्

नामकरण. ९.३

“ | “र | क,
र>नामकरण. सय)
| अथवा |
क पीक
सुलाचे नांव ठेवण.
१६.
| >>. |
५०००५ क
“मूर सहा महिन्याचे झाल्यावर त्याचें नांव ठेवावे
ऱ । २. निश्चित दिवशी प्रातःकाळी मुलास मंगल- |
म स्नान घालावे |
३, स्नानाचे अगोदर त्याच्या सर्वांगास सुगंधि तैल ॥.
. ळावावे, व मस्तकास शीतळ व सुवासिक तेल चोळावे. ।
| नंतर स्वच्छ पात्रा उष्णोदकाचें स्नान घालावें, व सर्वांग ।
निमेळ घऊन काढावें. ह्याभमार्णे अभ्यंगस्नान झाल्या-
वर सर्वांग कोरडे करावें | |
_ ४. तदनंतर त्यास नवीन वस्त्रे घालावी. मातापित- ।

भं न र का 1 हँ १ अ र क व री
__ 'ुद्स्स्स्स्स्स्स्स्ल्य्स्स स्स्स्स्सस्सन्र

९४७ नेव संहिता.
कण दणीधणणतणा षण णय वीणा मनम ्का
मज सामथ्यां ९ रं त्याच्य अ

राच्या सामथ्यांनुरूप त्याच्या आंगावर अलंकारभूर्षण । |
घालावी. आंगावरील अलंकार सांधे व बेताचे असावेत.

५. आपल्या देशाचारास अनुसरून, मुलाच्या क-
पाळीं चंदूनतिलक लावावा.

६. मुळाचे अभ्यंगस्नान व वस्त्रालंकारपरिधान हे ।.
/ विधि होत असतां, आपल्या देशचीं जीं कांही मंगल ।
वादच आहेत तीं वाजत असावीं |

७. ह्या मसगी सव ग्रह.धुऊन सारवून स्वच्छ केले-
ळ॑ असावे. ज्या ठिकाणीं नामकरणसंस्कार करा-
वयाचे ठरळे असेल तें स्थान सुंदर पुष्पांच्या वेली,
तोरण, रंगीबेरंगी निषाणे यांच्या योगें सुशोभित करावें. । |
निमंत्रण केठेळे सवे आप्त व सुहञन यांस त्या मंगळ
स्थानी नेऊन बसवावे

> क व _ व
ककमी क क आ ७ मह--गैकिकॉ--“होड2...जाहिन मैल --आि वि खिळ भवि८>.डिक>---नी क "-भ क लडेटसन्कळ 6 विलनच न आविळटॉलहीध म वि. महो्याबवीदाडी कळ व कहानी. पोकळ ममायन पलमई आट रा न
शीक णककी पकार फळ वक फे ७ क र भधक क क क च क र पध कध २ असच बक किर सा.

___ <. मुलाचा मातापितरं ज्या समाजाची असतील १
र त्या समाजाचा आचारये, अथवा कोणी धर्मभचारक-- ॥
| | आणि तोही नसल्यास---समाजापैकी एकादा पोक | 1.
_ १ धमेबंधु अशा ग्रहस्थाचो ह्या प्रसंगी उपाध्यायाचे जागी ।_
' योजना करावी. वी .

१. > उपाध्यायानं प्रथमतः इश्वरोपासना करावीं. ति- ।

० ४0.१

नामकरण. | ९५

चा पूर्वेमाग संपल्यावर बालकास बाहेर आणवावें.
१०. मुलाच्या बापाने मुलास बाहेर न्यावे व त्यास

हातांवर घेऊन व्यासपीठासमोर उपासकाच्या सन्मुख

उभं राहन प्राथेना करावी.
११. ती अशी.---हे जगत्कारण जगदात्मन॒ परमे-
श्वर, आह्यां ब्राह्मबालकांची ग्रहदेवता तं. तस्मात हं

माझे भ्रिय बालक मी तुला अपेण करितों. आही ह्याची

मानवी मातापितरें आते दुर्बल आहो! आझ्ांकडून ह्याचे

संरक्षण कसें होणारः आति बलहीन, अत्यंत कोमळ अ-

वस्थेमध्यें नानाप्रकारच्या संकटांपासून ह्याचे तूंच रक्षण

केलंस. मातेच्या स्तना अमतमय दाग्ध उत्पन्न करून त्या-

__ १७ जवर ह्याच्या कोमल देहाचे तूंच पोषण केढेस. कारुणिक

॥॥ जननी, तुझ्या ममतेस सीमा नाहों! वत्सलमाते, ह्या

बाळाचे आजपर्यंत रक्षण करून ह्याचे नांव ठेवण्याचा मं-

_ १ गल विधि करण्याचा सुप्रसंग तूंच आणिलास ! हाकालप- र
क सैत आईच्या दुधावर ह्याच्या देहाचे पोषण झालें. आज- ॥

-_ ४१ पासन हें बालक आधिक सत्वशील अन्न भक्षण करणार

त

हें अन्च पवित्र कर. ह्यास पावन कर. हे बाळं मोठें हो-

. ४ ऊन यास समजूं लागल्यावर याच्या सवे इच्छा, सवे. |
४ मनोवासना मंगळ होतीळ असा आशिर्वाद दे. हें बालक ॥.

अ ब

९६ | नव संहिता.

आमचे नाहीं; तुझे होय. सदैव तूं ह्याच्या सन्निध ऐस.
ह्याचा संभाळ कर. ह्यास कळूं लागल्यावर ह्याच्या
हातून अंतःकरणपूवेक तुझी सेवा होईल असं कर. आही
४ पामरांनीं तुनजवळ आणखी काय मागावे £ तूं सवेज्ञ
॥ सर्वसमर्थ आहेस. ह्या बालकाचे पूर्ण कल्याण
होईल असं कर, हीच तुजञजवळ प्रार्थना आहे

१९२. ह्याप्रमाणे प्राथना केल्यावर बापाने मुलास उपा-
घ्यायाचे जवळ द्यांव॑ आणि त्यांचं नांव काय ठेवावयाचे
असेल तं त्यास सांगावे. उपाध्यायाने मृुळ आपणाजवळ
१ घेऊन त्याचे नांव ठेवितांना हमणावे.--.

॥ परमसमर्थ परमेश्वरासमोर व त्याच्या ह्या भक्तजनां-
॥ समोर श्री * * $ ह्यांचा पुत्र ( अथवा कन्या ) ह्याचें
॥ (अथवा हिचे) श्रीमत (अथवा श्रीमती) * * * असें
नाम ठेवितो ! परात्पर परमात्मा ह्या बालकार्चे रक्षण
॥ करो! |
| ११३. इतकें हटल्यावर उपाध्यायानें मुलाच्या ग-
| ठळ्यांत पुष्पांचा हार घालावा टी

५ १४. नंतर सवे भक्तसमूहांसं “ शांतेः शांति
' शांतेः'' असे त्रिवार ह्मणांव क ह ला

चे उष्टावंणं करावे

1 टरी
मामा ७. .

च

तिने त्यास घेऊन जमलेल्या सवे स्त्रियांसमवेत मध्यगं-
हॉोत जाव. ह स्थलं त्या दिंवशी उत्तंम रीतीनं जुंगा-

बसवाव,

नामकरण | ९.७ |

१५. ह्यासमाणे नामकरणविंधे आटोपल्यांवर मुला- |
१६. नांमकरणंविधि झांल्यांवरं इष्टमित्रांनीं मुलास ।

अंमंळ आपल्याजवळ ध्यावे; व तदंनंतर त्याच्या बापार्ने ।
त्यास अंतगृहांत नेऊंन त्याच्या आईच्या स्वांधीन करावें. ।

रिळेळें असावें सर्वे स्त्रोमंडळ येऊन बसल्यावर खोली- 1
च्यां मध्यभांगीं एक सुंदर चोरंग ठेवून त्यांवर मुलास

१७. चोरंगासंमोर उत्तमं उत्तंम पक्तान्ञांनी वं फठांनीं 1.

र

,

' भरंलेल्या दहा बारां वाव्या एका ताटांत मांडून ठेवाव्या,

0 3 2-2 <

| ८. ह्यांपैकी एंका वार्टीतं तांदंळाचां भातं असावा.

त्यांत दूध घाठून त्यांची तीन चार शिते आईने मुंलां-

' च्या तोंडांत घालावी. ती घालतांना म्हंणावे--“बांळा,

' हं अन्न मी तुला खांऊं घालितें. ह्यांच्या योंगे परमेश्वर १.
तुझ्या शांरिरांचे वं आंत्म्यांचे संरक्षण करो!” $$

१ र्‍ अ.

. १९. नतंर आईन दुसर्‍या दोनं तोनं वात्यांतीळे

' पैक्कांचे मुलास बोटाने चोटंवर्वी. वं |

शट _ नव संहिता.

१ २०. ह्याप्रमाणे आईने मुलांचे उष्टावण केल्यावर
१ तेथें जमलेल्या स्त्रियांपैकी दोन तीन पोक्त स्त्रियांनी
४ दुसऱ्या कित्येक वाव्यांवील मिष्टान्न मुलास चाटवार्वी.

/ २१. मुलाचा हा अन्तसंस्कार होत असतां, बाहेर
। मंगलवार्द्द वाजवावी; आणि घरामध्ये मुलाजवळ जमलेल्या
€ स्त्रियांनी गाणीं हझणावी.

२२. ह्याभमाणे अन्नसंस्कार संपल्यावर बापाने मुला-
; स पुनः बाहेर पुरूषमंडळींत आणावे. तेव्हां इष्टमित्रांनी
__ * त्यास वस्त्रालंकार, भूषणें यांच्या देणग्या द्याव्या, आणि
__ १ मुलाचे अभिवाद चिंतन करून त्यास आशिवाद द्यावे.

दीक्षा अथवा धमपरिम्रह,

टजिदीक्षा अम्ग धर्मपरिग्रह.<:>

- ६9,

लर ७-4

'। ९ प्रलेक आहय गृहस्थाने आपल्या मुलांस व मुठीस १
शु ॥ लेखनवाचनादे सवे प्रकारचें उपयुक्त शिक्षण &
कि | ज्याच्या त्याच्या योग्यतेप्रमाणें व सामथ्योममाणे १
_ $ अवश्य द्यावे. |
$$ २. मुलांस चांगळें समजूं लागल्यावर स्वतः अथवा १
$ दुसर्‍या एकाद्या योग्य गुरूकडून त्यांस बराह्मधमोर्ची
_$ मुख्य मुख्य मते शिकवावी, तसच बाह्मधर्मसंबंधीं जीं ॥
ह | . कांहीं उत्तम उत्तम पुस्तकें असतील ती त्यांच्याकडून ॥.
वि, रे वाचवावीं व त्यांस त्यांचा अर्थ सांगावा. 777.
व __३. ह्याप्रमाणे पुत्राचे धर्मशिक्षण पूर्ण झाल्यावर १
$ व त्याच्या वयास सोळा वर्षे पुरीं झाल्यावर त्यास बाझ- |
__ | घर्मदीला द्यावी आगे बाह्म करावें. मुलास ही दीक्षा |

९9९0969९90999€9€09€020<9€9<9999€9)€9<902<59€32596948 63 *जू%

अशी
एला.)
प्तभ
र
(हर

ल्य चला टक आल नहर च अह

क

आक

आ करक जळ

क. ह

७०० क
प क ज्य ग करक क व क क

ह... क ७ आ याता ०० नव संहिता,

ह. 00006 डा पा

त्याच्या विवाहाच्या अगौद्र द्यावी, ही दिल्याशिवाय

पुत्राचा विवाह करूं नये,
४. हा दीक्षावाधे बाहममंदिरांत किवा आपल्या

घरीं उपासनेच्या ठिकाणीं करावा

५. ह्या विधीप्रीत्यर्थ निश्चित केलेल्या दिवशी! प्रातः-
कालीं मुलाने अभ्यंगस्नान करून शुचिभूत व्हार्व.

६. मुलाचे स्नान संपत आलें हणजे बापाने अथवा
घरांतील कोणीं वडील माणसाने नवविधाननिशाणमुद्वित
अशा पात्रानें त्याच्या मस्तकावर उदक सिंचन करावे
१. पिता मस्तकावर पाणी ओतीत असतां पुत्राने १
| ह्मणांबे.--“निर्मळ उद्काच्या दारे ज्यापरमार्ण प्रमेश्वर ।

४ माझें हे शरीर धुऊन स्वच्छ करात आहे, त्याचप्रसाणे १.

४ तो माझ्या अंतःकरणारचें क्षालन करून लाचा सवे. 1

_ १ पापमल धुऊन टाको. ह्या शांतिजळाच्या योगें जसा १

2०0 202201 “धल. “व्हा, हर ज्योट भ्र रभ ह
टी म.

ी ञ

आट. &ज्येह? १ भट: “हीन. ह” 2: ० क लच

2०-20). यारा

याया कत ४७७ ७७७ वळत ४७

४ माझ्या देहाचा सै ताप नाहींसा होतो, तत परमेश्वर

४ आपलें ळपावारी सिचन करून साझ्या अंतःकरणास |

_ $ शांति देवोट

ह. ती की ही णी यी आ क ली र स क य ती व यक ण क क सक
र क जा." % व्ह
च भं

८. हा शांतिजलसंस्कार॑ संपता क्षणीच दोक्षार्थी

क. >

क
क “>

य र

ह व: या ८०००0 त
र, क ७०-०० टच
ह. 4. टा च वा

दीक्षा अथवा धर्मपरिमह. १०९

॥ पुत्राने, त्याच्या पित्यांने, व सन्चिध असणाऱ्या स्त्रीपुरु-
४ षांनी “ शातेः शोते; इशातेः!'' असें ह्मणावें.

९. ह्याभमाणे मुलाचं स्नान झाल्यावर त्याने शुभ्र
| | वस्त्रे परिधान करावीं व आंगावर भगवे आंगवस्त्र घ्यावे
. अशा पोषाखाने इष्टमित्रांसह उपासनास्थानीं जावें व
४ व्यासपीठासमोर कांहीं अंतरावर उपासकाच्या सन्मुख

0 र

४ चौरंग ठेविठेळा असेल त्यावर बसावें

१०. उपाध्यायानें उपासनेस प्रारंभ करावा आणि ।

$ उपासनेचा प्रथम भाग संपल्यावर दौक्षार्थी मुलास आप-
णाजवळ बोलवावं

११, तद्नंतर मुलाच्या बाफनें अथक घरांतील
$ कोणीं पोक्त ग्रहस्थाने मुलास बरोबर घेऊन उपाध्याया-

$ सन्मुख वेदीसमोर उभे राहावें आणि ह्णावे.-- “आचार्य
४ महाराज, श्रीमन &%* हे बाह्मपमोची दीक्षा घेण्या-

| च्या इच्छेने आपणासमोर आले आहेत. दौक्षा वेण्यास

१ ते योग्य आहेत असे मला वाटते. आपणास उचित
दिसत असल्यास त्यांजवर आपण दोक्षादानाचा अनुग्रह

_$ करावा,?
|. १२. तदनंतर आचायांनी दौक्ेच्छूस

स विचारावें--- |

री म आ लक, टर र र र व क वकर क 2८ >४ ८ ४४ टा त
व, . आप दक क से ध्य के ८१७. “जील... क ह. वयो, (क जू र “मत, निकर, ह. णे क. र १

क.

००.६

|. आाचाय.-र्‍दौक्षार्थी, तुझी ह्या पवित्र ब्राह्मघर्माची १
१ दौक्षा घेण्याचा निर्धार केला आहे काय!
| दीक्षार्थी.-_होय, आचार्य. | |
॥.& भा०--ब्ाह्ममर्मार्ची अनादिसिद्ध मूलतत्वे आप- | !
| णांस माहीत आहेत काय : त्यांवर आपला पूणे विश्वास
आहे काय

दी ०---.होय, आचार्य.

टर च्य की च क य क क टा

आ०---ही धमेदीक्षा स्वीकारण्याविषयीं तुह्ांस ३-
श्वरी प्रेणा झाली आहे काय १
दी०--होीय महाराज; झाली आहे |
_ भा०--ंसारांतील नित्यकर्म बाह्मघर्मानुसार कर- )
ण्यास तुह्मी तयार आहां काय ! |
दी ०---होय, आचार्य, तयार आहें; मज पामराची इ- !:
च्छा अंशरूपाने तरी सफल करण्यास प्रभु समर्थ आहे.

र. ०७५६७७७१७७ ७६१७६७७६३६ ७६१६१६ ६१६७७७८

जव

आ ०---परमेश्वर एक, अहितीय, व सर्वव्यापी आहे; ्ा
तो अनंत, अव्यंग, सवेसमर्थ, परमपावेत्र, आनंदमय, 1.
_ $$ दयासागर, मगलानाध, साष्टिस्थातिळयकता असा आहे; १
__$ मनुष्यमात्राचा परम श्रेष्ठ पिता, माता, मित्र, बंधु, गण-

य

2७०७७

७७८ ४ ७७७ फकळी.'

र बळी

पुक्. :. :

गोत सवे कांहीं तो; तोच एक भक्तवत्सल, पूजनीय, वंद-
नीय, आणि आराध्य असे तुझीं मानितां काय £
दी०-- होय; असा माझा अचल विश्वास आहे.
भा०---ओआत्मा अमर आहे व तो अनंत कालपर्यंत
उन्नततशील आह, असा तुमचा विश्वास आहे काय £
दी ०--_होय, आचार्य.
भा०---मनोदेवतेच्या द्वारें परमेश्वर आपली इच्छा
मनुष्यमात्रास कळवितो व विवेकाच्या द्वारें मनुष्यास
सत्यासत्याचे पूर्ण ज्ञान होतें असे तुह्मी मानितां काय £
, इहलोकी मनुष्यमात्र ज॑ कांहीं बरें वाईट कमे आचरितात
त्या सर्वाचा त्यांस मृत्यूनंतर परमेश्वरापाशीं झाडा द्यावा
लागेल; व मनुष्यास सत्कर्माबद्दळ इश्वरळपा, आणि पा-
. पकमांबद्दद कठिण शासन, इहलोकी व परलोकीही प्राप्त
' हातात असा तुमचा विश्वास आहे काय १
दी ०--होय, आहे टे.
_ आ०-र्‍ऱपरमेश्वााचा सत्य धम सावेत्रिक आहे; त्याम-
' ध्ये पृथ्वीवरोळ सर्व धर्माचे, सर्वे शास्त्रांचे व सव प्रका-
या . ज्ञानाचे पूणे ऐक्य होतें; नाना देशांतील संत
महंत, कषी, मुनी, योगी, आणि धार्मिक पुरुष ह्यांच्या

तकी केर 9 “की... र
पि नक मा अ... ७०५ 24111. बक ऑर... मेश: लॉग 1: हर. केर 12 कि 2 41 अ न 12: ...- ह ह. का 1 वे. 12:भकज 1. ऑल”. अतून. योत 2 मक... पळा. "केर: पेर. “लेन. शहर: कर. शर

क शभ

१४७०४ ०“

2020. र य २. 2-2. 2. “3. 2. र. 22. ८0.“

क करक री नेत च "र्क
क. वक), के

गुळ ् र
क कक ह वन अ शॉ कन र्‍हा क.

निव मलीक कक म म क ककी वक क. पी पन र:

भा

लन कज

टा क क क चळ

पक क क ककी कक पका सई कक्कर कर द हिककरी मिकतीर च. ककी डळ व का

ह क

>>>. _“_“ >.

क य म क न्न

ट्या कसी गी तो) "क लला 4 अल. व आती पलक रतीने की. कक सो. ण ण कक “4 के नाळे परत यान द ठत कडे न, ल ७ ० स,
प क 22 य. री क पभ: पर तयर (जळ 6०७० आत का जयी कका 2020102 :जन याल लया नळ वका य 2000020222. 102 य जटा कटक “जिक करट याना हनक.
शै ज्डै नव सताहता.

शिक्षणाचे हृंदतं एंकचे आहे! त्यांत वास्तंविके भिज्ञेभावं
नाहीं; संरळें विचार, अंचल विश्वास, शौंड॑ भक्ति, खरा
योग, सात्विक वैराग्य, अखंड कतेव्यंतंत्पंरता हीं सवे
ह्या सत्यथमोची अवश्यं अंगें होंत. संकळ मानवप्राणी
एकाच परमेश्वरांची मुठे, अतएव धमाच्या नांवाने निर-
निराळे पंथ करून त्यांनीं एकमेकांशीं कलह करणें,
परस्परांचा छळ करण ह परमेश्वरास सहसा मिय हो-
णार नाहीं, असा तुमचा ढढ विश्वांस आहे काय!

. दवी०--होय. माझा असा पूर्ण विश्वास आहे.

_ आ०--विचारी मनुष्यास विवेकद्वारें ईश्वराच्या ई-
चछेचें ज्ञान होते; तसंच विशेष प्रसंगीं साधु पुरुषांस परमे- ।
| श्वरांचा साक्षात आदेश होतो, अस तुह्मी मानितां काय£ ।
१ परमेश्वर संवेत्र सवे प्रसंगी आहे; तो या विशाळ विश्वाचे ६.

_ ४ सर्वे लहानथोर व्यापार चालवितो; मनुष्यमात्रांशी त्याचा

| आति निकट संबंध आहे, असा तुमचा विश्वास आहे काय£ ६ |
दा०-्ाहांय आहे.

४ भा०-र्‍जगांतील घमशास्त्रांस तुह्यी मानितां कायं १ |.
क त्यांवर तुमची श्रद्धा आहे काय £

दौक्षा अथवा धर्मेपरिग्रह | १०६
करितां निरानिराठ्या कालीं व निरनिराळ्या देशांत पर-
मेश्वराने निरनिराळे साधु पुरुष उत्पन्न केल. त्यांच्या
सोज्वळ उक्ती ह्या धमेग्रंथांतून लिहून ठेविल्या आहेत
ज्या ज्या मानानं त्या डड व अबाधित असतील त्या
त्या मानाने मी ह्या अंथांचा आदर करितो.
भा ०--जगामध्यें आजपर्यंत जे जे साधु पुरुष होऊन ।
गेले त्यांस तुही मानितां काय त्यांजवर तुमची श्रद्धा
आहे काय!

दी ०--साध पुरुष कितीही पवित्र असला तरी तो ।
प्रत्यक्ष ईश्वराचा निष्पाप, निष्कलंक अवतार अर्से मी मा- !
|| नीत नाहीं.. तयाच्याठायीं ईश्वराचा सात्विकस्वभाव ज्या
'ज्या अंशाने वांस करीत असेल त्या त्या अंशाने ता पुरुषम- ।
ला आदरणीय, अस मी समजतौ. त्याच्या स्वभावांत, आ- ॥
चारविचारांत जे कांही शुद्ध व इंश्वरी असल ते सवे अनुक- |.

रणीय, त्याचा अवश्य अंगिकार करावा असे मी मानिता
1०-तुमची श्रडा कशावर आहे?

दी०--ज्याच्यायोगें अंतरात्म्यास शाश्वत आनंदळाभ ॥.

१०६ नव संहिता

भा०---तुमचें शास्र कोणते !
दी ०---मनुष्यमात्रास पावन करणांर॑परमेश्वरप्रेम,

क

हेंच माझे शास्त्र

| भा०---तुमचा स्वगे कोणता !

| दी ०-यविवेकपूर्वक वागल्याने सर्वास प्राप्त होणारा

" जो मधुमय इश्वरसहवास तोच माझा स्वगे.

भा०---खरा ईश्वरभक्त होण्यास कोण कोणते गुण

। आंगीं असावे लागतात

दी०---सत्य, म्रेम, आणि पवित्रता हीं आंगीं असल्या-

शिवाय खरी इश्वरभक्ति होत नाहीं. हीं ज्याच्या आंगी
आहेत तोच परमेश्वराच्या बह्मराज्याचा अधिकारी होतो

| भा०---तर आतां परमेश्वरासमोर प्रतिज्ञा करून ह्या
पवित्र ञाह्मधर्माचा स्वीकार करा.

दी०--आज,रोज * **ता०**वी,माहे * अ

॥ सन *% * या शुभ दिवशी मंगलमय परमेश्वरासमोर | |

॥| मौ प्रातिज्ञा करून सांगतो की, त्याच्या पवित्र बराझ्मधमी

_ ॥| वर माझा पूर्ण विश्वास आहे. त्याचा उघडपणें स्वीकार |
_॥ करणें, हे माझे परम श्रेष्ठ कर्तव्य आहे. ते मजकडून

क ळत च क की आत, ना. शीहिर.> बेन. मावळा करक मोलिरमेतेक . गरीब.

ब (०७... *् त्र री री

नपस्ल्ल्स्सलस्स्ससलटलल्ल्ललल्लल्स््ल्स्स्स्सस्सस्सटस्लडर्डडर> >>
दोक्षा अथवा धमेपरिम्रह. १०७

यथाशाक्ते व्हावे एतदर्थ मी बाह्मसमाजाचा सभासद ।
होतो. परमेश्वर मला साह्य होवो!
आ ०---सरवे प्रकारचा असत्यभाव, अपवित्रपणा, आणि
मिथ्याभिमान यांपासून सावधपणे दूर राहा; अतःकरणा-
मध्ये भक्तिमाव वाढवून आपले आचारावेचार सवेदां ।
मंगल ठेवा; जेणेकरून परमेश्वराचे गौरव होतील व त्या- ।
'च्या पवित्र धर्माचा महिमा वाढेळ अशा रीतीने सवे ।
प्रसंगी वागा, असे परमेश्वराच्या नांवानें मी आपणास ।
सांगतां !

दी०--दयामय परमात्मनू, मजकडून सवेदां सत्याच-
रण होईळ, आणि ज्याच्या योगें तुझ्या पावित्र भक्तमंड-
लास कलंक लागेळ अशा प्रकारचें कुक्मे मजकडून न
| । होईल असा मंगल अनुग्रह मजवर कर! [अशी प्रार्थना
* करून दोक्षार्थी गृहस्थाने परमेश्वरास नमस्कार करावा.]

क. ४४.७४ ५-४ १४५७०४४... ४४०७ ७ फेक ोपज्मी धन

॥ भा०--सर्वसमर्थ मभु तुमचा पाठिराखा होवो, आगि ।
तुमच संरक्षण करो |
ह्याप्रमाणें दीक्षासंस्कारा आटोपल्यावर आचायोने ।
'ह्या नूतन बाह्मास “' नवविधान ' हीं अक्षरें ज्यावर 1
काढिलीं आहेत, असें एक निशाण द्यावे, आगि समा

हा स

क ह

>. ण...”

हणन चयकक याक च्यात का य ज्या म प धी पे: “की फिकली तकव ककेलस कक क लकिकबकन कब कळली पेलली गना केणी
जर

ह फोक्य र्तत चनक

क य क कका आक कक केन ७ “2 “ण क
कनलीकवाककलर हक कर कस क ककल कक कि बट मकन म्वामककर केबलने कक कमय विषे की क नीपिध कषा कली विकन पिळ धर वळन

आमच. कूक कि कसध कसा स य अकर ाजक

। वाणीने “ बम्हळूपाहि केवलं ” असें म्हणून “ शांति:
॥. शांतिः शांतिः ' असे त्रिवार उच्चारावें-

१न्टॅ नव संहिता.

जाच्या नांवाने दोन पोक्त सभासदांनी “' शास्त्रवचने
आणि “नवसंहिता? हीं दोन पुस्तकं, तसेच नित्यापासने-
प्रीत्यथ एक आसन इतक्या देणग्या द्याव्या आणि त्यास
बंधुभ्रेमा ने आलिंगन द्यावे.

_ तदनंतर, दीक्षा प्राप्त झालेल्या गृहस्थाने सद्वावपूर्वक
ईश्वरास नमस्कार करावा. नंतर सव समाजाने गंभीर

कं

00 11000 ह लि

क्र न डे पी
प २३. ी ढु %....14
क मवॉकाट त पिनक क क 0 आक ी ०. ठ्य
४ ग व टी वि ल्ल कक या यी यर यान कल, ००० 12: ह
१.
र. नि ह ,

०४उविवाह अपा लमझसंस्कार,८<2

६८.
7०५० ०-$-दणे-*५३०००

णा णता

| वयांत आल्याशिवाय मुलाचा अथवा मुलीचा विवाह 1
। १, करूं नये. रि |
र 9 ४ २. लहानपणीं लग्न केल्यानें उभयतां वघुवरांचेंच
शारिरीक व मानसीक अकल्याण होऊन राहात नाहीं. .
त्यांच्यापासून होणारी मजा दुबल, अशक्त व निस्सत्व ।
। निपजल्या कारणाने एकंदर लोकसमाजाचें अनहित होऊन ।
साऱ्या देशाचे अनिवार्य अकल्याण होतें. अतएव, वाल- |.
| _ विवाह हा परमेश्वराच्या मंगळ इच्छेस सर्वेथेव असंमत- ।.
१ ह्मणून अर्थात एक मकारचेंपातक होय. 7ढऐ|
|. ३. स्त्रियांची कौमा्योवस्था अत्यंत पवित्र होय. ती ।,
॥ जो कोणी भ्रष्ट कारेतो त्यास अधमाधम नरपशु सम- |:

7250605
ण्म्न्छ

|
|

५७00१७0?” क

४. निरानेराळ्या देशांतील हवापाण्याच्या मानास
अनुसरून स्त्रीपुरुषांचा विवाहकाळ ठरवावा. अशा
गोष्टींत सृष्टिनियम हीच इंश्वराची आज्ञा समजावयाची.

५. स्वेच्छेच्या भरीस पडून मनुष्यानें फार लवकर
अथवा फार उशिरां विवाह करूं नये. देहरवभावानुरूप
शरीर आणि मन परिपक्त दरोस आले ह्मणजे विवाह
करण्यास प्रदत्त व्हावें.

क 046 द पिक हाक आह. कीक. रवी

१. विवाहकाळ ठरवावयाचा तो केवळ वय आणि दे-
शांतील हवेचे मान एवढव्यावरूनच ठरव नये. व्यक्तिमा-
त्राची शरीरप्रकाते, स्वभाव, शिक्षण, वर्तन, आणि द्रव्या-
च्या संबंधाने त्याची स्थिती, ह्या सवे गोष्टींचा नीट चार

वलसान कली ल कक कक स स्यीपि नक्का विक क प्ली कत मिही विध मनिककलष्क प. कल कलन कडली किली गोळी मो

नस््कोभध्जी

करून अमुक ममुष्यानें विवाह केव्हां करावा हें ठरवावे.
_ ७. विवाह करावयाचा तो विषयवासना तृप्त करण्या-
करितां अथवा ' आपल्या ऐहिक सुखसोयीकरितां नव्हे.
वि | हणून पत्नी पसंत करावयाची ती तिच्या बाह्यसौंदर्या-
वरून, अथवा तिच्या द्वारें प्राप्त होणाऱ्या धनावरून,
॥ पसंत करूं नये. अशा कामीं स्वतः विवेकपूर्वक विचार |
करावा व मातापितरांचा किंवा सुज्ञ इष्टमित्रांचा अवश्य ॥.

मिर.. 2 ज्च् पा वस सनद तल क प का अविट ब्य क म्या पय

र. का... >... काळ क ककल पय कक र हर कर पळी कडन 2. आळ मकान जळ अ येड. अकर आन. बक) “कन क, (पक. याक, 2:मकेट..: ककलर आयाळ ळल क: क. 2: कहर. जॅक. कर कळ क व

विदाह भथवा लम्नसंस्कार, | १११९

9
अकळ... ल 8
| ८. विवाहाच्या कामी अविचार आणि उतावळी
, करून बहुतांनी आपल्या हाताने आपला नाश करून
घेतला आहे. यास्तव तरुण स्त्रीपुरुषांनीं फार सावध
राहिले पाहिजे. |
९. तरुण वधुवरांची इच्छा आणि घरांतील वडील
माणसांचा पोक्त विचार या दोहांसही संमत असणारा
। विवाहसंबंध उभयतांसही कल्याणकारक होतो.

१०. स्त्रीपुरुषांनी आपणास अनुरूप पातिपत्नी पा-
हावी आणि घरांतील वडीळ माणसांची संमति प्राप्त
करून घ्यावी; अथवा वडील माणसांनी अनुरूप वधुवर
पाहावी आणि आपल्या मुळांमुठींला तीं मान्य होतात
कीं नाहीं हे पहावे. | |

११९. विवाह होण्याच्या अगोदर भावी वधुवरांनी ए-
कमेकांचा स्वभाव, आवडनावड, वर्षेणूक वगैरे सवे गोष्टी-
विषयीं स्वतः किंवा मातापितरांच्या हारे पूणे माहिती
| करून ध्यावी. मुळें जाणतीं व समजुतदार असल्यास
_ त्यांच्या वारंवार भेटी होऊन परस्पर संभाषण व्हावे.
१ १२, अशा प्रकारच्या भेटीचे व संभाषणाचे प्रसंग
__ | वडील माणसांच्या संमतीने त्यांच्या समोर व्हावेत,

न्यान लय माट: आओ जोक कयी: को जल -रर वॉर -पेक वक यार अक क कॉ ी

पच

०.० य...“ ..नी४.. ळर... च. “हि
वब ककनय काट सकाल क १. प कड त हत, हहे: हि:
७“ वचि

ववमानात का न टल डर अक फक ल कोयी पडी वक होली गोकाक

"26२७ क अक अक प अ ष्य रके. फेक “मक णक पक या ल आळ आळ कीक र्िलकरवीवयके

र; शी १. क्ट कड र गोतटट र म य ५:20 जे फशी” विली क: 120. टिन र

प्या

००५५०००७७७ 0५.७ ४ णक कस क क टली क र मी मट ८८३०१७. ४१ ७ अस नक मि म

्म्यस्मामी
नी मकन आपन महर हिनी

ह! | फार सावध असलें पाहिजे

११२९ नव संहिता.

। त्यांच्या पश्चात झणजे त्यांना नकळत सहसा होऊं

नयेत. तसंच अश्या प्रसंगीं परस्परांची विशेष सलगी ।॥
कदापि होऊं देऊं नये. १

११३. तरुण मनुष्यांच्या आंगीं फारसे आत्मसंयमन ।
नसर्ते. ह्यामुळें अशा प्रसंगीं तरुण स्त्रीपुरुषांचा विशेष
सहवास झाल्यास उभयताही भ्रष्ट होऊन पतन पावतात.

/ शेवर्टी जगामध्ये अब्चूस कलंक न लागावा ह्मणून आप- ।
ल्या पातकावर विवाहाचे पांघरूण घालूं पहातात. परंतु
अशाने पापकर्म झांकळें जात नाहीं

१४. असले विवाह पापमूलक होत. त्यांच्या योगे

ह.

स्त्रोपरुषांचे अकल्याण होतें, उभयकलांच्या सत्कीर्तीचा |
नाश हाती व लाोकनांताचा ऱ्हास हाता. ह्मणून विवा-

क

__॥ हेच्छु वधुवरांच्या मातापितरांनीं व वडील माणसांनी |

र...

१९. पतन होंऊन पापमार्गास लागलेल्या स्त्रीपुरुषां- |
स अनुताप होऊन तीं जर सन्मागोचें अवलंबन करूं ।
इच्छांत असतील तर त्यानी विवाह करावा. परत त्यांचा | चड

पापसमुद्रांत नष्ट झालेल्यांस हात देऊन वर ओढून ॥.

अनुताप अंतःकरणपूर्वक असळा पाहिजे. अशा प्रकारें ).

विवाह अथवा ल्झसंस्कार. ११३

बटाटा

आत्म्यास कलंक न लावून घेण्याविषयी फार जपले पाहिजे.
४ ९६. पुरुषास एकच पात्न असावी, आणि स्त्रोसही
" एकच पति असावा.

/ १९७. पुरुषास एकाहून अधिक बायका असणें व
४ स्त्रीस एकाहून अधिक पति असणें ह्या दोन्हीही चाली
अति निंद्य होत. ब्राह्मसमाजांत त्यांस स्थान नाहीं.
न विवाहित सूड नावडती, कुरूप, रोगग्रस्त, वंध्या, किंवा
_ ४ व्यभिचारीणी कशीही असो, ती टाकून पुरुषाने अन्य
॥ स्त्रीशी सहसा विवाह करूं नये. तसंच विवाहित पति

__ १ हाड, दुष्ट, दुर््यसनी, अथवा बाहेरख्याली, कसाही !

_ ४ असो, त्यास सोडून स्त्रीनेंही अन्य पाति करूं नये

९१८. विवाहित स्त्रीपरुषांनी कोणत्याही कारणाव-

१ वाह करूं नये

$ मोडून देऊन विवाहमुक्त होतां येत नाहीं

अ काण क म या तक प्लस ०-०.

/ काढण्यासारखें सत्कमे नाही. परंतु ते करितांना स्वतहाच्या |

कणी | रून काडी मोडन देऊन विवाहमुक्त होऊन अन्य वि-

य क क कव.
डी ०० क्ल

क य ह क कळक कक सहा सद मा
0-2 “०० छे “वेच क कन ० ५७० क ७ की

> 02062 133 कळ
तर क किल

. र न
चक यल केत 1:

__$ १९. नावड, अप्रेम, अथवा दुर्वतेन, फार काय, १
_ $ व्यभिचार यावरून देखील विवाहित स्त्रीपुरुषांस काडी |

॥ दिला, अथवा सरकारच्या अधिकाऱ्यांनी तर्से करण्या- ।
१ विषयीं परवानगी दिली, तरी ती केवळ व्यवहारदृष्टीनें
| ' ऐहिक सुखावर लक्ष्य ठेवून दिली असें तमजावें. त्यांचं
॥ करणें इश्वरेच्छेस बिलकुल संमत नाहीं |
|. २९९. ईश्वरी नियमाम्रमाणें पाहातां विवाहबंधन अत्यंत ।
| पवित्र व सरवथेव अभेद्य होय. हणूनच आपणामध्यें |
| विवाहबंधनास “' रेशमाची गांठ ” ह्मणण्याचा प्रघात 1
आहे. |
|. २९. प्रत्यक्ष परमेश्वराने जो संबंध जोडिला आहे ।
' तो तोडण्याचा अधिकार कोणाही मनुष्यास नाहीं

९२. इतकेही असून जर कोणी केवळ काडी मोड- ।

$ ल्याने विवाहबंधनापासून मुक्त झालों असें समजन दसरे

म । लम कारेतील तर ते परमेश्वराचे धोर अपराधी होतील. ।

। त्याच्या समोर असला विवाह करणारे व तो लावणारे

| हे उभयतांही महा दोषी होत भ
___१४. विवाहानंतर पातेपत्नींमध्यें धमंसंबंधी गोष्टींत ।

र:

मतवेपरीत्य उत्पन्न झाळें तरी स्त्रीपुरुषांनीं विवाहबंधन ।
| तोडूं नये त १3

चज ह डय य न चह क 3

विवाह भथवा ल्झसंस्कार,. ११५

चा खथीकार केला तरी तेवळ्यावरून दुसऱ्याने पुनर्लय़न न
कळ नये. तशा दुःखद अवस्थेतही इश्वरेच्छा प्रमाण ।
मानून संतांषद्तीने राहावं |

२९. उभयतांच्या भिन्न खवभावामुळे अथवा दोघां-
पैकी एकाच्या दोषामुळे कलह होऊन क्रोधाच्या आवे- ।
शांत उभयतां विभक्त झाळीं तरी परस्परांच्या जावांत $
जीव आहे तोंपर्यंत त्यांचे ऐक्य करून सख्य करण्यावि- !

षर्यी त्यांच्या इष्टमित्रांना एकसारखे प्रयत्न करीत असावें.

२७. यावरून स्त्रोपुरुषांनी पक्के लक्ष्यांत ठेवावे की, ।

विवाह ह्मणजे जन्माच्या गांठी होत. ब्राह्मसमाजांत वि
वाहूमुक्त होण्याच नांवही नाहीं

२८. भर तारुण्यावस्थंत स्त्रीस वैधव्य अथवा !
पुरुषास विधुरदशा म्रात्त झाल्यास त्या स्त्रीने अथ- !

'वा पुरुषाने पुनळेभ करण्यास हरकत नाहीं. परंतु हाच *

ही
दुःखाचा प्रसंग पोक्त वयांत प्राप्त झाला असतां एकटे 8.

च्श्

राहन शेष उरठेळे आयुष्य सत्कर्मात व इंश्वरभजनांत ४
खचे करावें |

२९. वधुवरांचीं कुळें जवढ्या दूर संबंधाची असतीळ / -

तेवढीं चांगलीं

302296686692665<968€969695€9899:598:8<9<999€98<9659€909 0959596590 9492९33 य.

पड डकवा ल १
९८००५००७०५" ला

३०, विवाहसंबंध अगदी जवळच्या नातेवाइकांबरो- |
' बर तर कधींच करूं नये. हा सनष जवळच्या आत्ता-
बरोबर केल्यानें प्रजा दुबळ व अनीतिमान निपजते

३१. वधुवरांच्या आईबापांच्या [नदान चार पिढ्यां-

४ पर्यंत त्यांचा परस्पर संबध नसावा वधवरें जितक्या भे-
च्च कलांतील असतील तितक विशेष चांगलीं जाणावी.

३९. विवाहाविष्या उभयता वधुवरांचा निश्वय झा-
ळा हणने एकाद शुभ दिवशी उभय कुटुबाच्या श्ट-

१ मित्रांसमोर त्यांची अभिवचन व्हावीत. हा मसग नह
$ च्या गृही व्हावा. विवाहकालीं वधुवरांस काय काय
ह देणग्या व अलंकारभूषणे द्यावयाची वंगेरोवेषयी सर्वे
. ठराव ह्याच प्रसंगीं करावे, व कारण असल्यास त तेथ-
र ल्या तेथेंच कागदपत्रां ठिडून ठवाव. शुवटा वचुवराना :
विवाहसंमतीदाखळ आपल्या भ्रेमसुद्रिका एकमेकांस |

नम - ० का 0७2 च कट चया 01 ० स

_्
ऐकन क म्य क्त म ळी कळी वह हर य क

2 च

याव्या. हा! विधि झाला हणजे वाकानंश्रय हाऊन "1...

विवाहसंबंध निश्चित झाला असत समजाव

३३. एकाद्या विवाहसंबंधापासून भिन्न वर्ण] चे

_ $ रेक्‍्य होऊन परमेश्वराच्या पावेत्र धर्माचा प्रसार हो- |
_ $ ण्याचा संभव आहे, अस मुलामुलींच्या आईबापांस विवेक- |.

क याळ क क्कळ

मट र ळर >. क
मु मय क 0 ७ क फि ४७ फक केळी की

क र पी

क. %. 021120 लयन
7... रन
क क र

%2.4398292002220242924242ॅ3290224ॅ223624342426962<962222/24929292923972228429099९20229ॅ2942>42 भुक

कट 3 टर ८ र व क क्स ्य्टकमटन्कनडळने 234
केने कळ. व्ह कलन: ण न डन

४ हरकत नाहीं. परंतु हा वाकानेश्रय मुळे सज्ञान अवस्थेंत |.

* क

ह आन

र्य क भ््््न
कच चा यन क 22.22 “कनात > “यह 2 अल

ववर नववन

. पळ मरा

| ज्ञावा. तथापि, विवाहविधि झाल्याशिवाय भावी वधुवरांस :
१ पतिपत्नीसंबंधानें राहण्याचा अधिकार नाहीं. इतकेच ।

: कोणत्याही प्रकारचा अतिपरिचय होऊं देऊं नये

अठवडाभर अगोदर भावी वधुवरांचा अम्यंगस्थानविधि (

वेळी स्त्रियांनी मंगळ गाणीं झणून त्यांस पाणी घालावे,
. आणि त्यांच्यावर पुष्पदृष्टि करावी. हा स्नानसमारंभ |.
आटोपल्यानंतर सुंदर वरत्राभरणे पारिधान करून |.

विवाह अथवा लस्नसंस्कार ११७

पूर्वक वाटत असल्यास त्यांनी मुलगामुलळगी धर्मोनेयमा- |
प्रमाणे उपवर होण्याचे पूर्वी वाकूनिश्वयविधि करण्यास ।

आल्याशिवाय सहसा करूं नये, आणि त्यांचा विवाह ।
व्हावयाचा तो तीं वयांत आल्याशिवाय कधींही होऊं नये. १
३४. वाकनिश्रयविधि विवाहाप्रमार्गेच पावेत्र सम- । |

केवळ नव्हे. परंतु त्यांच्या आईबापांनी त्या उभयतांमध्यें ।

४५. लभनाकरितां निश्चित केलेल्या दिवसाच्या एक |

करावा. ह्या दिवशीं मुळाच्या घरीं मुळास व पुलीच्या
घरीं मुलीस मोद्या समारंभाने मंगल स्त्रान घालावे !

१६. मुलामुळीच्या आंगास सुवासिक तळे लावून १
मंगळ वाद्यांसह त्यांस उष्णोदकाचे स्नान घालावे. त्या !

वीक

4 वराज आपल्या इष्टमित्रांसह वधूच्या घरी भोजनास जाव

3. एकमेकांच्या घरी भोजनास जावे व परस्परांस भटो
| र पाठवाव्या. सारांश, नेणकरून उभय कुटबांत विरत
१ रेक्य होईल अशा रीतीने हे मध्यंतरीचे दिवस जावे
1. ३८. विवाहाचा दिवस आला ह्मणजे वधुवरांची
हे झाडन सारवून व रंग लावून सुशोभित करावीं. वि-
[ह मंदिरांत अथवा वधूच्या गृही व्हावा. विवाहाच्या
४ दिवशी विवाहस्थान फुलांच्या माळा, इक्षपछवांची तारण,
£ झाडांच्या कोवळ्या फांद्या, वेडी, व भव्य निशाणे इत्या-
१ दिकांनीं शोभायमान करावें. घरामध्ये प्रशस्त जागा नस-
| ल्यास घरासमोर लग्नमंडप घाळून तो सुशोभित करावा
१ २३९. वराचे आत्त इष्टमित्र यांनीं वराच्या घरीं ज-
_ १ मून वरास सुंदर वस्त्रांनी भूषित करून द्रव्यसामर्थ्योप्र-
" मागे हत्तो किंवा घोडा यासारख्या वहनावरून अथवा
॥

| का

द कक लन्यी
10000...

ल? -

म्ह,

| पाखी, रथ, अथवा मेणा यांमधून मोठ्या समारंभाने
॥ वाजत गाजत वधूच्या घरी न्यावे. या मसंगीं सर्वांच्या

4 पुढेंवार्ये, त्यानंतर वराचे वहन, नंतर स्त्रिया, व त्यांच्या

२१७. ह्या दिवसापासून दान्हा ही कुटुंबांतील माणसांना

डर त मागून पुरुष, आणि सर्वांच्या मागून गाड्या धोडी अशा

पर. केक क “ळक “ने. “वळ.

टा व्णकस्य्प्यु्यकरर न्यु

र क ८4 क

-चबवॉस..-आहि>- रवचार: पजा. वकयिळ.-निकमक; कनक. न्य टीन
न्यच्यान्ानतेउतलकळवकरू वेग. मबिविक-: -लाहिवरमिकी-

२-० >.

मळ. “आ. ली. जट: पविम क

४ वेदीसमोर जञामिनीपासन अमळ उंच असावें त्यावर सुंदर 1 .
सतरजी, गालिचा घाढून व सर्भोवती फुलांच्या माळा |
'छावून त सुशोभित केलें असावें. शिष्ट मंडळीची अन-
'ज्ञा मिळाल्यावर वरास वरील स्थानीं नेऊन बसवावे | |
त्याच्यासमोर त्याजकडे मुख करून मुठीच्या पित्याने

च्य 2०७ द का स लळा

मंडळी यांनीं त्यास सामोरे जाऊन त्याचें योग्य आ॒गत- त

द ० चा कक कल ्स्क्स्क्कल््ल्य

-नेऊन बसवावे

करण्याचे योजिले आहे. त्यास आपली अनुज्ञा असावी.” ।
है ऐकून शिष्ट मंडळीने “₹।स्ति, स्वातत्त, स्वस्ति” असे |.
त्रिवार झणावे |

विवाह अथवा ठम्नसंस्कार, ११९,

गाशा” व3क मामा १00 णल (पकट. "णी शकी णी 0 0 ७ शीण 0 0 शे त टणक

४०, दाराशी वर येतांलणींच वघूचा बाप व इतर |

स्वागत करावें आणि मगंडपामध्यें ज्या ठिकाणीं रिष्ट !
मंडळी बसळी असेळ त्या ठिकाणी प्रमुख स्थानीं खास २ .

१. विवाह विधींची सव तयारी ज्ञाळी असें पाह न
च्या बापाने जमलेल्या शिष्ट मंडळीस झणावें.--- |
“महाराज, माझी प्रिय कन्या, कुमारी * % % इचा, |
शरा % $ > यांजशीं आज या शुभ दिनीं विवाह

४२. वधुवरांस बसविण्याचे स्थान उपासकाच्या ।

गेपलन्लनर >,
(अकता चयव य मना य णक स्य य कय नाप

डी हया “५५-४५ क कक हक णे तमी ककककेक 0 धक ४०” ष्कहच

१९० . नव साहिता.

वरण हाणने वराचा संत्कार-

. ४३. मुळींच्या पित्याने अथवा पालकाने एका न
लहान ताटांत सुवासिक फुळें, अत्तर, गुलाब, चंदन, इत्यादि ।
तुगोधे द्रव्ये घाडून ते॑ताट आपल्या उजव्या हातांत |
न्यावे, आणि मोठ्या नम्रतेने वरास म्हणांवे.-- |

: महाराज, ह्या अभ्योचा आपण खीकार करावा.” वा |

वर--ह्या अध्यीचा मी खीकार करितो.

पिता---महाराज, ह्या विवाहवस्त्रांचा आपण
स्वीकार करावा रि ।
“- र---ह्या विवाहवर्त्रांचा मी आभारपूर्वक स्वीकार |
-_ ४ कारिता | | 1
५ पिता- हे सुवर्णांगुलीयक आपण स्वीकारावे.
|. वर--मी याचा भ्रेमपूर्वक स्वीकार करितो.
“8 .. ४४. इतक झाल्यावर मातत झालेलीं विवाहवर्र त त.
___ $ बरोबर घेऊन वराने एकाद्या खोलीत जार्वे व तेथे आपलीं ॥

' घ्यान करण्यास बसवावे. कांहीं कालपर्यंत ईश्वरचितन वका

. _ वर---होय महाराज, माझी पूर्ण संमाति आहे

__ “आप्रीमती * * % श्रीमत्‌ * * यांजशी !
विवाह करण्याविषयी आपळी संमति आहे ना?”

संमति.

र ग र ४;
४९. याप्रमाणे विवाहवरत्रे परिधान करून वर बा- |
हेर आला ह्मणजे उपाध्यायानं त्यास एकांतस्थली ईश्वर-

झाल्यावर त्यास पुनः विवाहस्थानीं आणून बसवावे. |
वराची स्वारी स्थित झाल्यावर सुंदर वस्त्राभरणांनीं आ- !.
ल॑ळत अशा वघूस बाहेर आणून वेढीसमोर विवाहस्थारनी ।

वराच्या सन्मुख बसवावे, तदनंतर उपाध्यायानें वधुवरां- !
ची संमति ध्यावी
कै अ
रसात.

४६९. प्रथमतः उपाध्यानें वरास विचारावें.--. |
_ “ आ्रीमन्‌ % * *% श्रीमती * $ यांजशीं ४.
विवाह करण्याविषयी आपली संमति आहे ना?''

नंतर त्याचप्रमाणे उपाध्यानें वधूसही विचारारवे.--. 1;

पु---हाय महाराज, माझा पूण समात आहे

री २७ ०0 ४ बक्कळ कव क कली फक्रर जिळ वळ ७ ये अक पर ७७ ७ ककी प का मळ क र ब. य ब टो घ्य व्दोळ ह. तच जि र

य क हक शिक की क विकसक प क्री विल जि.

ह 7 कक ळा म्हिळी

कती स्टीक क. पे ् "न

ली ० चन ल वकक जा.

् ह कल कर य: टे बा क क” जय र

कन्यादान,

या... बळ»... 5 का

ह. ग रची वध
४७. तदनंतर मुलीच्या पित्यांने आपली कन्या |

वराच्या स्वाधीन करावी. कन्या स्वाधीन कारितांना |.

, ह्मणांवे.--- |
पिता---पर्वेज्ञ, सवैसाक्षी, सर्वांतयींमी परमेश्वराच्या ६.
साक्षीने आज शके * * वर्षांच्या, * महिन्याच्या, ।

% * तिथीस, * * रोजीं, माझी मिय कन्या श्रीमती |
* * ही, ख्रीमन्‌ * * जे % * यांचे प्रपीत्र, ।
५» % % यांचे पौत्र, आणि * * यांचे पुत्र, त्यांच्या ।
स्वाधीन विवाहविधिपूर्वक करितो. आजपासून इचे सर्वस्वी
रक्षण करण्याचा अधिकार यांचा आहे !

_ वर---सपैसमर्थ, सर्वदृदयदर्शी परमात्म्याच्या
साक्षीने श्रीमती *%%* जी * % *% यांची प्रपोत्री |
व श्रीयक्ध * * * यांची प्रियतम कन्या हाय, |
तिचा मी मोव्या भेमाने अंगिकार कारेतो. सवे म्कारे
तिचे रक्षण करण्यास परमेश्वर मळा सामथ्ये देओ ! |

पिता---धर्म, ज्ञान, अर्ध, आणि काम इद्यादि १.

ल

कोणत्याही गोष्टींच्या संबंधाने आपण इची उपेक्षा करूं |

वा
अ र कण अल धा यी स

७०

क के

भी कलकल पा क. क.

. साक्षीनं आज शके * * वर्षांच्या, * * महिन्याच्या,

. » % ही, श्रीमत्‌ * % जे % % यांचे प्रपोत्र,
, % % * यांचे पोत्र, आणि * *% यांचे पुत्र, त्यांच्या ।
' स्वाधीन विवाहविधिपूर्वेक करितो. आजपासून इचे सवेसा ४

: रक्षण करण्याचा अधिकार यांचा आहे ! ३

साक्षीने श्रीमती *** जी * * * यांची प्रपोत्री
॥ व श्रीयक्त * * % यांची म्रियतम कन्या हाय, |

तिचे रक्षण करण्यास परमेश्वर मला सामथ्ये देओ!
__ पेता--धर्म, ज्ञान, अर्थ, आणि काम इबद्यादि ३.
. ४ कोणलाही गोष्टींच्या संबंधाने आपण इची उपेक्षा करूं 8

ह

कन्यादान,

वि... . ग >. 1 या

४७. तदनंतर मुलीच्या पित्याने आपली कन्या 4

वराच्या स्वाधीन करावी. कन्या स्वाधीन कारेतांना ् व,
ह्मणावे.-- | |

पिता--सरवज्ञ, सवैसाक्षी, सर्वांतयीमी परमेश्वराच्या |.

५ * तिथीस, * * रोजीं, माझी मिय कन्या श्रीमती ।

सवेसम्थे, सर्वेहृदयदर्श परमात्म्याच्या

तिचा. मी मोठ्या भेमाने अंगिकार कारेतों. सवे प्रकारें १

| विवाहबेधन,
| नये. हिचे ऐहिक व पारमार्थिक कल्याण होईल अशा !
$ रीतीने इजशी आपण सर्वदां वागावे.
वर---अशाच प्रकार मी इजशी सवेदां वागेन.
|. & पिता--श्रीमनम्‌ * $* * ही माझी मिय क-

$ न्या आज या सुमंगळ समयीं विवाहविधिपूर्वक आप- ।
ऱ; | ल्या स्वाधीन केली आहे. तिजबरोबर माझ्या सामर्थ्या- |

दहे | । नुरूप हे अलंकार आणि या संसारोपयोगी वस्तु आप-
४ णास देतो. यांचा आपण स्वीकार करावा.

. वस-र्‍या सर्वांचा मी कृतज्ञतापूर्वक स्वीकार करितों.
स्वस्ति. वा

विवाहबंधन,

-णा"३००३>०५०0 ३

१. ४८. तदनंतर “वधुवरांनीं परस्परांचा उजवा हात |
$ धरावा” असें उपाध्यायाने त्यांस सांगावें. त्याप्रमाणे आ- |
४ पल्या उजव्या हाताने वराने वधूचा उजवा हात धरि-
७ ल्यावर उपाध्यायानं शुभ्र पुष्पांची एक माळा घेऊन ती १

म क ० सि हय कळ

वि क क हल कक आ क
व क मल म की चि हि

कल क्र कल > ब्येळ जे क मोळ किव

मामुअवलननतयानिेकिव ननम निकट

लेड विकेकळवक

य... 2 दकती २४ नव साहतार

: घऊन त्यांची गांठ मारावी. हो सुमनमाला या वधवराचं

प्रेमवंधन होय व तिची म्रंथि ही त्यांची प्रमय्माथ हाय
ह्या प्रेमंधनाचा अथ व त्याच महत्व उभयतास स्प

करून सांगितल्यावर खालीं दिलेलीं वचन उपाध्यायान

मोळ्या गंभीर वाणीने वधुवरांकडून वदवावी.---
वर---श्रीमती % * आज या शुभ दिनी परम-

: श्वरासमक्ष मी तुजशी विवाह करिता. आजपासून तू
१ माझी धसपत्नि आहेस
वध--श्वरीमन * % आज या शुभ दिनी परमेश्व- |

१ रासमक्ष मी तुह्ाशी विवाह करिते. आजपासून तुह्झीं
, माजे धमेपाति आहां |

वर---संपत्तीमध्यं व विपत्तीमध्ये, सवे प्रकारच्या
सुखदुःखांत, हरएक प्रकारच्या रोगळेशांत मी तुला

'$ कदाप अंतर दणार नाह!

__ वध--संपत्तीमध्ये व विपत्तीमध्ये, सवे मकार'च्या
सुखदुःखात, हरएक प्रकारच्या रोगळ्लेशांत मी तुह्यांस |.
कदापि अंतर देणार नाही |

र वर---माझे अंतःकरण सवे काळ तुझ्या ठायी राहो;
तुझें अंतःकरण सवे काळ माझे ठायीं राहो; आणि आप-

मगि क डड ल 0 क ७० पिकल

5225000202“... ..022720.2522:25259259)2002522०09०025525925न अनक
ळ . र हो जड डत ह. 61 जळा स म अली. «य य ल मत क क
- ०-० रायाला ्ााााशि्लिितक्तककत्सी क य अय क ह नमते
प महर * कीक वि र्र & र र र ३ |. त नवली कने ही ह क, नी याही क. 4
या जा णकी. (णेली. कळक: मेका. कळी >. क. णी, - की >; जव. जळी, पेच. न

2 0.७ ४००० ५८ ल आल अह,

हि ही.
>. च यकल,

कर चर यार या जन ल. टच ७ ७०

|
प्रार्थना. | १२५९ न

॥ णा उभयतांची अंतःकरणे परमेश्वराच्या ठायी राहोत. र
र | -_ वधु--माओे अंतःकरण संवेकाल तुमच्या ठायीं रा- | |
_ | हो; तुमचे अंतःकरण सर्वकाळ माझे ठार्यी राहो; |
| आणि गातणा उभयतांची अंतःकरणे परमेश्वराच्या
_ ॥ ठायी राहात. | |
७ वर---मी सवेस्वी तुझा; तूं सरवेस्वी माझी. आपणा ।
_ | उभयतांच्या म्रेमांत कधींही विपयोस न होओ.
| _ वधु--मी सवैरवी तुमची; तुह्यी सवेस्वी माझे. आ- |
| पणा उभयतांच्या म्रेमांत कधींही विपयीस न होओ. |
र ;, 22 ९
11 प्रार्थना. १
१ & झर--परमात्मन्‌, हे प्रेमबंधन तूंपावित्र कर. ते १
| कदापि शिथिल होऊ देऊं नकोस ! |
| वधु--परमात्मन, हे भेमबंधन तूं पवित्र कर. तें

॥ कदापिशिधिल होऊंदेऊंनकोस! ढछ1!£:
रश ___ [ इतकें झाल्यावर वधुवरांनीं साळी बसावें. ] $ तयो |

-अरललसन्सनेटनटरसरनश्टटनटकटनीनटेईरपरेपरदनिटीदर(र८०८२०६९८१७१६)९9९99%6

।&.

१
र
र
र)
(९

२ कर बेल

ककल कक

- “णह टन ह ननी न चलन क. न

"धक क्ला

क टी क कत की

वधुवरांस उपदेश. .

४९. नंतर उपाध्यायारने वधुवरांस बोंध करावा.--- ४
“हे नूतन विवाहित वधुवरांनो, दयामय परमात्म्याच्या ।

' ळुपेने त्याच्या समक्ष तुहीं उभयतां विवाहबंधनानें बद १
झालां आहां ! आजपर्यंत तुह्मी स्वतंत्र होतां. परंतु आतां |
तसे नाहीं. आजपासून तुह्मांपेकीं प्रत्येकास दोधांची चिता . | |

आहे. तुझा उभयतांची शरिरें भिन्चञ आहेत, तरी तुम-

ह. च

चें मन एक असलें पाहिजे. तुह्यां उभयतांमध्यें कोणत्या- ।
हो मरकारचा भिन्नभाव होतां कामा नये.

“ विवाह हें संसारमंदिराचे हार होय. तें ओलांडून ।

आज तुह्मी संसारांत प्रवेश केला आहे. संसार हे पर- १
| मात्म्यांचे वसतिस्थान होय. ह्यामध्ये आपले सवे आचार- ४
' विचार पवित्र राखा. विचारी व अनुभवी पुरुषांनी १.
ह्या संसारास भयाण रानाची उपमा दिली आहे. ४

ती यथायोग्य आहे. या रानाचा मार्ग फार बिकट 8

आहे. तो आक्रमीत असतां फार सावध राहिलें पाहिजे. ! |
इहलोकच्या क्षणिक सुखसंपत्तीच्या मोहास वश हो- १
' ऊन सवे सुखांचा दाता जो परमेश्वर त्यास विसरू नका

ना त म्लान

!,
)
श
9
धि
१
री
७
|)
1)
!
1) र
9
॥
.
?
र)

त्याच्या ठायी भक्तिभाव वाढवून त्याची ळुपा संपादन )
करा. परस्परांच्या ऐहिक सुखाप्रीत्यथे जसे रात्रंदिवस
झटाळ तसेच--किंबहुना त्याहूनही अधिक--पारळीकिक ।
कल्याणाच्या कामीही सतत जाग्रत रहा. संसारसंबंधी !
लहान मोठें कोणतेही कार्य कर्तव्य झालें तरी ते परमे-
| श्वराच्या नांवाने करा. त्यार्चे स्मरण केल्यावांचून कोण-
त्याही कायोस हात घाळूं नका.

'बह्मनिष्ठोग्रहस्थस्यात तत्त्वज्ञानपरायण: |

. यंत यत्‌ कर्म प्रकुवीत तत्‌ बह्मणि समर्पयेत ॥

|. & ह्यणजे--संसारी गृहस्थाने सर्वदा बह्मनिष्ठ राहून
| तत्तज्ञानाविषयीं फार आतुर असळें पाहिजे. जं कांही

१ कर्म तो कारितोते त्यानें परमेश्वराच्या ठायीं समपेण करावें.

नी >) >>>

हँ दिव्य वचन आपल्या हृतपटावर लिहून ठेवा--त्याचा
विसर पडूं देऊं नका. त्याजप्रमाणें वागण्यास भिऊं नका.

र्‌ वीक को ही प कन व 2 विकी. क -.365. “जक. “अ. ह “य.” केक. 0360024000 क न्येक ्कोलमकन्लककन्यीत्याः

कन यो

२०. त. कजी. -वक. लीड. रज... वभ... “ली...” जड टर. 3 > ->७£>£

र >
क क क चा 1: अक ना क ०० क टा र औक ल

ण लािल्लिसिसिसिसिटिस्किस्ससिकककलस्ससिसलिसिसट्अटाल््किट्िलिल्टिटस्टडलप्लस्िट कोळी
1)

। | ७
१२ट नव संहिता | ऱ्य

पकी

५०, वरास बोध.--''श्रीमन्‌ * * परमेश्वरानंही १
कोमळ अबला आज तुमच्या स्वाधीन केली आहे. ही
| तुमची धमेपल्रि होय. हिचे तुही सर्व मकारें रक्षण ।
करा. तिला सवदां संतुष्ट ठेवा. तिच्या ऐहिक व पार- ४
४ लोकिक सुखास जपा. अंतःकरणांत दुष्ट वासनांचा |.
: प्रवेशही होऊं देऊं नका. संसारांत सवे प्रसंगो आपलें |
: चित्त स्थिर राहूं द्या. त्याच्याठायीं चंचलता उत्पन्न
/ होऊं देऊं नका. कितीही मोह प्राप्त झाला तरी काम- ;
क्रोधादि दुर्वृचींच्या पाशांत सांपडूं नका. ह्या आपल्या ,
1 म्रियं भार्येस धर्मेज्ञान देऊन सन्मागे दाखवा हणजे ती |
' तुमचे अनुगमन करील. संसाराची सवे कुले ऐक्यभावानें
| व एकमताने करा. तुमची धर्मेपात्रे हेंच तुमच्या ऐहिक
_ * सुखाचे मुख्य स्थान. अतएव तिजशी सदेव भेमानें वागा
__ |. आणि तिढा इहलोकी व परलाकी शाश्वत सुखाची
_॥ अधिकारीण करा |

. ९१. वधूस बोध.- “श्रीमती * आज तुझालां !
_ १ परमेश्वराने पतीच्या स्वाधीन केळें आहे. स्त्रियांना इह- | रं
१ लोकां पतीहून दुसरें कोणीही अधिक प्रिय नाहीं. हणून ॥.
_ $ पतीची आज्ञा पालन करणें, त्यास नेहमीं संतुष्ट राखणे, १.
_: । आणि त्याजवर अळुत्रिम प्रेम करणें, हेच इहळोकीं तुमच | व

97:22

0. ०0 ० 2. आ आ ह ती की र

१०-12 “आल हर. पहर“ पेटकर आ कक क

ना, र) म न .

जन्य 25८9 ह प 3... : अ्न्यम्ा श्रडॅ

क.

वधुवरास उपदश | १२९

अष्ठ कतेव्य. ते केल्याने तुमचे कल्याण होईल, हें ढकष्यां-
'त ठेवा. कठोर भाषणाने, अथवा उण्या उत्तराने, पतीर्चे ।
अंतःकरण दुखवू नका. ज्या स्थितीत परमेश्वर ठेवील त्या |
स्थितींत परमसंतोष मानून पतीबरोबर आनंदाने संसार
१६ करा. सवेदां पतीच्या हितास जपा. त्याच्या मजञाबाहेर
शी | वागूं नका व ताच्या माप्तोबाहेर खचे करू नका. आप-
४ लें मन, वाणी, आणि क्रिया सर्वकाळ पवित्र राखा. निरं-
ह ४ तर धमाचरण करून पतीचे कल्याण करा.?

ती ५ २. याप्रमाणें बोध केल्यावर उपाध्यायांनें वघ- ।
_ ४ वरांस आशिर्वाद द्यावा.---

४४ “हे नूतन विवाहित व्घुवरांनो, दयामय परमात्मा ।
-४४ तुमच्या संसारांत तुह्यांस सुखं व शांतते यांचा सदैव अ- ।
शी | नुभव देओ ! तुमचे ग्रह पवित्र करो ! तुमचा संसार मं- :
४ गल करो ! तुमच्या द्वारे ह्या पवित्र ब्राझधर्माचा निरंतर 1 म.अ
: श गौरव हाशल असा कल्याणकारक आशिवांद तुझां उम- ॥
. ४ यतां पतिपत्नींस देओ!” र

_ ४४. ९३. हें आशिंवचन संपल्याबरोबर उपाध्यायारने व |
१ त्याच्या बराबर सवे मडळांने “ ब्रह्मकपाहि केवलं हें ह$ ी
11१ ' वचन ह्यणांवे | 1) 10

११०८ नव संहिता.

५४. नेतरं प्रसंगास अनरूष असें एकादे संगीत

ह्मणून त्याच्या शेवटीं सर्वोनीं---““शांतिः शांति: शांतेः!?

असं त्रिवार ह्मणावें

५५, याप्रमाणे विवाहविधि संमाप्त झाल्यावर सरका-

१ री कायद्याप्रमाणे विवाह नोंदवून ध्यावा. विवाह नोंद-

। वावयाचा तो विवाहित दंपत्याच्या मलाबाळांस स |

प्रकारचे हक मिळावेत व त्यांस कोणत्याही प्रकार ,
अडचण होऊं नये एवढ्याच करितां.

अन्त्येष्टि अथवा प्रेतसंस्कार.

| | “अन्त्येषि अथवा घरेतसंस्कार.---
१९,

(९०/४४॥१""ण१क

सठृष्याचा अंतकाळ समीप आला असतां त्या ठि
१ काणी कोणत्याही प्रकारची अनास्था अथवा
| , । अगांभीर्य असूं नये.

_. २. सरणसमयीं मतुष्याच्या श्रात्ते अत्यंत गंभीर

_ | असाव्या. मृत्यु सन्निध आला असें वाटूं हागल्याबरो
. | / बर मनुष्याने इद्दलोकची सवे विवंचना सोडावी आणि ॥
त्र परलोकच्या तयारीस लागावे

॥ ३. विचारशक्ति कायम आहे, आणि मन जोपर्यंत ।
॥ शुडीवर आहे, तोंपर्यंत मरणोन्मुख झालेल्या मनुष्याने ॥

_ ॥ आपल्या मालमत्तेची व पैशाअडक्याची जी काय व्य- ||
.॥ वस्था करावयाची असेळ ती करावी. नंतर आपली ।

_ ॥ मुलेंबाळें, सखेसोयरे, इष्टमित्र, चाकरनॉोंकर या सवास 1

११२ नव संहिता.

जवळ बोलावून त्यांचा निरोप घ्यावा. त्यांस हिताच्या त
| अथवा बोधाच्या गोष्टी सांगाव्या, आणि सवे निरवा- |.
। निरव करावी

| ९. सोयरेधायरे व इष्टमित्र यांनीही त्याचा आ- | .
| शि्वीद घेऊन त्यास निरोप द्यावा |. | र.
| | __ ६, ह्ाममार्णे इहलोकच्या गोष्टींचा निरवानिरव ह.
| झाल्यावर परलोकच्या यात्रेच्या तयारीस ढागांवे. | .
| संसारसंबंधीं सर्व व्यवधानांतून चित्त काढून पारलौकिक ॥ .
। | विचारांकडे लावावे | |
१७ ६. घरांतील दृ, वडील, पोक्त व अनुभवी अशा मा- |
१ एसांनींही आपल्या आत्ताच्या अंतकालीं त्यांचे समाधान
१ करावें, त्याचे चित्त स्वस्थ राहीळ अशा रीताने वागावें
कोणत्याही प्रकारें त्याच्या आत्म्याच्या शांतीचा भंग र |
वि करूं नये. ग
१ ७. त्याच्याजवळ वारंवार मार्थना करावी, भक्तिपर | पय
___॥ पद्य गावी, धमेपर ग्रंथ वाचावे, आणि त्यांचे चित्त पर- | डे
॥ ठोकाकडे लावावे. त्याशी ज॑ कांहीं संभाषण करावयांचे ||
__ | तेंही स्वर्गलोक, तेथील विशुड आनंद, शाश्वत सुख, व |
ह. | , 'अखंड-पमाधान-याविषर्यांच करवे... ___-_ | 1.

न्त्येष्टि अथवा प्रेतसंस्कार, १३३

र ८. इहलोकचा आपला सवे संबंध सुटला, आपण |
| | . परलोकच्या हारामध्ये उर्भे आहो, एका क्षणाने आप-

_॥ णास परमेश्वराच्या समोर उर्भे राहावें लागेल, हे मरण-
. ४ समयीं मनुष्याच्या मनांत उत्तम रीतीनं बिबळें पाहिजे.
१ & ९. इहलोक सोडून परलोकी विश्वञननीजवळ
1 | . आपण तिच्या मेममय कुटुंबांत जात आहों-र्‍त्या ठि-
_॥ काणी दुःख, शोक, संताप यांचें नांवही नाहीं, अशा
_॥| भ्रकारचा ढढ विश्वास झाल्याशिवाय आत्म्याच्या ठि-
. | काणीं मरणसमयी शांति आणि समाधान उत्पन्न होत.
नाहींत. . इहलोकची क्षणिक वस्ती सोडून आपण आप-
'ल्या निरंतरच्या गृहीं जात आहो, हा भाव आत्म्याच्या |
ठायीं अंतकाढासारख्या गंभीर भसंगीं पूणपणे दढ ।
। झाला पाहिजे रश

| १०. अशा प्रसंगीं| नातल्ंगांसौ किंवा इष्टमित्रांनी |.

१ दुःख करून अथवा शोक करून त्याचं चित्त व्यय करूं ॥
| | नये. त्याचें मन खालीं संसाराकडे न लावितां वर
_ ४१ स्वगोकडे लावावें

ह १ १. मरणकाल समीप आला असतां या आत्मा-
म वेध ततीनी रूप पक्ष्यास देहरूप पिजर्‍्यांत कोंडून ठेवण्याचा को

ल :>>>>><>>>>>>2>><><><>>>. “ ह काळयाळामाडळ न्य र
क कामम कयीत क ह तितन क्क फव्लोणान

ह लॉ शरवमधया मयत तत आ ० प. ८ 4 धक च का प
क क पनज धक कत किणी फोटा क्ल कलल करक ही झा पल च्य क क स

कन्दस्ी चवळी ९:

'उेवन अंतकाळचे निद्रासुख अनुभवावे : |
१४. अंतकालीं मनुष्याने प्राथना करावी को.--

१३४ नव संहिता.
१ __1____-.11-ललॉॅलसल

णींही प्रयत्न करूं नये. उलट, तो इहलोकच्या बधना-
तून मुक्त होऊन स्वगेलोकी स्वातंत्र्ययुख अनुभाव ण्यास
सत्वर जाईळ अशी योजना करावी “>

१२. मनुष्य मरावयास टेंकळ असतां हरिनामा-
इतके गोड त्यास दुसर कांहींच लागत नाह. झयून

अद्शा प्रसंगीं जञे कोणी जवळ असतील त्या सर्वांनी हरि” । ौ त.
नामाचा एकसारखा घोष चालवावा. अंतकाली हरिनाम ,

श्रवण केल्याने मनुष्याचे मन आनंदभरित होते. त्यास
मृत्यूची भीति वाटत नाह! |
१३२. अशा आनंदाच्या अवस्थेंत त्यानें एकवार

इष्टमित्रांचे अवलोकन करावें आणि शांत अंतःकरणाने व.

डोळ ज्ञांकन विश्वनननांच्या मरममय अकावर मस्तक

_ ४६ मंगलमय पित्या, माझा इहलोकचा प्रवास संपला!

| क.
१
| |
1
र
€
1
शर
;
र

।

मला लवकर स्वग्र्हीं न आणि सवे काल तुजसन्चिध स्थल )॥.
दे. माझी सर्व आशा, सर्व भरंवसा तुजवर आहे. माझा ॥.
पिता, माझी माता, सवे कांहीं तूंच आहेस. माझा सवे ॥ प
भरिभार तजवर टाकितां ! मज ढीनास अंतर देऊं नको! | व

न्येष्टि अथवा प्रेतसंस्कार, १३५

त.

_॥ माज्या आंगेकार कर ! ! शांतेः शांत: शांति!!!”
१५, मृताचे शरीर निचेष्टं हाळ आणि यांतील

र प्राण खरोखर नाहोंसा. झालां असे वेद्यांनं सांगितंठें

. | ' म्हणजे त्या प्रेतास स्वच्छ स्नाने घालावे. नंतर त्याचें ।

१ शरौर कोरड्या फडक्याने निर्मल पुसून त्यास नवीन वस्रे

_ ॥ नेसवावी. त्याचे केशं अथवा अवयव अस्ताव्यस्त पडूं ।

. | देऊं नयेत. याप्रमाणे नवीन वस्त्रे नेसविल्यावर त्यास

४ दुसर्‍या बिछान्यावर निर्जवावें आणि गळ्यापासून खाली
! | त्यांचे सर्वांग शुभ्र वस्त्राने नीट झांकावे. मुख मात्र उघडं

_ | ठेवावें
_ १४७& १९. प्रेतावर, मेताच्या बिछान्यांवर, व त्याच्या

! आसपास गुलाबपाणी वगैरे सुगंधी द्रव्ये शिपडावीं.
| | गुलाब, जाईजुई, बकुल, मोगरा इत्यादि सुंवासिक पुष्पे
_ १ प्रेतावर टाकावी व ज्या ठिकाणीं तें ठेविळें असेल तेथे. |
१ चंदन, ऊद, उदबत्या इत्पादि द्वर्व्ये जाळावीं

_ शै. १७. यानंतर मुंताच्या अगदीं जवळच्या नातलगांनी र
! वं इष्टमित्रांनीं त्या प्रेतासभावती बसावे आणि प्राथना /

१ करावी-“““हे दुःखसतापहारक परमेश्वर, आज तूं आम-

/| च्यार्‍या अत्यंत प्रिय बंधूस इहलोकींच्या कष्टप्रद यात- | र

नांतून सोडवून आपल्या सन्निध घेऊन गेळा आहेस. ॥
त्याच्या आत्म्याचे आज अनंत. कल्याण झाळें ! तथापि, ॥.
' आही दुर्बळ मनुष्ये! त्याच्या वियोगाने आह्यांस अनिवार त
दु:ख होते ! आमचें अंतःकरण परम विव्हल होतें ! तूच ॥.
आमचे दु:खाश्रू पूस, आणि आमच्या मनाचे शांतवन ॥
| कर! तुझी मंगळ इच्छा प्रमाण मानण्यास तूंच आह्मां दी- |.
_ नांस धैय दे. परमात्मन्‌, ह्या मृत मित्राच्या आत्म्यास ॥
सवेकाल तुझ्या चरणाजवळ स्थान दे! त्याचा उडार | .
॥ कर! त्यास सहतिदे!? ह य

__ १८. सर्व आप्तव इष्टमित्र यांस ही दुःखाची वाती १.
कळवून पाचारण करावें. सवे मंडळी जमल्यावर सर्वानी
' एकवार मृत मनुष्याचे मुल अवलोकन करावें. याप्रमाणें
! सर्वानी मुखावलोकन केल्यावर उपाध्यायांनें मृत मनुष्या- ॥
च्या अगदीं जवळच्या आप्ताच्या हातानें प्रेतावर फुलां- भे
ग च्या माळा घालाव्या आणि नंतर प्रेताचे मुख त्याच्या ॥
॥ आंगावरील वस्त्राच्या पदराने झांकावें र

१९. नंतर सवे मंडळीने निश्चल स्तब्ध उर्भे राहावें
_॥ व त्यांच्या मध्यभागीं उपाध्यायानें उभे राहून मार्थना
॥ करावी---

व तससससजजसजजल ल 3335

अन्त्येष्टि अथंवा प्रेतसंस्कार ११७

__. “प्रमात्मन्‌ , तूं सकल जगताचा चालक आहेस. सवे
गोष्टींची सूत्रे तुझ्या हातीं आहेत. तुझी मंगळ इच्छा

प्रसंगीं आझो तुजसमीप सादर होतो. आंमचा प्रिय बंधु
ऑआंजं आहझांस॑ सोडन परलोकी तुजंसमीपं गेला आहें
ताच्या वियोगांने आह्मां सर्वांस अत्यंत दुःख होते. त्याचे

23.

आहेत. प्रभू, त्यांच्या दुःखित अंत!करणांर्चे सांत्वन कर.
४ ह्या शोकाच्या प्रसंगी त्यांचे समाधान करून त्यांस धीर

संरक्षण तेच कर. ह्या कठिण प्रसंगीं तुझी सत्ता प्रमाणं

. अंतिनिकटं आप्त व संबंधी हे तर परंम शोकाकुल झाठे |

देणारा तुजवांचंन अन्यं कोणीही नाहीं! यास्तव, त्यांचे

9९99€39<902%6:0930982९3692<99:969896:

1: 4 र
१ मानून राहाण्याचे सामर्थ्य दे. इहलोकचे सर्वे वैभव नखव- ।
रव क्षणभंगुर आहे; त्याच्या ठायीं आह्मांस लुब्ध होऊं
४ देऊं नकोस. तूं जो शाश्वत, सत्य, अविनाशी त्या तुजकडे | |
४ आमच्या सवे इच्छा व वासना लागतील असें कर. ओ- |
| मचा बंधु आज या इहलोकच्या सवे कष्टांतून व यांत-
१ नांतून सुटला. त्याच्या आत्म्यास तुझ्या ठायीं चिरकाळ

_ | शांति व आनंद प्राप्त होईल अस कर. अनंतकालपर्यंत |
1 त्यास तुझा सहवास घडू दे ! शांतिः शांतिः शांतिः !!”
. २०. ही प्राथना झाल्यावर चोघे जणांनी प्रेतास उच-

आव चक कका

कलक ्

कक ल क मळी वी रष ७ कक क कळी शकी

० मद.

क्क आच. क
क क विकन मनेबमकम
कय लो क्य खली २८०४. ककत कलह वन्ही

वी न

कस की

क कळ ल

१३८ नव संहिता.

' ळून त्याजकरितां तयार केळेल्या तिरडीवर नेऊन निजवार्वे.
त्यांचे सवांग अच्छादित असावें. प्रेतयात्रा चाडू झाल्या- .

डल ९) ह वर क. का क हि न व
' वर त्याच्या सवे मित्रांनी पाळीपाळीन त्यास खांदा द्यावा, .

दा

२१. प्रेताचे दहन करण्याकरितां जी शय्या कराव र
याची ती कोरड्या व ळ॑वकर पटणाऱ्या अशा लांकडाची र -

प्रेतामागन आत्त इष्टांनीं चाळावें. याममाणे प्रेतयात्रा १:
, स्मश्यानापर्यंत आल्यावर निमेल स्थठीं ती तिरड) ठेवावा. त २

असावी. तिची लांबी अेताच्या ठांबीहून निदान एक हा- |

तभर तरा आंधक असावा

२२. शावरशाय्येवर प्रेत निजावेतांना त्याच्या आगा- | -- 1:

पम,

वरीळ वस्त्रे काढ नयेत. वस्त्रांसहित फार हळू व साव
काशपणे त्यास शय्येवर निजवावे. नंतर त्यावर चंदनाच्या

लांकडाचा एक थर घालावा व त्यांवर त सवे शव पुरत-

क _ ४. री

पर्णी झांकून जाई अशा रीतीनें पुनः साधी छांकडे रचावी

/ च्या भावना होण्याचा मुळींच संभव नसतो. तथापि

व

रेतसंस्काराच्या वेळीं त्यास फार जपून वागवावे. त्याचे

ठित्तमिन्न करूं नये

वसक जक) दळ ळा गी > 4--1.2 35
क-न" कक पह क काच कणर 2 र नी पक सया केल १ $ क
क रं डु ज्र ९

अवयव वांकडे तिकडे होऊं देऊं* नयेत.-त्यांस सहसा

इ

_ अन्त्योष्ट अथवा प्रेतसंस्कार १३९

_ १ > २९४. याप्रमाणे चिता तयार झाल्यावर तिजवर चंद-
| नाच्या लांकडाचे लहान लहान तुकडे, धूप, राळ इत्या-
१ दि द्रव्ये पसरावी |

-५ २५, सवे मंडळींनी प्रेताच्या सभोवती राहावें व

. /. नंतर उपाध्यायाने जवळच्या नातल्गाच्या हातून चितेस

आम्नि लावावा. ता लावितांना आप्ताने हणावे.”
* प्रमेश्वराच्या नांवाने माझ्या प्रिय आत्ताच्या ह्या
वित्र शवास मी हा अभि लावितो ! ह्याच्या योगें हे
य शरार दग्ध होऊन जाईल; परंतु यामध्य वास्तव्य
' करणारा आत्मा स्वर्गलोकीं चिरकाल्पर्यंत वास करील
__ ४ हे जीवनदात्या प्रभ, ह्याच्या आत्म्यास तूं सदैव सुखी
-४ छेव. ह्या पवित्र अग्नीच्या योगें जसें ह शरीर जळून
त. | भस्म होऊन जाईल, तसंच तूं आपल्या रुपारूप अग्नीने
- ६ याचो सवे पातकें भस्म करून टाक! ह्याच्या आत्म्यास
“४ सदाति
२६. ह्याप्रमाणे म्ेतास चिताम्रि दिल्यावर त्याचे

- . बसावें. म्रेताच पूणे दहन झाल्यावर सर्वानी स्मशानांतून
४ निघावे.

र्ड ्तळऱ्ये

४ पण दहन होईपर्यंत मंडळीने प्राथना व भजन करीत

को ६६8 चो

200 कण.

क पक पल्टी ७००0 ७ कळली ०0 300 ७ की परी धक १ ७७७ ८८०0 कसली हे

हटन एर “हा

ही ये ह का की

सन

७.2. “विश %विक- ऑर्भलिळ > >/ के»... बॅकेत: १? कजी” (केक. “

>: महर.” 0 हळ 2: चन. 0.” २ क च भक की अ ल ६.७ प्या

आ अर कक वह 2 क क

१४० नव्‌ संहिता,

ू
8)
र
टग)
१)
र
19
र;

२७. तेथून जाण्यांचे अगोदर त्याच

पर्यंत आपल्या घरीं ठेवावे.

$ कोठें तरी सुरक्षित ठिकाणीं पुरावी.

कहे 1001111000 य आय य का या स. क क य य
क 0... (कक....तीना - लकिर;;. रत. ह नी. आक 0: विक मन... कष, (नळ. वि त ह गळा विजया केक क: कक यध कमे प

क क यका मलपतन रात्रि के ह. पच यन्य)

3 & २८. श्रांदवाच्या दिवशीं हो रक्षा पात्रासा

दिवशी अथवा

दुसरे दिवशी भ्ेताची रक्षा गोळा करून ती एकाद्या
लहानशा पात्रांत भरावी व हु पात्र मथमश्राडतिथी-

व:

मक कक क कलन कक चाक ल

क वक्त ननम

हत >.

हेका ज्य ना म्य प्र क क च

आ. र:
ळी

र
र
डु

र्क

षः

जत
का.

की

१

सा दा हनेलकरििवनि ममल कतल 0 पा

>>>

हा,

भू

वयक च्यम टम 2-० दनयम पूड ी

००८००००००० >

दुःख आंगीं आणून त्यांचें मिथ्या प्रदरशनही करूं. नये.

' णींही करु: नये. मनांतील इःखोद्रार जसेच्या तसेच

र (१ ४. वें--मनोवृत्तींचें प्रदशेन नसावें.

१, स्वाभाविक मनाभावना दाबण्याचा मयत्न का-

प्रदरित केल्यानें मनास मोठें समाधान होते.

__ ४. आपला अतिनिकट संबंधी अथवा अत्यंत प्रिय
आप्त मृत झाला असतां नित्याप्रमाणें निश्चित मनाने
मौजमजा व सुखोपभोग कोणाच्याने करवतील £ अशा
दुःखाच्या मसंगीं ज्याच्या नेत्रास अश्रु येणार नाहींत
असा पाषाणहृदयी मनुष्य कोण आहे?

21 ०2 कट कअ य क

आट आह रके आ आवट:

र

आमी ह. आळ पलक मवाळ यीन धळे, यशो कणी गणे मीन
स्य ल म्या 2० >>> 2255255555

१४२५९ नव संहिता.

५, सद्ठक्तांची हृदये अत्यंत कोमळ असतात. त्यां"

, च्याने हा मिथ्या मनोनिअह होत नाहीं.

९. मृताविषयींचें दुःख फार सौम्य व मर्यादित असावें.
७. अतिशय दुःख केल्यानं डोक हलकें पडते; चि-
त्तास भ्रम होतो; शरिरात व्याधि जडते; मनास सवे कां-

हीं उदास भासूं लागते; विश्वास, भक्ति, भेम हीं सर्वे

क

र

तात व किंकाळ्या फोडितात, त्याप्रमाणे विश्वासू मनुष्यांना

करूं नये. त्यांनो आपला सव भरिभार परमेश्वरावर टा-
कावा, आणि ता जे कांहीं करितो त॑ आपल्या हितासा- !
ठींच करितो असें पके समजावें. दुःखाच्या योगें विनय,
विश्वास, आस्तिक बाडे, व परमार्थतत्परता इत्यादे आ- |
त्मिक वृत्ति दढ होऊन अंतःकरणांत खरे वेराग्य उत्पन्न

झाठें पाहिजे

९. आयुष्याची चंचळ गती व ऐहिक विषयांची नश्व-
रता यांचें मनुज्यास वारंवार स्मरण व्हावे व ऐहिक धन-

म्ामिनिफसय्क्लस्सायय शि ण कणर णन मयी ळय टि न्यिहीठिश या

4 ४१७ ७ कस

नाहींशी होतात, मनुष्य ढेषमय बनून जातो; व शेवटी इ-

नव

श्वरावरीळ विश्वास नाहींसा होऊन मनुज्य नास्तिक होतो.
८, सद्ठक्तांचे दुःख खरे व मनापासून असले पाहिजे,
अविश्वासू लोक जसे शिव्या शाप देऊन आक्रोश कारि- .

53 04201

टल न य य डा
कळना नट स लि ककी

का मप ल रक लच हाच र कि भि स्ट फा फळ कक कध्या अल्कली ली पिळा कल शि पिली कल मिन

मनुष्यास मरण लावून दिळें आहे. पृत्युजन्य दुःख ही

क ण अल कक य "क र

श्राझसंस्कार १४२३

मानादिकांस त्यानें लुब्ध होऊन न राहातां पारमार्थिक
सुखावर सवेदां लक्ष्य ठेवावे, एवब्याकरितांच परमेश्वराने

ही |
वरील सददुण शिकण्याची उत्कृष्ट शाळा होय. यास्तव,
आप्तइष्टांच्या मरणाने उत्पन्न होणाऱ्या दुःखाच्या यो- |

'गें ज्यांच्या मनांत या गोष्टी बाणत नाहींत त्यांस या /!
- दुः खाचा वास्तविक हत समजला नाहीं यांत संशय नाहीं. >

१०. आप्तदष्टांवर ज्याचें जसें दढ प्रेम असेल तया

१ मानानें त्याच्या मरणाने कमी जास्त काळपर्यंत दुःख :
__ १ होईल. परंतु मृत मनुष्याच्या स्मरणार्थ सूतक ह्मणून जे |
धरावयाचें ते सात दिवसपर्यंत धरावे. मताच्या सव
_ आतप्तांनीं व विशेष जवळच्या इष्टमित्रांनीं हे स्‌तक धरावें. !

११.या दिवसांत आपल्या देशाचाराप्रमाणे दुःख- |

_ ४ सूचक जीं कांहीं चिन्हे असतील तीं खीकारावीं. परंतु
त्यांत शरिरास अपायकारक अथवा केशदायक असें |
- काहा नसाव |

__ १२, आपल्या या आर्यावर्तात भगवा रंग वैराग्य- ।

शीन

सूचक मानिला आहे. ह्मणून या सात दिवसांत दुःखी ।
मनुष्यानें भगव्या वस्त्राचा एक लहानसा तुकडा दुःखद- |

किक पाककला 3 तके क हि...
_ ४ दक चिन्हादाखळ उजव्या दंडावर अथवा छातीच्या |

/ डाव्या बाजूवर धारण करावा कवी
|. १९३, सुतकाच्या दिवसांत अन्न अगदी साथे असावे. वी .
, व वसब्रेही साधीच परिधान करावी घरांत कोणत्याही |
, तर्‍हेचे पक्तान्न होऊं देऊं नये. तर्सच आनंदाचे इ सरेही ॥
| सवे प्रकार बंद ठेवावेत यी,
१४. या घरची माणसें सुतकांत आहेत असे बाहे- १.
। रून येणाऱ्या मनुष्यास सहज समजावे ह्मणून घरामध्ये
। ओसरीवर एकाद्या ठळक ठिकाणीं एक दोन हात रुंदीचा |.
|. भगव्या रंगाचा कपडा आल्यापासून जमिनीपर्यंत टांगू अ
ठेवावा ना 0.
| ९६. सुतकाचे सात दिवस संपल्यावर आठवे टिव- रं
| शीं सकाळी सुतक धरणाऱ्या सवे मनुष्यांना सुत्तात र
, ठहावे आणि मत मनुष्याची रक्षा ज्या कुंभांत ठेविली १
॥ असेल तो रक्षाकुंभ बरोबर घेऊन ज्या ठिकाणी तो |
| पुरावयाचा असेल त्या ठिकाणीं सर्वानी मिळून जावें. १.
| यास श्राड्यात्रा झणतात. 6
, १६. मुत मनुण्याचा अगदी जवळचा आप्त असेल भे
त्यासच श्राड करण्याचा अधिकार असावा. असा जो

००६६>9९>९>५९>९9९९>९०९>५०>९>९>९>2><>

ी च का मयमणममममानेत या 2 नेक नक र न गकश पहा क चह लीन सो वह योक क आ म. पक

श्रादतंस्कार, १४%

१ श्ाडकर्ता असेल त्यांने वरील प्रेतयात्रेच्या प्रसंगीं आप-
_ १ ल्या हातांत रक्षाकुंभ घेऊन मंडळीच्या पुढें चालावे. इत-
_ १ रांनी त्याच्या मागून चालावे. ओसरीवर टांगिळेला भगवा
__ $ कपडा उंच काठीस बांधून कोणीं तरी मित्राने ता निषा-
“४. णाप्रमागें उंच धरून श्रादकाराबरोबर चाळविं. सर्वानी
-_ ४ सावकाश चालावे व चालतांना एकार्दे शोकगीत गार्व

: १७. नियमित स्थळी आढयात्रा आल्यावर सवाना
त. : उर्भे राहावे. सर्व जण उभे राहिल्यावर उपाध्यायाने
, झार्थना करावी--“ परमात्मन्‌ परमेश्वर, आमच्या मृत
बंधूच्या जड देहाची ही पवित्र रक्षा पृथ्वीच्या उदरांत
- पुरून ठेवितो. याचा चेतनस्वरूपी आत्मा स्वर्गेलोकीं
१ तजसत्रिध आहे! याचा मृन्मय जड देह भस्म होऊन
॥ हो रक्षा अवशेष राहिली आहे! आमच्या स्मरणाथ
|. ती आह्मी या स्थलीं पारितो ! हे स्मारक पवित्र कर!
। आमच्या माणम्रियं बंधूच्या आत्म्यास स्वगेलोकीं चि-
१ रकाळ सख व शांतिंदे! त्याच्या आत्तांचें व मित्रांचे

| शांति आरांम प्रदान कर

ह

१८. ही प्राथेना झांल्यावर तो कुंभ त्यांतील रक्षे-

क, ी च्य य क.
क य रनिमिरमिरप”5 न्य 9224 क त्तर र्य ल्प ८-2 7०. आळ. जु ल्ला ह्म ् क उगी: “टाचा निक पे. अले 1)

न्न > र्क र बड,

१५८.

1 सर्वे प्रकारें समाधान कर. लांच्यां संतप्त अंतःकंरणास

काभ क च
वि न केर ह पडवळ

न

>५५ >>) 20) “७ 0७ 2. “7. “7. हट 0.

न ४१७ २०”

2२. 0६. ९

१ क

१४६ _ नव संहिता. .

न

. साहित जमिनींत खोळ पुरून टाकावा. उपाध्यायानं .
। आपल्या हाताने त्याजवर माती लोटावी. सवे खाडा

भरला ह्मणजे त्याच्या तोंडावर चार पांच विटा बसवून

: त्या चन्यांने बांधून घ्याव्या

१९. कांहीं दिवसांना त्या विटांवर स्मारकादासखल

संगमरवरी अथवा दुसऱ्या-मऊ दगडाची लहानशी शोला
बसवन तिजवर मृताचे नांव, जन्मशाक, व मरणशक
५ इत्यादि कोरून काढाव 2
__ २०. रक्षाकुंभ पुरिल्यानंतर सव मंडळीनी एकत्र
: मिळून मत मनुष्याचे घरीं परत यावें. तेथें उपाध्यायाने
. पनः उपासना करावी, व धभग्रंथाचे कांही भाग वाचून
। त्यांचा अर्थ सांगावा. |

२९१. नंत्र श्राडकत्यानें परमेश्वराची प्राथेना करा-
' वी. आढझकतो हा मत मनष्याचा बंधु, पिता, किवा पति १. |
. असेल त्याप्रमाणे श्राड करणाराच्या मनोवृत्ती निरनि- |.
,; राळ्या असल्या कारणाने त्याची प्राथेनाही निराने-
. सब्या प्रकारची होइल, हे उघड आहे; तथापं, मृत ७.
, झालेल्या मनुष्यास दोन चार पुत्र असल्यास त्यांपैकी
४ जो सगळ्यांत वडील असेल त्यांनेंच श्राडकतो व्हावें.

0 ०७. ००१ ७ ४ शर र ४ २० ४ 2 0 20 33
वमुम्हव्रचकन र .

२००- क

नि नाळ कळा मि
290 0020 2008 ह आ का ह मक.

४ १ याच

०001000000 ती ह

चाळूसस्कार

डत ओम यअ्ुण्ममाण्ााका्ावावगाा "७"शॉरशिणि?ए?)0णि00णण पणी 0ी?शीणणण0ीण00ी0ी00ी] यी0णी0ी0ी?ी 00 चेल पण णी तीतील त ण?णी "हीण पणी

| & ९९. ह्याप्रमाणें ज्येष्ठ पुत्र पित्याचे श्राद्ध करण्यास ।
१ बसला ह्मणजे त्याच्या सवे कनिष्ठ बंधूंनी त्याच्या ।
- 1) / जवळ येऊन बसावें. सर्वात वडील बंधूनें अशी प्राथना ।

$ “हे भ्रेममय प्रभू, आह्यांस सकल वस्तूंचा दाता तूं
१ आहेस. आत, बंधु, ससे, सोयरे इत्यादि सवे कांही ।
४ तुझ्याच पेने. आह्यांस प्राप्त होतात, आणि तुझ्याच ।
॥ इच्छेनुरूप ते आह्यांस इहलोकी सोडून परळोकीं गमन ।
| करितात. तुझी इच्छा शिव, तुझा हेतु. मंगळ ! आमचा ।
, जन्मदाता पिता, आमचा प्राणमिय जनक, थोड्या दिव-
१ सांपूर्वी आहांस सोडून तुजजवळ गेला. त्याच्या मरण- ।
| दुःखाने आमची अंतःकरणे परम विव्हळ होताहेत. परंचु ।
४ इहठोकचीं अनिवार दुःखे, संकटे, व मोह यांपासून मुक्त |
र होऊन सांप्रत तो तुझ्या समागमसुखाचा अनुभव घेत |
१ आहे, अशी जी आह्यांस दड आशा आहे तिच्या योगें ।
| आमचे समाधान होतें. हे प्रभू, त्याच्या आत्म्यास सर्व |
१ कालपर्यंत तुझ्या चरणी आश्रय दे. आनंदभारित मुद्रेने ।
त्याजकडे अवळोकन कर; आणि ल्यास तुझ प्रेमामृत ।
१ अखंड कालपयंत पाज |

“ हे भक्तवत्सळ, आमच्या पित्याच्या मरणाने आह्मा |

धू
नम ल या मड क्य नी वमन हमामा

१४्ट नव संहिता

| दीन बालकांचा आश्रय नाहींसा झाला आहे व आही
उघडे पडलो आहा. आतां आह्मां निराश्रितांस तुजवाचून
, दुसऱ्या कोणाचाही आसरा राहिला नाहीं. तूंच आमचे
. सवे प्रकारें संगोपन कर. दःसखितांस सुख देणारा, संतर
| प्तांस शांति देणारा तुनशिवाय अन्य कोणीही नाहा. ७
. अतएव आही तुलाच शरण येतो; आमचा स्वीकार कर. ४१
. आह्मांस आपलें हण. इहलोकचे अशाश्वत सुख आणि ४ |
| मिथ्या प्रतिष्ठा यांच्या मबळ मोहापासून आह्मांस सवे । डु.
/ प्रसंगीं राख. नुक्ताच गत झाळेला आमचा पिता व इतर ४.
॥ दुसरे आप्त हे सवे जण स्वगेलोकी तुझ्या समागमसु-
. खाचा अनुभव घेत आहेत, असा जो आमचा पृणे विश्वा-
। स आहे तो विशेष दृढ कर. ऐहिक विषयांच्या आशा- 8
, पाशांत आह्मांस बड होऊं देऊं नकोस. आमच्या मृत्यू- |
* नंतर आह्मांस तुझ्या प्रेममयकुटुंबांत स्थळ मिळेल असें |
. कर. मायबाप, आमच जीवन पवित्र कर. आमच्या सर्व -
1 आशा मनिषा मंगळ कर, आणि आहझ्यांस तुझे खरे सेव- 1.
. क बनीव.?! .
२२. नेतर उपाध्यायाने प्राथना करावी व आशिवोद १.

मागावा ,---

क क यक काळ पो
र्या यर ्तटमनन्ह णव

५८५ ५०-०६७००५०७०७००७७८७३७७७

रकक "क किकू.
क स्ट २. "“ नक "य

ल

कक ल

४ “हे जवत, जागत परमेश्वर, आह्मी मनुष्यप्राणी

चि. "चरी न्ती

ला
१ मृत बंधूच्या स्मरणाथे आज आह्मी जमलो आहों त्याच्या
__ १ आत्म्यास शांति दे. त्याचे मर्त्य, मृन्मय शरीर आमच्या
, दृष्टीआड झाळे आहे, तरी त्याचा शाश्वत भाग जो त्या-
चा आत्मा त्याजविषर्यी आमचे प्रेम यात्किचितही कमी .

_ आद्भसंस्कार १४९

किती दुबळ, किती क्षणभंगुर आहों! या क्षणीं आह्मी |
आहों, आणि या क्षणीं नाही. अशी आमची क्षणिक
अवस्था आहे ! आह्मांस मृत्यु केव्हां आपलेसे करील
_ याचा नियम नाहीं. आप्तजन इष्टमित्र यांच्यासह या
क्षणी. संसारसखाचा अनभव घेत आहों ! परंतु दुसर्‍या 1.
_ १ क्षणीं आमचो कशी काय अवस्था होईल याचा बिलकुल
. | भरंवसा नाहीं ! कदाचित या सर्वास जागचेजागीं ठेवून .
..॥ आह्मांस एकदम तुञजसमोर यावें लागेल ! ऐहिक ऐश्वये
| त्या वेळीं आमच्या उपयोगीं पडणार नाही; यास्तव हे

अनंत परमाह्मन्‌, सत्य शाश्वत सुखाकडे आमची दृष्टि
व. परलळोकाविषयींचा आमचा विश्वास दढ कर. ज्या

- १ होऊं देऊं नकोस. तो अमर आहे. त्याचा व आमचा

मक क ली क्लच

0
क
र)
)
(।
- १

क

वियोग होऊं देऊं नकोस. सवे एथ्वीवर तुझें बह्मसज्य |
होईल अर्से कर! तुझी इच्छा असेळ तोंपर्यंत आह्यांस :
इहलोकी ठेव. ज्या दिवशीं तुला योग्य वाटेल त्या दि

वर्षीं तनजवळ बोलळीव. मात्र तुझ्या चरणा थारा द. ह्‌

१५० नव संहिता.

भक्तवत्सळ करुणासागर परमेश्वर, आह्यां दीनांस अंतर

|
| देऊ नकांस

॥ “ दुयामय पिता हं ग्रहमांदेर पवित्र करो! ह्या कुटुंबांत |
। तो अखंड वास करो, आणि ह्यांतील सवे मनुष्यांचें संर-

| क्षण करो! ब्रह्मळपाहे केवलं.”

२४. नंतर श्राडकत्यानें परमश्वराचा आशिवोद -

| मागावा.---

| “माझा पिता, प्रांपेता, प्रपितामह, आणि माझे सर्वे :
पूर्वज स्वर्गेळोकीं अनंत कालपर्यंत शाश्वत सुखाचा उपभोग
घेवोत! ह्या पवित्र आयावतातीळ कषी आणि मनी धन्य
। असोत! ह्या देशांतील व परकी देशांतील संत व धर्ग-
| संस्थापक धन्य असोत ! त्यांच्या नामाचा जयजयकार

।॥ होओ. ज्ञात आणि अज्ञात, मित्र आणि शत्र, चांगलीं

| आणि वाईट, अशीं जीं कांहीं माणसे आजपर्यंत मत झा- |.
| लीं आहेत त्या सर्वांचे आत्मे स्वर्गामध्ये सुखसंभोग ।
। करात ( बह्मळपाहे केवलं. शांतिः शांति; शांते:!? ली
| २५. नंतर श्राडकर्त्याने आपल्या शक्‍त्यनसार
| जो कांही दानधर्म करावयाचा असेल तो करावा. तसेंच |...
| देशकल्याणाच्या व परोपकाराच्या मंड ळ्यांस ज्या कांहीं |

| देणग्या द्यावयाच्या असतील त्या द्याव्या.

22 टल

८६२६६७५4५६. ५

म य ९. १०... न. प. क. डेटा क. पभ.

पज र आ

र.

१ 3 या

2522202262222242:2ॅ222- र

शी. व्रतें आणि नियम १५१ अ.
यका
1;
१ न

नकर क आ
क का कन 6.

व क क यत लकी फळी

टप अतें अभ नियम, <<< >

२१.

ठे 3 अ

७ ००७ ०७ फर ली मि चन कि 2222

कवन नयमन

दत मा
0-५६.००५ि शि
र्‍ १ या
र छु | एथपर्यंत जे कांहीं आचार व संस्कार सांगितले ते
हू र - सवे प्रत्येक ब्राह्म ग्रहस्थास लागूं आहेत. परतु
, ' यांशिवाय दुसरेही कित्येक आचार आहेत. ते स-
वौस लागूं नाहीत. ज्या कोणास कांहीं विशेष धमे-
। सिडि करावयाची असेळ, किंवा कांहीं विशेष मनोवृत्तीं-
'वरु जय मिळवावयाचा असेल, त्यांनीं मात्र ह्यांचे आ
'रण करावें. अशा आचारांपको मुख्य हटला ह्मणज
ब्रतांचा होय.
्ि . ह्या विशेंष वतांचें आचरण करण्यामध्ये अथवा
'$ नियम पाळण्यामध्ये कांहीं एक प्रकारचे पुण्य आहे, असं |.
जर कोणास वाटत असल तर ती चूक आहे. ब्रतांच्या |.
योगे पण्यश्ास्ति होत नाहीं. परंतु ती ध्माचरणाच्या ।
कामीं साधनादाखल उपयोगी पडतात. भे

4934556935)

> कळ

क कि न्न मि पन च चक

होड 3 य या क य मक अक

टा कट की कनी क

सक

क & पळ. आळ न

८0 &
न ९.८७ ४५-

आ प क 2001 ह क कक जच ळक कळ >, वकर रन, व कका ळी अ कीक, म मामया्याम्यसनमजेमना पक. ब षी 200. 1.“ कका ल लाक वक वि ी न
र र क अ पक ह: आर: कल याह णकर वा चय वा सार आय तल या य य म
री

न.पा

र भे रे टव-----न८५५८॥/४॥॥॥0४॥७॥000000000णा क शः,
॥। ६. रत करावयाचें ते अभिमानाने अथवा मोठेप- ।
णाच्या इच्छेने सहसा करूं नये. त्यापासून मनोवृत्तीवर ।
॥ जो कांहीं बरा वाईेंट परिणाम व्हावयाचा त्या परि- |
१ णामाप्रीत्यथ मात्र करावें.

क. का क. मनन ९ चेही
क क ज्य
"ढून.
नश.
ह,
व

॥ ४. तसेच, जै व्रत एकांसं श्रेयस्कर झाळे तेंच दुस- 1
५ ऱ्यासही तसच होईल असाही नियम नाहीं. एका

॥ कातेत म॑ ब्रत हितकर होतें ते सवे तूत हितकर हो-
, इल असेही कोणीं समंजं नये |

| ५- आते हीं औषधासारखी होत. एकच औषध |
। जसे सर्वे मनुप्यांस अथवा एकाच मनुष्यास आयुष्या- |
, च्या सर्वे अवर्स्येत लागूं पडत नाहीं, त्से ब्रहही सर्वांस |.
. एकसारखे अथवा एकाच व्यक्तीस सर्व प्रसंगी लागू ।.
होत नाहीं. ओषधांप्रमाणे अतेंही मनुष्याचा स्वभाव,
प्रकाति, काल, स्थळ इत्यादिकांच्या अनुसंघानाने बद-
ठावी लागतात 1
४. ६. वास्तविक कारण असल्याशिवाय कोणीही बत
|. पतकरूं नये 1
७, मनुष्याच्या आत्म्यास पुष्कळ गोष्टींची जखूुरी

1०५५. .०१७,,.. ००. आळ... शध... “क, कलक

कण क य रा प प हिितपे

बे सच्या

र! असते. त्या त्या गोष्टी प्राप्त करून घेण्याचे सामथ्ये |
1 यावें एतदथ भक्ताने त्रताचरण करावें.

॥ ८. आतांचे प्रकार अनेक आहित. पातित्रत्य, पत्नि-
- 1 अत, शिष्यत्व, भूतदया, आत्मपरीक्षण, शांति, क्षमा,
1 आत्मसंयमन, भक्ति, योग, वैराग्य इत्यादि अनेक प्रका-
रची व्रते आहेत.

. $ ९. संसारामध्ये आपले जे निरनिराळे संबंध असतात
४ त्यांच्या संबंधी कित्येक व्रते असतात. तीं हटली ह्मणजे
सात्विक विवाह, पितृभक्ति, मातृसेवा, बंभुम्रेम हीं होत.
-___ १०. स्त्रिया आणे पुरुष, लहान आणि थोर, वि-

आणि भिसक, धनी आणि सेवक, राजा आगि प्रजा
४ अशा निरनिराळ्या स्थितीतील माणसांस निरनिराळीं

_ $ दुसर्‍यासही तर्मेच होईल असा नियम नाहीं

_$ ११. संसारसंवंधीं, समाजसंबंधीं, स्वदेशसंबंधीं, बु
१ डिविषयक, नीतिविषयक, परोपकारविषयक, आत्मिक,
१ राजकीय, अशीही कित्येक व्रतं असतात

जक व की, र की.

ऱ्छ

'वाहित व अविवाहित, श्रीमान आणि दरिद्री, ग्रहस्थ 1

__ | व्रते असतात. एक व्रत एकास फलदायक झालें हणून ते ;

१२. कोणत्याही मकारचे ग्रत असो, ते परमेश्वरा- ।

. ी. 8 विर 1111 त क टी 000. य कु
॥८९849800010९40५8५09049420%6049५070040ॅ248:0042000900 8 96लअ मठा सनत लळस

र;
शः

क.

1001030 १७८१७७७०७६ हा प विक द्वय क क कना च रह
>. > (कल यहक कॅम भनक >.. करवी... . आहाहा. ककट?' अईीक2 कय 0-कहोल कका ”(किकी.. वयक; यह; हर पाहपन मेळी: कान 0: हॉ... वका... शा ग

नव संहिता.

मडावी

च्या सहाय्यावांचन सहसा सिडीस जावयाचे नाहीं. १
१३. आत्मगुडीची इच्छा धारण करून तिजप्रमाणे |
. वागण्याचा प्रयत्न करणें एवढें मात्र मनृप्याकडे आहे.
तो प्रयत्न आपल्या हातून तडीस जाणें हे सवेरी इश्व- |.
रळपेवर अवलंबन आहे. :
१४. मनामध्ये क्षणोक्षणी भवळ होणाऱ्या पापवास-
४ नांपुढे मनष्याचे कांहीं एक चालत नाही-परमेश्व-
४ राच्या सहाय्यावांचून आपल्या स्वतहाच्या बळाने |.
४ कोणत्याही दुर्विकाराचे दमन होत नाही, हे भाविक ।_
४ मनुष्याने पूणे लक्ष्यांत ठेविलें पाहिजे 00.11.
$$ १५. परमेश्वराची मार्थना हे मत्येक अताचे जीवन |
होय. प्रार्थनेवांचून बताची सिडि होत नाही. _१_
११. ब्रतसंबंधीं बाह्य क्रिया व कर्मे हीं सवे शुष्क |
होत. त्यांमध्यें पुण्याचा लवलेशही नाहीं. अंतःकरणाचा |__
४ शुद्ध भाव व प्रेमळ भक्ति, परमेश्वराची विश्वासपवक ।।/__
४ प्राथना यांशिवाय पुण्यप्राप्तीचा अन्य मार्ग नाहीं
$ १९७. यास्तव, व्रत धारण करण्याच्या अगोदर आभि-
' मानरहित होत्साते आपल्या सव भारेभार परमेश्वरावर टा-.
- $ का. त्याजवर इढ निष्ठा ठेवा, आगे त्याचें सहाय्य मागा.
१ ह केल्याशिवाय नुस्ते अ्रत धारण करणें निरर्थक होय

“ही...
नी
ग
री
(दि
१ ग
अभ

र
ड़ धु

न्न

त नारा सेलेडीनयाली मय ्य यी आयन

अल लयच च ० 2 र हा

0
(क ८ कह फटी वकक यल 22 कक २ र यार कर क

०५६३५६ ००
क का

3

७ य
न न क्ली मकी पनी न क ली व

म कला

व कका व क ळक क पक तही आ
र व २०८ ७. क्य हळ क क

बर्न ०0 के सदन
टे न कीक. २.”

ळे की हि क णन
$$

दी भत चेक केकी वक. च

टजरिपुसंहार.-->
[व्रत १. ]
०२९२,

७000070

"(रिपसंहार ह्मणजे कामक्रोधादि षडिपंर्चे दमन. सवे

् भ् ॥-. ब्रतांमध्य स्पुसहार ह म्रत अत्यत श्र हाय.

२. सव दैवी संपत्तीमध्ये चित्तशाद्वे फार मह-

ह) की

त्वाची होय, आणि इंद्रिये स्वाधीन झाल्याशिवाय चि-

सैशुद्धि होत नाहीं, यास्तव, मनोनिग्रह अथवा इंद्रिय-

दमन याची योग्यता फार मोठी समजठी पाहिजे
३. काम, क्रोध, छोभ, मोह, मद, आणि मत्सर हे

क कर

मनोविकार वारंवार प्रबळ होतात. जो यांच्या स्वाधीन
होतो त्याच्या आत्म्याची दुदेशा होऊन जाते. ह्मणून
या दष्ट दर्वत्तींच्या दास्यत्वांतून मुक्त होणें ह॑मत्येक

मनुष्याचे प्रथम कतेव्य होय

वि
र
र;
त
भी र)
( )
भर
क
:$
ध्व
:*
टू
पे
७
क:
ज्ञ,
मह
धा
.
भः
र रो
1
(री
क,
भ्र
म

कल. अर,

0१. ७५ क 0 ७ क... पध्क .. कलं.
चळ ८ कर के क

42. क कलत तेर

0 3.”

(२३ १६८०-३६ अह. पेड. केवट जे कोकेन
ह कट क्य

पिर _ आ 4. २. हे (वकि ७वी त रहे: २. आवड? अवि...

क 6 हवी. र --क...“ीने....ज

क न्या त कय कत पा पक... र पक क

परु वन्य क

स्लो

प कक साक. स क क कक. क म वा कक > क. त क... क हक कर क क काक कक कट क कह कस का क कव ह क की. ज्य

च क आ कट की

व पळ नक कळ. वीक: व. क-१ क कक ७ क क क क का क क कार क. क करक का क क क क
नल न र क. क ० 2 र

4 ७12 1:णल नह महर टे”

य क. क 22

डड
की ७. चा

१५६ नव संहिता,

४. कोणी कोपिष्ट, कोणी मत्सरी, कोणी अभिमानी, १.

कोणी लोभी, व कोणी कामुक असतात. याजमागे प्रथे- |.

काच्या मनावर कोणत्याना कोणत्या तरी मनोवृत्तीचे |.
प्राबल्य असतेंच असतें. अशा रीतीर्ने मनुष्य विषयासक्त १.
झाला ह्मणजे त्याच्या हातून भक्ति घडत नाहीं, माथेना १.
होत नाहीं | कु

५. यासाठी नित्याभ्यासाच्या योग हे मनोविकार- त. -
रूप शत्रू आपल्या स्वाधीन करून घेतले पाहिजेत. या- १
प्रमाणे त्यांच्यावर जय मिळविणे यासच त्यांचा संहार 1.
करणें असे हणतात ह.

१. ह रिपुसंहारत्रत पतकरण्याचे अगोदर पापाचर- व. १
णापासून आत्म्याचा किती अनिवार्य नाश होतो, हें मनां- 1
. त पृणेप्णे बिबळें पाहिजे. तदनेतर चित्तास घोर अनुताप १.
,; झाला पाहिजे. अनृतप्त अंतःकरणाने परमेश्वराची वारंवार
प्राथेना करावी. अखंड आत्मपरीक्षण करून सवे प्रका- कु
रची मोजमजा यांपासून बरेच दिवसपर्यंत दूर राहावे.)

_ ७. याप्रमाणें अंतःकरणाची तयारी झाल्यावर अते |
च्छु मनुष्याने व्रत घेण्याकरितां दिवस निश्चित करावा. ४१
| 1

८. त्या दिवर्श | अतेच्छूने सुस्तात होऊन 1

रिपुसंहार. १५७

४ शांत व एकांत स्थठी जावें. तेथें अंतःकरणांतील सवे
४ भाकावी.

$ गेठें पाहिजे कीं, त्याच्या योगें हृद्‌यस्फोट होऊन नेत्रां-

। होऊन मनास लज्जा वाटावी

| [र॒ अथवा एकांत स्थली ब्रतच्छने रिपसहारत्रत
नर ण्‌ कराव,
११. व्रत ग्रहण करितांना त्यानं हाणावे.--“ सकल

$ या प्रसंगी मला सहाय्य होओ ! आपल्या पावित्र जी-

| घेतला व मृत्यूनंतर परलोकी शाश्वत सुख प्राप्त करून
१ घेतलें, असे जे पुण्यमय साधुसंत त्यांची पदधूळी या
४ प्रसंगीं मार्झ अंतःकरण पावन करो! ”

१२. इतक ह्मणून ज्या कांहीं विशोष मनोवत्तीचा

४ घोर पातकें ईश्वरास निवेदन करून त्याची करुणा |
४ ९. अनुतापाने त्याचें अंतःकरण इतकें दग्ध होऊन ।
$ तून अश्रुधारा वाहूं लागाव्या. चित्तरृत्ति अत्यंत नम्र

>. यानंतर पुनः स्नान करावे व. कुटुंबांतील नि- ।
आतरोपासना करावी. ती संपल्यावर सर्वांच्या

४ पांतकांचें निरसन करणारी अशी जी परमेश्वरळूपा ती |

१ वनाच्या योगें ज्यांनीं इहलोकी स्वर्गसुखाचा अनुभव ।

कस्जेकी 0 जर, त ह स

ध्वकल >: यक”: कक” 2 -वेकी* 2: य> .:: आनट) पॅक, .;:बॉकॅल : मंडण: १80": क, : यह. पला: केर. णकन 0 यहकल. :व्यकन “यल कर. वकक --म्, कनक 0२0७०: अश, “बेन... भक. टफ र

क कस्त फट कय हय

यचा

20 क त. कक र अहे. १80 प अ प ज्क के ८ ह ऑड. ह. क अड. के २4% ह» अमका. तकर कीक. “बहेन १ ऑि<.( :2 परज पी अहित '. -हि; कली... . क. १-४. 2 हि: पी... .".>कक.

म छा (ळक.

वली कल र कतल

१५८ नव संहिता.

संहार कर्तव्य असेळ तिळा शब्दांनी ताडन करून 1.

तिची निभंत्सना करावी. ----

ह दुष्टा क्रोधा, तूं माझ्या अंतःकरणांत गह क-
रून राहिला आहेस. तेथें तज्ञ वास्तव्य झाल्याने माझें :
अंतःकरण भ्रष्ट होऊन नरकाप्रमाणें अमंगल झाले आहे!
तूं माझ्या हाडामांसांत खिळून बसला आहेस. माजा 8

प्रत्येक रक्तविदध तुझ्या मारक विषाने दषित झाला

आहे! माझ्या श्वासोश्वासास देखील तुझी दुगाधे येते!
अरे अधमा, तूं माझी विचारदष्टि घाळविळीस, विवेक-
' ज्योति मालविलीस, आणि आत्म्याच्या ठायीं घनघोर
अंधकार करून टाकिलास ! ! तं माझ्या अंतःकरणाचा :
स्वामी होऊं पाहताहेस. तूं दुष्ट पिशाच्च राक्षस आहेस. ।_.

माझ्या प्रेममय परमेश्वराचा महान्‌ रात्र आहेस. 1_
तुझ्या योगें मळा माझा परमेश्वर अंतरत चालला आहे. |.
माझे सर्वे आचार विचार भ्रष्ट झाले ! सुह्च्छा झणून |
माझ्या अंतःकरणांत उत्पन्न होत नाहीं ! तुजमळे माझी
| प्राथना शाद्विक होते; भक्तीमध्ये माझें चित्त लागत
नाह; इेश्वराच्या आराधनेपासून मळा समाधान होतना- १ न

क

हीं. मला ही भयंकर अवस्था तुजमुळें प्रात्त झाली आहे.

कीक

क

रिपुसंहार. १५९

मांडेला आहेस ! तूं महा चांडाळ आहेस यापुढे मी

तुला माझ्या अंतःकरणांत स्थान देणार नाहीं. त॑ सकल

४ पातकांचे मूळ. अतएव तूं अमंगल, तृ भ्रष्ट, तं नारकीय!
४ परमेश्वराच्या रुपासामथ्योनं तुला मी माझ्या अंत:कर-
१ णांतून घालवून देईन. नीघ, माझ्या अंतःकरणांतून ! या
$ क्षणा चालता हा

“ हा काळपर्यंत तूं माझा बंहुत छळ केलास;
' आणि मोही मूढाने तो सवे सहन केला. परंतु :

या सुसमयीं तुझा सवेस्वी नाश करून तुझ्या दुस्सह
दास्यांतून मुक्त होण्याविषयी परमसम्थे परमेश्वराने म-
स्फात केळी आहे ! त्याच्या प्रसादसामथ्याने एका
निमिषामर्ध्ये तुझा संहार करून टाकितों. हे दृष्ट चांडाल

$ कोधासुरा, अवलोकन कर, तुझ्या वक्षस्थलीं ह्या ब्रतरूपी

क) च

$ महा प्रतापा शस्त्राचा परम दारुण प्रहार कारता. ह्याच्या
$ योगे तुझा पूर्णे संहार झाला असे समज ! तुझा नाश झा-
$ ला! आतां माझ्या आत्म्याचा सर्वे अंधकार ल्यास जा- ।
$ इल. सद्ठावाचा सूथे उदयास येऊन त्याच्या मंगळ प्र-
$ काशांत परमेश्वराची प्रममय मूत मला पुनः द्शेन दई-

माझ्या आत्म्याच्या ठायीं नवजीवन उत्पन्न होऊन

7. डू

“ग अ कज लकत र वसी र की
क क क क 6 अ कट क 3 क क अ क अ

४...

_ र टी टी र: <<<,
व्य, ह. धवल 2“. ० (हर 10. अलम 3. * कक. .१0-6: अहे”: विकर 1 ओके. आकर. भक

क. जे

क” 2 ३८ द”

की क वली शि क जी टी त वि त क ७ ळी क यी ती य क्य क टर कक र च ७ य ,

ह व्य

२०० ७०

क

७० ण हर क मक प हट अ

3०2 1: >

त्याच्या योगे मी धन्य होईन ! सवसम्थ, सवोश्रय प्रभ ४.

टा कि २. क

पा >९9696060998006953609694639009ई99903699६99६0596994६93६09६00ई096969ईनेबनिईेवही:0>992) 9606

१६० नव संहिता.

या सुसमर्यी मला सहाय्य होओ ! माज्ञ तरत सफल करो!

मज पातक्यांस पावन करां ! !”

१३, याप्रमाणे स्पुसंहार केला ह्मणजे त्या मनष्यानं
हे ग्रत घेतलें असें समजावें. एव्हांपासून तो ब्रतस्थ

झाला. शेवटी त्याने इश्वरभार्थना करावी.---

“ हे दुरितनाशन पतितपावन परमेश्वर, तुझ्या ळपा- :
प्रसादांने मीं हे ग्रत धारण केळे आहे. तें अखंड राख-
ण्यास मळा तूंच सहाय्य हो. तुझ्या सामथ्योने ह्या -:

प्रसंगी माझ्या शत्रूवर जसा मळा जय मिळाला त्याच- :
. प्रमाणे सर्वकाळ जय मिळेल असे कर. मी दुर्बळ आहे,
शाक्हान आह. तच माझा सांभाळ कर. मला पनः र
क्रोधवश होऊं देऊं नकोस. आज जसा तं क्रोधाचा |.
संहार केलास तसाच तूं त्यास पुनरपि माझ्या अंतःकर- :
णांत जागृत होऊं देऊं नकोस. माज्या आत्म्याच्या
ठायी सवेकाळ शांते वास करील अशी योजना कर. :
तेथें चिरकालपर्यंत तुझे बह्मराज्य होईळ असा अनुग्रह

कर! ब्रह्मकपाहिे केवल.”

--*<>७--

टळे

७ पक नक क कक 34 टीन

कळ २
व क का यी जती यी तयर मकी "4 पाची कटक

वमन

वज अ र अभ र्य र क्क ह क्र

कै

य

- 1, _ नीतीची पुष्कळ तत्वे चांगल्या रीतीनें शिकवितां
» येतात

_ २९. चित्रांच्या योगें लांच्या मनास करमणक होऊन
त्यांची जिज्ञासा जाग्रत होते. त्यामळे त्यांस शिकविलेल्या
गोष्टी तयांच्या मनावर उत्तम प्रकारें ठसतात.

२. यास्तव, मुलें दहा बारा वर्षांची झालीं हणजे ॥.
त्यांच्या आईबापांनी त्यांच्याकडून चित्रसाधन ब्रताचे | |
आचरण करवा, झणजे चित्रद्ठारें त्यांस कांहीं गोष्टी ।
शिकवाव्या. |
४. खालीं सांगितलेले लेख घरामध्ये सारवून तयार ।

३
|
टी
5
/
कि

१६५९ नव तंहिता.

/ केठेल्या जमिनीवर रांगोळीने काढावे. ते सुवक व सावे

| ' असावेत. ज्या स्थलीं हे ठेख काढावयाचे त्यास साधन- ॥

्‌ | ' स्थान ह्मणतात

४ ५. हे काम मुलाच्या आईने, वडील बहिणीने, अथवा
॥ दुसऱ्या कोणीं संबंधी स्त्रीने दररोज तिसरे महरी करावे.
/ ९. चार पांच मुलांस एकत्र करून शिकवाव. परंतु

॥ दुसरीं मुळें नसल्यास एकत्यासच शिकवावे.

॥ ७, आताच्या प्रथम दिवशीं प्रातःकालीं मुलांस स्रान |.
| घाढून त्यांच्याकडून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करवावी. ॥

| प्रथेकाच्या गळ्यांत फुलाची माळ घालावी.

6 ८. नंतर आहेनें त्यांस उपासनास्थानीं न्यावे. तेथे...
॥ सव उपासना त्यांनीं श्रवण करावी. तदनंतर सवे मुलांनी ॥
॥ भुईस मस्तक लावून हात जोडून परमेश्वरास नमस्कार ॥

| क

॥ करावा, आणि मग आईवरोवर साधनस्थानीं जावे.

९. साधनस्थानीं गेल्यावर ब्रतसंस्कारास याप्रमाणें जा

| आरंभ करावा
१०. सवे मुलांनी एकदम ह्मणार्वे.--

४ आह्यां मुलांचा व मुलींचा रक्षणकती परमेश्वर त्या- । “१

॥ "या नामाचा जयजयकार असो! परमेश्वर आमचा

कमळ लक क कक कका यय या ण क ककी क क की पर कलक

/
॥

ह क तया वकक णकती सकते कय वोकशी मश ली कक लेजयडिध च

राशाशिक्षण अथवा [वित्रसाधन. ररे

_॥ जयजयकार असो

र | . असा अनुग्रह परमेश्वर करो. ” .

एक मुक्ति.”
१५. : १३. एकाच्या पुढें नदविधानाचे निषाण काढावे

2.0 अपो!.

_१& ११४. तिसर्‍या चित्रांत भाशिआ, यूरोप, भाफ्रिका, |
र | . व अम्रेरिका या चार खंडाचे नकाशे दाखवावेत. त्या ४
॥ सर्वांवर मुलानं पूर्ववत फुळें वाहावी आणि ह्मणांवे.--- |
““सर्व एथ्वीवर शांति आणि समाधान वास करो, चाऱ्ही

खंडांतील ठोकांत ऐक्य व प्रेम यांच वधन होजो/ !!

ही, व वेकाळ ॥
| | ॥ पिता व आमची माता, तिच्या मंगळ नामाचा सवेकाल ।;

ह पावेत्र !चननसाधनम्रत मला कल्याणकार होळ

॥ १२. नंतर आईने साधनपटावर रांगोळीने [१] ।
१ एक हा अंक काढावा. मुलाने तो अंक मोठ्यानं वाचून त्या- /
१ वर फुढें वाहावीत. नंतर आईनें मुलाकडून ह्मणवावें.--- |
.॥| “ एक देव, एक भाव, एक कुटुंब, एक शास्त्र, आणि |

र र त्यावरही मुलाने फुलें वाहावींत आणि आईबरोबर ह्मणा- ।
.॥ वें.--““ पवित्र नवाविधानाचा सर्वकाळ जयजयकार ।

|

प ह उरक कका कककह १७९ कक. कक सकर षक. की किकलन चिक

नव संहहता.

१५. याममाणें पुढें सांगितठेली चित्रें आईने एका |.
मागून एक काढावीत आणि मुलाने त्यांपैकीं अत्येकावर १
फुलें वाहून प्रत्येकानंतर पुढें सांगितल्याप्रमाणे हणावे. ॥.

१ ६. पैशाची पिशवी.---परमेश्वराचें शाश्वत सत्य | र“
सवे ऐहिक संपत्तीहून अत्यंत मोळवान होय. भे | न

१७. सूर्यचंद.-माजी सत्कार्ति सूर्यतेजाप्रमाणे तेज- ॥.
स्वी व माझें प्रेम चंद्रकरणाम्रमाणे आल्हाददायक असो. ।

१८. नदढी.---नदीच्या प्रवाहाप्रमाणे माझा जीवन- | न | त
प्रवाह लक्षावाधे जीवांस सुख व आनंद देणारा होवो. । | |

१९. चंदनवक्ष.---मछा ढःख देऊनमाज्ञा छंल १.
करणाऱ्या माझ्या शत्रूंस देखीळ मजनपासून या चंदनवृ- ॥”
क्षाप्रमाणे आराम व आशिवांद प्राप्त होवो,

९०, पवेत.---माजझा विश्वास पर्वताप्रमाणं दढ व |.

माझा भाव हिमाचलाप्रमाणे अचल राहो की
२१. त्रताचरण करणारें मूळ कन्या असल्यास । |
तिळा हीं खालीं सांगितठेली चित्रें दाखवावी १
२९. मंगलसत्र.--ज्याप्रमाणे हे मंगळसूत्र माझ्या

कंठास भूषण साजञतं त्याप्रमाणे मार्च पातित्नरत्य माझ्या

॥ सर्वे जीवनास भूषणावह होवो

शिवुसिक्षण अथवा वित्रताधन, १६९

| २३. कंकण.-- दान हें माझ्या हस्तास सवेश्रेछ ।
| रत्लकंकण होवो.

४५७ २४. ठुगर्डे.---विनयरूप वस्त्र माझ्या सवे दोषांवर
१ पांघरूण घालो.

.॥ २९. इतकें झाल्यावर मुलाने परमेश्वरास साष्टांग
४ प्रणिपात करावा आणि ह्यणावे.--मां हें तरत सफल
“ | होइल अश्शी कृपा परमेश्वर करो !

हं

४. २६. याम्रमाणें आशिवेचन मागितल्यावर चित्रलेख
॥ पुसून काढावेत व साधनपट स्वच्छ सारवून ठेवावा. हा
| | क्रम एक आठवडाभर ह्मणजे सात दिवसपर्यंत चालूं
४ ठेवावा.

कक क व

भशे

२९७. सातवे दिवशीं ह चित्रसाधनब्रत समाप्त ।
| । होतें. त्या दिवशी आरेने इश्वरभायेना करून अत- ॥
_ १ समाप्ति करावी व सर्वानी एकदम “ शांतिः शांतेः शां
- _ तिः " असें त्रिवार हणावे. ।
_ २८. ब्रतसमाम्तीच्या दिवशीं मुलांच्या हातून |;
| |

र

|

१ त्यांच्या सोबत्यांस व खेळगड्यांस खाऊ द्यावा, गर्राब-
गुरिबांस दानधर्म करावा, गाईंगुरांस' दुणाचारा घालावा,
तसंच पक्ष्यांस धान्य चारावे.

>> स््नल्न्स्स्स्प्स्स्स्स्य्सस्स्य्च्स्य््स्क््य्क्ल्स्क्ल््ल्क््क्क्ज्क्स्क्स्स््ञ क य यह यह अक आ या ह ळ्या आ ह ह क याभ रम 00 य य क क ह क हल क क

क 22 क की न्या ळ्या ही र

>>> क क कक क दाया हाक का अ य चका अनय लक णा णाय कया णा आणा मर
डी "स ळ्‌

१६६ नव संहिता

[ व्रत. २ ]
९७%,

अन ०अ््य> वामी, -$>-* १.

३
टर णम

डगापला विवाहसंबंध विशेष आत्मिक करावा अशा
र तं विषयीं कोणापतिपत्नीस इंश्वरी स्फूत झाला अ-

|
॥ ।हत्वत आचरण करण्यास प्रवृत्त व्हावें. इतरांनी होऊं नये.
संबंध पणे होत नाहीं

१ वाहाच्या योगे तीं स्वगेलोकीं देखीठ परस्परांची सह-
, | चारी होतात |

सतां त्यांनीं मात्र त्या स्फूवीनुरूप हे भात्मिकविवा-

२. तरुणपणीं स्त्रोपुरुषे विवाह कारेतात. परंतु पा- ६.
वयांत हा आत्मिक विवाह झाल्याशिवाय उभयतांचा । | ०

॥ २३. तरुणपणच्या संसारिक विवाहाच्या यांग स्त्री | -
| पुरुष इहलोकी एकमेकांचे सोबती होतात; परंतु या वि- ॥

४. मलबाळ व्हावीत व ससारसुख मात व्हाव ए- क.

6

3

आत्मिक विवाइत्रत. ६७

श्र
१ क 02100.
| वब्या करितांच विवाह करावयाचा असें विषयी जनांस
: वाटते. परंतु हे सर्वथैव मिथ्या होय
! « विवाह हे मरणानंतर परमेश्वराच्या बह्मराज्यांत
| शाश्वत स्थान प्रात्त करून घेण्याचें एक श्रेछ साधन
| होय.
| ९. यास्तव, विवाहित स्त्रीपुरुषांनीं पोक्त वयांत हं
। थात्मिक विवाहत्रत आचरण करावें. त्याच्या योगें
| इहळोकचा प्रेमसंबंध दृढ होऊन स्वगेलोकीही त्यांचा
: समागम चिरकाल राहील

७. वयाच्या चाळीसपासून पन्नासाच्या द्रम्यान
हा श्रे्ठ विवाहसंस्कार करावा
८. स्त्रीपुरुषे या पोक्त वयांत येईपर्यंत त्यांच्या आ-
। युष्याचा बराच कार्यभाग होऊन जातो, मुलेबाळे होऊ-
न संसारसुखाचा बराच उपभोग प्राप्त झाढा असतो, ज-
| न्मास येऊन जें कांहीं करावयाचे असतें त्याचा पुष्कळ
*-अंश हातून होऊन गेलेला असतो. सारांश, इहलोकच्या

क णा हच

' संबंधाची थोडीच कामं करावयाची राहिलेली असतात.
: ९. यास्तव, अशा वयांत सुज्ञ स्त्रीपुरुषांनी आत्मिक,
1 विवाहापासून होणारें सुख, समाधान, व, आनंद यांविं-
षर्यी विचार करावा.

--०

०००००००

2-0 0 0000002020...

2७
च

याप यी पट

्य्ट्स्स्स्य्स्यस्व्ट्कल्क्ल्व्क्ड्व््ल्ड्

१६८ नव संहिता.

१०. हे ब्रत पतकरण्यापूर्वी तीन दिवसांपासून मना-
ची वृत्ति हढ व स्थिर करावी. हे तीन दिवस पतिपत्नींनीं
एकांत स्थळीं एकत्र भक्ति, भजन, इंश्वरचितन, प्राथना,

' ध्यान, शास्त्रवाचन इत्यादि धमसाधन करीत असावें.

११. याम्रमार्गें मनाची तयारी झाल्यावर चवथे दि-

/ वशी प्रातःकालीं उभयतां नवराबायकोनीं स्नान करून
भगवीं वस्रे परिधान करावीं आणि कुटुंबांतीळ उपासना-
, स्थानीं नित्याची उपासना करावी.

१२. नित्योपासना संपल्यावर पतिपत्नींनी एकमेकां-
समोर निरनिराळ्या आसनांवर बसावें.

११. पतीने पत्नीस ह्मणावे.-हे पाते, आज यां
शुम प्रसंगीं परमेश्वरासमक्ष आपला आत्मिक विवाह
लावण्यास आपण उद्युक्त झालों आहों ! हा मंगळ संबंध

॥; कल्याणदायक करण्यास आपला कुलोपाध्याय साक्षात्‌
; परमात्मा वरदहस्त उभारून आपणासमोर उभा आहे !

धन्य प्रभूची कपा !
१४. पत्नि--धन्य प्रभूची ळपा.! त्याच्या मंगलं

! नामाचा जयजयकार असो !

१५. पांति--पऱि, आजपर्यंत जगांतील सुखदुःखां-

2250660004 ०3><4>2><2<><32>42>€<>52535<><>““>.

व्श्ट

य्य्य्क्स्स्ञ्ड््ञ््

९04242622९ॅ2ॅ242ॅ2002090422040ॅ292242226022928224224290320242422ॅ290>622>02653

आत्मिक विवाहक्‍त. १६९

चा पुष्कळ अंनुभवं घेतला, संसारांत ऐंकमेकांच्या

*सहवासोसं राहून परस्परांस पुष्कळ सुख दिलें, शक्त्यनु- :
'सार मनानें व हातानें अल्पंस्वल्प इश्वरसेंवाही केली, पॅ

भूच्या ळपेनें आजपर्यंत इहलोकीं दिवसं काढिले. या- |

पुढेही सांभाळ करण्यास तोच संगंथे आहें. त्याच्या इ- ।

च्छेनुरूपं एके दिवशीं आपणास इंहळोक सोडून परलो-

कीं जावें लागेल. त्यां ठिकाणीं आपला वियोग होऊं ।

नये, आपल्या भेमांत विषयीस होऊं नयें व आपली सं- ।
. बंधं चिरकालचा व्हावा, एतदर्थ हा आत्मिक विवाह क-
. रण्याची सुइच्छा परमेश्वराने आपणास दिंळी आहे. ति- !
त च्या प्रमाणें वांगल्यानें आपलें प्रेम शुद्ध होऊन दढ हो- |
ईल, आपणास निरंतर ईश्वरसहवांस घडेल. अतएव, म्रि- |
। ये, हे ग्रत पतकरण्यास तुझ्या मनीची सिडता आहे /
. काय

कक्कय्या कडन व

मड क ल

वली का त मही च
णक द मिच मड ळे

' ९६. पत्लि-ऱपाते, मभूची आज्ञा मला शिरसांवं- |
। द्य आहे! तिच्याहून कल्याणतर दुसरें कांहींच नाहीं. |
४ यास्तव ती पालन करणें माझें प्रथम कर्तव्य होय. मी |
न | अत्यंत दुर्बळ आहे. हं घोर ब्रत आचरण करण्याचे सा- |.

मर्थ्ये देण्यास प्रभू समर्थ आहे !

-८>:-०-०--५७-०----३-८---

भ८3552>555->59<2>2<906>6€ क ्स्व्थब्ब
"शे, र्‍

१८. पत्नि--तथास्तु
१९. पाति--या परम पवित्र व अत्यंत गंभीर ब्र- :
| ताचे सात दिवस आहेत. हे सात दिवसपर्यंत एकनि- :
, ष्ठ मनानें परमेश्वराची सेवा घडली पाहिजे, आपले म- .
. नोभाव विशुद्ध व विठीन असळे पाहिजेत, इहलोकचीं ।
: सवे बंधने मुक्त झालीं पाहिजेत. तरच हं व्रत सफळ ।
' होईल---अन्यथा नाहीं ! ली
२०. पत्नि-र्‍सर्व कांहीं करण्यास प्रभुळपा सम- :
थै आहे! | |
, ९ १. पति--प्रिये, तुझा उजवा हात पुढें कर, |
: आणि माझ्या उजव्या हाताशीं ढाव. पहा, आतां
: आपणा उभयतांच्या सव्य हस्तांसर्भावती ही फुलांची ।
माळ सुंडाळून तिच्यां दोन्ही शेवटांस गांठ माररितो. हो ।
.£ सुकुमार सुमनमाळा आपल्या भ्रेमाचे बंधन होय. ह्या ।
|. प्रसंगीं हिच्या योगें आपळे हस्त एकत्र झाळे आहेत. ।
, तट्ठत विशुद्ध भ्रेमवंधनाच्या योगें आपल्या आत्म्याचे ।
निरंतर रेक्‍्य राहो

२९२. पतल्नि--तथास्तु !

क

२३. पतति--ही सुमनम्रंथे आपल्या प्रेमबंधनाचे .

वास्तविक दशक असल्यास आपले आत्मे निरंतर एकत्र

राहातील. त्यांचा कधींही वयाग होणार नाही. आपण ।

; जसे आज एकत्र आहो तसेच आपले आत्मे स्वगीमध्ये |
॥ अवियुक्तरीतीने विशुद्ध समागमसुखाचा अनभव घेतील! |

२४. पल्नि---असा माझा पूर्णे भाव आहे--दढ

- ् विश्वास आहे! परभेश्वर तो कधीहा [विफल करणार
। नाहीं!

२९. पति.---आतां आपण परलाकच्या यात्रेस

। निघालो आहो. आपण यात्रेकरू आहों. यास्तव, हीं
। काषाय वस्त्रे, हे॑आसन, हीं धर्मपस्तकें यांचा स्वीकार :

,. कर. तसेंच हे नवविधानाचे पवित्र निषाण, याचाही
, स्वीकार कर! हा आपल्या राजाधिराबाचा जरिपटका
. असे समज! त्याचे सवेकाल आपल्या म्राणापलढीकडे
' संरक्षण कर

क प स-रब्य्लसाल्या

२९. प्रतल्ि--या सवांचा मा आद्रपृवेक स्वाकार
कारतं.

२७. पति--- आपले आचारविचार सदैव मेगल

निकटटतटटटे 2020000003 ाटट222:304220222220928982/552: ल

१७२९ नव संहिता.

0 कय क र
असावेत; काम, क्रोध, लोभ, अभिमान इत्यादि दुर्वैत्ती आ-
| पण जिकाव्या; विषयपरांड्मुख होऊन संसारासक्तीचा प-
रित्याग करावा; भाव, भक्ति, म्रेम, दया यांस अंत:करणांत
सांठवून त्यांचें वर्धन करावें; आणि परमात्म्याचे ध्यान,
भजन, कीर्तन, पुराणवाचनश्रवण, साधुसमागम ह्यांच्या
| द्वारें. परमेश्वराशी योग संपादन करावा. यांशिवाय
| आपणास आतां अन्य कर्त्तव्य नाही, दुयामय हरी
1 आपला हा आत्मिकविवाहसंबंध मंगलमय करो !
२८. पल्नि-- तथास्तु.

२९. नंतर पतीर्ने प्रार्थना करावी.-<

* हे योगयोगेश्वर, आह्ां उभयतांची अंतःकरणे
| सात्विक योगाच्या बंधनाने बड करून टाक. आमच्या
. आत्म्यांचा वियोग होऊं देऊ नकोस. माजा आत्मा
माझ्या पत्नीच्या ठायीं रत हौईल, आणि तिचा आत्मा
४ माझ्या ठायीं रत होईल, आणि आह्यां उभयतांचे
आत्मे तुझ्या ठायीं दृढ संछय़ होऊन चिरकालपर्यंत
४ योगानंदाचा अनुभव वेतीळ असा अनुग्रह कर. आमच्या
१ सकळ इच्छा, सकल कामना पवित्र पुण्यमय कर.

आत्मिक विवाहतव्त. १७२

४ पासून आह्मांस मुक्त कर. या इहलोकच्या पार्थिवसुखां-
' तून आमची अंतःकरणें काढून शाश्वत स्वर्गसुखांमध्ये |
, निम कर. तुजसमीप तुझ्या पुण्यमय प्रकाशांत आह्मी

! अक्षय्य वास करूं असें कर. शांतिः शांतिः शांतिः ” |
५ २०, हें ब्रत घेतल्या दिवसापासून सात दिवसपर्यंत
; पतिपत्नींनीं एकांत स्थलीं इश्वराचें भजनपूजन करावें. प- |
।_ वित्र ग्रंथवाचन व आत्मिक विषयसंबंधी गोष्टींविषयी |
संभाषण यांमध्यें हे सात दिवस घालवावे. तर्सेच गरीब- )
( गुरिबांस दानधर्म करावा, पक्ष्यांस दाणा, गाईहझशीस न
६ चारावैरण, झाडांस पाणी घालावें. भोजनसमर्यी साधु स- |
१ ज्जनांस पंक्तीस घेऊस भोजन करावं.

नि त्गज्लक्मचर्यबत धारण करूं इच्छिणार्‍या पुरुषाने या
॥ १ ममाणें प्रतिज्ञा करावी.--
शा

“सुव सत्ताधीश प्रभू, तुझ्या इच्छेनुरूप हे धोर
. ब्र्मचयंत्रत धारण करण्यास मी सिड झालो आहे. वि-
॥ वाह करून गृहस्थाश्रम पतकरूं नये, संसार व संसाराची
' सर्व सुखदुःखे, त्याच्या विवंचना, व त्याचे मोह यांपासून
* अलिप्त राहून माझें सकळ जीवन तुझ्या सेवेमध्ये खचे
॥ करावें अशी मला जी स्फार्त होत आहे, ती तुझ्या
, इच्छेनृ्प होत आहे ! प्रभू तुझी इच्छा मंगळ, शिव,
| कल्याणकारक! ती पालन करणें हे माझे परमश्रेष्ठ

ब्रह्मचर्य, १७५

| क्तेव्य. अतएव, सर्व प्रकारच्या विषयवासनांचा परित्याग
करून मी तुझ्या कल्याणदायी इच्छेचे अदळंबन कर-
ण्यास सिद्ध झाळों आहे. आज शके * * * वर्षीच्या,
% % % महिन्याच्या, * * तिथीस, * * रोजी 1
तूं जो सवातयोमी परमात्मा त्या तुझ्या सासीने मी या ।
परम पवित्र ब्रह्मचर्य्रताचा स्वीकार करितो. माझ्या !
या देहांत देह आहे तोंपर्यंत मी या पुण्यमय आश्रमांत ।
राहीन, त्याचे सव नियम पाळीन, विवाहाची गोष्टही
- मनांत आणणार नाहीं. माझ्या संदे विषयवासना, ।
संसारभोगेच्छा, यांचा आज या पवित्र दिवशी या ब- |
| ' झचर्येब्रताच्या प्रखर अग्नीमध्ये होम करून टाकितो; ।
॥ आणि हे माझ जोवन परोपकार, परपीडाहरण, बंधुसेवा, |
॥ इश्वरभक्ति इत्यादि सत्कार्यात खर्च करण्याचा दढ |
॥ निश्चय करितों. तो सफळ करणारा तूं परमसमर्थ ।
| परमेश्वर आहेस ! तूं मळा सहाय्य हो, आणि सन्मार्गी- |
| पासून मला भ्रष्ट होऊं देऊं नकोस ! माझ्या व्रताचे ।
| रक्षण कर! स्त्रियांच्या मोहपाशांपासून मला राख. ।
संसाराच्या मायेपासून मळा मुक्त कर, आणि या आश्र- ।
माची सर्व कार्ये करण्याचें सामथ्ये दे. इतरांनीं खुशाल ।
| विवाह करावा, संसारसुखाचा उपभोग ब्यावा, परंतु मी |

प 202320लल्यललल्याटेलेलयटलान्टी्दीन्टलयेद्रटी चल हा > ७.

८ टकटििक्कयययययययझयक्ययससयस्प्चया द्र

र

१. डेक म्यानेजर यक ड्दाचडड

माशा डानानाापमनन् याना

१७६ नव संहिता.

तुझी मंगळ इच्छा प्रमाण मानून या सवे बेधनांपासून
, अलिप्त राहून अश्रांतप्णे तुझ्या सेवेत रत राहिलें
: पाहिज. सर्वसमर्थ परमेश्वर, तुझ्या मधुमय नामाचा सर्वत्र
; जयजयकार होवो !

न्य *णणण्न्न्छ

ज्र ह भक्तवत्सल करुणानिधान परमेश्वर, ही तुझी दीन

॥। दुबळ दासी विनम्र भावानं तुला शरण आली आहे!
सवे भकारं निराश्रित झाले आहे! माजा प्रिय पाति
मला सोडून परलोकी तुजसमीप गेला आहे. इहलोकी

तो मळा पुनः भेटणार नाहीं. त्याच्या वियोगदुःखाने

माझ अंतःकरण होरपळून गेळें आहे. तुजवांचून मला
आतां कोणाचाही आश्रय राहिला नाहीं. निधीनेकांचे
घन तू, बल्होनांचें बळ तूं, ढुःखग्रस्तांचें आरामस्थान
तूं ! अतएव, ह्या तुझ्या दीन दासीने तुझ्या चरणापाशीं
घांव घेतली आहे ! आतां माझ सवेस्व तूं! हे सर्वाश्रय
परमेश्वर, मला दुबळीला पदरी घे. माझा स्वीकार कर

>>> >--:5<---

। तुझ्याच इच्छेने ही वैधव्यावस्था मला प्राप्त झाली आहे.
। माजले सर्वे सोभाग्य नष्ट झाळें आहे. अश्या अवस्थेमध्ये
, तूंच माझें संरक्षण कर. माझा प्राणम्रिय भरता इहलोक
॥ सोडून गेळा; तो स्व*ळोकीं शास्वत आनंदाचा उपभोग
; घेत आहे. तुज्ञ्या छपेनें त्यास दिव्यावस्था प्राप्त झाली
, आहे. तूर्त त्याचा मळा शारिरिक वियोग झाळा आहे;
तथापि मनानें तो मळा सर्व काल जवळच आहे. माझ्ता
आत्मा निरंतर त्याशी संछम़ राहून त्याच्या समागमसु-
खाचा उपभोग घेईल. अल्पकालपर्यंत तो मळा अंतरला,
तरी मृत्यूनंतर आमचें पुनरपि ऐक्य होईल; तोपर्यत या
वेधव्यब्रताचें अवलंबन करण्यास मला सामर्थ्य दे !

हे प्राणाराम, माणेश्वर, प्राणपाते, माणवछभ, पर-
मेश्वर, तुज समक्ष मी हे वैधव्यत्रत धारण करिते. मा-

, झा पति गत झ्ञाला आहे; तथापि मी द्वितीय विवाह कर

एकनिष्ठ भावार्ने तुझ्या सेवेत खचे करीन. दयामय प्रभू,
तुझ्या या दुवेळ दासीची ही इच्छा परिपूर्ण करणारा तूं
आहेस. सवे पापमागीपासून माझें रक्षण कर. माझा स्वभा-

व नग्न, सहनशील, शांत, विनययुक्त कर. अंतःकरणां-
॥ त तुझ्या सेरविषयीं उत्कट ठाल्सा निमोण होऊं दे. भ- |
॥ जनपूजन, ध्यानमनन यांमध्यें माझा सर्व काढ जाईल
॥ असें कर. परोपकाराच्या कामी माझा देह चंदनाप्रमाणे
॥. शिजेळ असा अनुग्रह कर. सिद्धिदाल्या परमेश्वरा, हे
। जीवन मठा आणि इतरांस कल्याणकारी होईल अशी
'£ ळुपाकर, हेच तुझ्या अज्ञानी कन्यकेचे तुजजवळ मागणें ।
आहे ते मान्य कर!

25-2200222242422-22<2222224242

शट८ नव संहिता. - ग्‌

श्र
र काढून तुझ्या चरणीं लावावें अशाविषयीं तुझ्या ।
प पेने माझ्या अंतरात्म्यास उत्कट स्फत झाली
आहे ! तिला अनुसरून हा तुझा दीन दास साधक-
व्रताचे अवलंबन करण्यास उद्युक्त झाला आहे. आज-
पासून मी संसारासक्त न होतां आपलें सवे जन्म साधुस-
मागमांत खचे करावें व त्यांच्या सहवासास राहून शम-
दमादि दैवी संपत्ती प्राप्त करून घ्यावी, अशी तुझ्ठी
योजना आहे. तीमरमाणें वागण्यास मी सिद्ध आहे !

आज या शुभकालीं शके * % * वर्षांच्या, २ %
महिन्याच्या, * * तिथीस, * * रोजीं मी या पावित्र

अट्ससससल्लससससिससससटलक्््स्ट््े

व्क्स्कक्क्स्साााा्वायस्ल््क्क्स्स्क्य््य््ल्यक्स्स्क्स्स्स्स्यायाशा्डार जल ल ह

य्का्ल्ल्क्ट्क्ट्व्क्क्ब्क्क्व्स्व्स्क्व्स्य््ट याणा

साधक, १८ १

साधकब्रताचा स्वीकार कारितों. मी आपलें सर्व जीवन
, या नवविधानधमभेबधुगणाच्या सेवेस अर्पण करितो ! या
साधकाश्रमाचीं जीं नानाविध कमें आहेत तीं सर य-
, थायोग्य रीतीनें करण्याचं सामथ्ये मला दे. तुझ्या रुपे- |:
वांचून माझे सुनिश्चिय सफळ होणार नाहींत. अतएव तूं ||

७ ९ १

। सहाम्यदाता हो!

टज्विरकगहस्थाश्रम.->

[व्रत ७.

२८,

स्थाश्रमब्रताचें आचरण करण्याची स्फूर्त मला
झाली आहे. परंतु हं त्रत परम घोर आणि अत्यंत
दुस्साध्य आहे. संसारामध्य ख्रीपुत्र, मातापितरें यांच्या
; सहवासास राहून या सर्वांपासून विरक्त राहाणें परम
कठिण आहे ! संसाराचा मोह फार दारुण आहे.
त्यांतून मुक्त होणें तुझ्या रुपेवांचून कोणासही शक्‍य
नाहीं. यास्तव, हे प्रभू, ज्याप्रमाणे ही इच्छा तूं
अंतःकरणांत उत्पन्न केलीस त्याचप्रमाणें ती सफल
करण्याचे सामरथ्येही तृंच दे. आज * * *€ वषोीच्या,

>:

विरक्तग्ृहस्थाश्रम, १८३

/ %% % महिन्याच्या, * * तिथीस, * % रोर्ज
मी या विरक्तगृहस्थाश्रमत्रताचा स्वीकार करितों. ।
/| सिद्धिदाता तू सवेसमर्थ परमेश्वर आहेस.
माझी सवे प्राप्ति आजपासून तुझ्या या पवित्र नव-
, विधानधर्मास अर्पण करीन. माझ्या व माझ्या कुटुंबाच्या
, पोषणास जें कांहीं अत्यावश्यक लागेल तेवढें मात्र समाजा-
/ विकाऱ्यांच्या संमतीने मी घेईन. बाकीचे सर्वे तुझ्या
' पावेत्र धमाच्या रक्षणार्थ व प्रसाराथे खर्चे करीन.
माझें स्वतहाचें पुखव रेषाराम ह्यांची बिलकुल पर्वा न

| / कारितां माजे सव तन, मन, व धन हीं तिन्ही तुझ्या सेवे-

, प्रीत्यर्थ खर्चे करीन. मला फेडण्याचें सामर्थ्य नाहीं असें
/ कर्जे मी कधींही काढणार नाहीं. तुझ्या प्रसादाने मळा
जी कांहीं ऐहिक संपात प्राप्त होईल, तिचा संतुष्ट चि-
/ त्ताने स्वीकार करून सकल ऐहिक वैभव अनुकूल अस-
: तांही मी अत्यंत नग्न, विनयसंपन्च, व संसारविरक्त असा
राहीन ! या पवित्र त्रताचे आचरण करण्याचे सामथ्ये
४ मळा परमेश्वर दान करो !

नव संहिता.

"“चमप्रचारक.:-
[ बत <. ]

२९,
रण्य व्व्््ााल--
। ७७
&6ज्या कोणास ब्राह्मधर्माचा प्रचारक व्हावयाचे अ-
2. सेल त्याने इतर पोक्त व अनुमवशीर अशा
र बाह्ममरचारकांच्या सहवासास राहून धमाध्ययन क-
| रावे. धमीध्ययन पूर्ण झाल्यावर त्याने त्यांच्याजवळ
एक वर्षेपर्यंत राहून धर्मे संपादन करून भ्रचारकाच्या
कामाचा उत्तम परिचय करून घ्यावा. हा शिक्षाकाल
/ संपला, आणि हा गृहस्थ घरमेमरचारकाचा दोक्षा घेण्यास
; सर्व प्रकारें योग्य आहे, अशशाविषयी भ्रचारकवगाची पूण
खात्री झालो हणजे एकाद्या प्रमुख प्रचारकानं त्यास मु-
ख्य आचार्यांकडे घेऊन जावें, आणि त्यांस सांगावे.
२. “आचार्य, पवित्र बाह्मधर्माचे मचारक व्हावे अशी
या आमच्या बंधुची इच्छा आहे. यांच्या इच्छेनुरूप

यसययसस्स्कस्स्सस्यसस्कक्क्सस्स्क्ल्ल्सस्स्स््डेर >>>: शश र
पल्स प्म्य्म्ज्य र

धर्मप्रचारक - १८५ 1)
| मीं यांस आपणाकडे आगिळें आहे. प्रचारकाची दोक्षा
| ; केकी र ककी > तळ “> च
1 घेण्यास हे समर्थ आहेत. अशाविषयीं आपली व सवे
४ समाजबंधूंची खात्री झाल्यास यांत आपण दौक्षाम्रसाद
/ द्यावा अशी निनंती आहे.”

१. तदनंतर आचार्यांनी दोक्षाथी गहस्थास विचारावे.

कौ

४. आचाय.---प्रचारकडीला वेण्यास आपण उद्यु-

९, दीक्षार्थी.--परमेश्वराच्या इच्छेवरून.
६१. अ०-परमेश्वराची इच्छा तुझांस कशी
: समजठी

७. दी०-ऱमाज्या सव साखिक मनोवासना रात्रं-
1 दिवस ह्याच दिशेत भांवतात. माज्ञी योग्यता, माज्ञी

डं

रितांच या दौक्षेचा ।
लां आहां, असें तुझी |

य॒ आचाये, माझा असा पूर्ण विश्वास 1

" स2--या पवित्र दोदेचीं जीं कांहीं कामे
ती सर्व यथायोग्य रीतीनें बजाविण्यास तुह्मी
ं भचारक झाल्यावरत्यास हा 1.

हं येत नाहीं, हे दुझांस ठाऊक आहेना? $

- दी०--होय, आचार्य. १ |
(०-०पवित्र बाझधर्मे व बाहझमंडल यां-
मचा कोणत्या प्रकारचा संबंध आहे १
आाहमंडलाचा मी एकनिष्ठ सेवक

१
२,
तु

ह र
१९. दी०--माजझे स्वतहाचे जीवन [ आणि माझे
ब हे ] मीं परमेश्वरास अर्पण केळें आहें

धर्मप्रवारक, १८७

| पोषणाची चिंता त्याला आहे. तो आमचें रक्षण केल्या- १
1 वांचून राहाणार नाहीं. मळा माझ्या अद्ववस्त्राची चिंता
करण्याचें कारण नाहीं. दयामय पिता माझी [ आणि (
। माज्या कुटुंबाची ] काळजी वाहाण्यास तमर्थ आहे क

१६. आ०---तथास्तु! तर मग, परमेश्वरासमक्ष :
| त्याच्या पारवित्र ब्राह्मवमीच्या प्रचारकांच्या दोलषेचा ।
1 स्वीकार करण्याविषयी मतिज्ञा करा.

॥ & १९७. दी०-र्‍आज, रोज *%*, महिना ७, ।
| शके * * २, या दिवशीं मी परमेश्वरासमोर ब्राह्म ,
१ बर्मप्रचारकत्रताचा स्वीकार करितो. आजपासून सर्व |
* | ऐहिक विवंचनांचा व संसारिक विषयांचा मी त्याग
॥ करितो ब्राझ्मवमीचा प्रचार करणें, बंधुजनांची सेवा
| . करणें, व घथ्वीवर परमेश्वराचे .बह्मराज्य स्थापन क- र
, रणे, इत्यादि धर्मळत्यांमध्ये मी आपलें सव जोवन
| खर्चे करीन. ह्या पावेत्र आगे सनातन ब्राह्मपर्माचा |
| उपदेश करण्याच्या कामीं मी कोणासही मिणार नाहे!
| ह्या सत्य धमौचे जे कांहीं उदार व गंभीर स्वरूप आहे
| ते कोणाचीही मर्जी संपादन करण्याकारेतां वुडधया जाणून .
| । बुजून अन्यथा भातविगार नाही. सल, प्रेम, पवित्रता, त

स्स्थस्टस्द्रस्टस्स््ल्स्व्टन्टस्ट्स्यस्यक्य्््टन्टस्य् उसखम्सस्ससस्ससस्सरेकेर

श्वान रेणा सयन्यपेध न अनय

9

|

र

रेक
|

क

टं

द.
झा
न

र

१४॥

रं

र्न

नुर

स

ऱ्ि
ऱः
झाझ्यार्‍सं
डर
शु

र?

१ विरका

९)_...९९९१
पा, प जु
ष्‌ ति चि

पा
(र:

ट्ट

नाही, अशा

चा
इश्वर
न
प्‌

चपला यााळेरााााश स्लट

वू
प्न
नय त्र जि
क्ट ७ ण.
क ह. कि
प 8४9 च्य
कक्टिश्क्
पि 98 डि
ण
रि पिव पि
| किया
त्र ऱ्ि 1.4
्स््टि क 1 वल च
- फे छि डि
९9 बटि धि य
लि ति डय
ट्ट एट? :>.
झि च्छ छि
वि :->
फ्रि ८ छि छट
यि डा ष्ट
ष्ट टि ्
> यि य
षि 0 दट
फ़ सः
र्क स््ल्न्ल्ल्ा>

न्त्र्ड

ज्य

9389509228. खकअचख्खजसखळखाक्सळाळअऊड>>>>>-

पप ककर्ययकहययदकहकॉझ्ययेशसससससससयवयपययपयायाया

वमंप्रचारक- १८९

। च्यायोगें तुझा सेवक हणवून बेण्याची यत्किचित त
1 योग्यता मञमध्यं येईल ! तुज्या पवित्र नामाचा सवद
॥ जयजयकार होवो !

। अनुग्रह करो, व तुझांस सवे सामर्थ्य प्रदान करो:

$ त्यास देणगी द्यावी.

२०. नंतर प्रसंगास अनरूप असें एखादें संगीत

१ द्यांतिः श्ांतिः ” या वचनांचा उच्चार करावा.

म -22/५ >... 6१
-थ्ध समा. (टके,
९-स्त्ळुल न

१८. भ०---विधानपति परम थोर परमेश्वर तुहांवर |
१९. आचार्यांनी असा आशिवौद दिल्यानंतर !

1 तेथें असलेल्या सवे प्रचारकवगीने या नूतन प्रचार- ।
४ कास ढढ प्रेमालिंगन द्यावें व एक कमंडलू व वीणा यांची ।

४ ह्मणून सर्व समाजाने “ ब्रह्मळपाहि केवलं ” “ शांति:

1

|
।

|
रप
*॥)

आ नळा माकर
००” जिजेळळट रॅ
टण,

तर

! ( बराझवमेमते. >>

हं

॥ का

( उ पर्मेखर एक आहे. तो अनादि, अनंत, सर्वज्ञ, १
शा र र संवशाक्त, [नरवयव, ज्ञानस्वरूप, परमपवित्र, .. :
शे $ कल्याणनिधान, आनंदमय, पतितपावन असा आहे.

२. मनुष्यास आत्मा आहे. तो अमर, अविनाशी, १ 1
त आणि उन्नतखरूप आहे. परमेश्वराशी त्याचा सा- (१
! क्षात व नित्य संबंध आहे. १
३. परमेश्वराच्या ठायीं प्रीति, पूज्यत्वदुद्धि, आणिं
अनन्यभाव ठेवून तत्पू्वेक त्याचें मानसिक भजनपजन भो
करणे होंच त्याची ठा उपासना हिच्याच योगे इह- र "

0 केळ. “लका
ल्यपकडेलन्लले

मव

ठोका व परठढाका शाश्वत सुखप्राघ्ति हाते

डौ

४. परमेश्वर सावयवरूपाने एथ्वीवर अवतार वेत ऐ.
नाहीं. सवेथा सत्य व सर्वांशी म्रमाण असें कोणतेंही एक
। घभेपुस्तक त्याने दिळेळें नाहीं | ।

६3६889883838359888898/8: स्व

2 क. कलक,

पवसव नज व्क्के€नये

%8868888868896883638889858863 8968963868
" र रै
५.. मनुष्याच्या अंतयोमीं परमेश्वराने आपल्या पावे
, ॥ त्र धमंबीजाची स्थापना करून ठावेली आहे. तद्वारा !
1 मनष्यमात्रास सत्यधरमीचे ज्ञान होते. हा धर्मभाव शुड
५ व सात्विक पुरुषांच्या ठायी विरोष जाग्रत अस्ततो
४. ६१. परमेश्वर सकल मनुष्यमात्राची भ्रेममयी माता
&॥ अतएव मत्येक पुरुष आपला बंधु व प्रत्येक स्त्री आपली 6
१ भगिनी, असा मंगल भाव अंतः:करणांत सदैव जागृत ठे-
(0) वून झत्येकाने वागावें ,
:_ ७. मनृष्यास आपल्या पापपुण्याचा इहलोकी व प- 7) |
१ रलोकीही हिशेब द्यावा लागतो. पातकाबद्दळ परमेश्वर )
शै) दंड करितो तो मनुष्याच्या हितार्थ करितो. हा दंड त

ळे लिळे

2
तफ
स्म
ऱ्यी
्स्र्म
1.
न्न
न्ट
कीप
भं
व:
ट्ट्प
का
वर्म
वरि
> ति
?>ऱ्भ
“ध्य
2 ८
"ता
न्स
“ध्
स्पा
ह
२ कास
ब्ञ्््

र
>.
|
न्न
त्र्य
“
2 ८]
ऱ्य
>
, व:
ल्म्ट
9४]
श्््न
क्ल
न्न
ल
ऱ्य
2
ऱ्य
रव्य
ऱ्सर
ञ्
>.
चरी
न
शं
वी

टण ट्क 3
88889898838